استفاده از هوش مصنوعی روی گوشی و لپتاپ ما بیصدا و سریع به نظر میرسد. اما پشت این سکوت و سرعت، مراکز داده غولآسایی هستند که شبانهروز برق مصرف میکنند، گرما تولید میکنند و برای خنک ماندن به انواع فنها، تجهیزات تهویه و گاهی ژنراتورهای صنعتی نیاز دارند.
این دیتاسنترها که زیرساختی مهم در دنیای امروز به حساب میآیند، به همسایهای دردسرساز برای شهروندان تبدیل شدهاند. شکایتها دیگر فقط دربارهی مصرف بالای برق یا افزایش حرارت در محیط پیرامون نیست؛ بلکه صحبت از آلودگیهای صوتی خاصی به میان آمده که سلامت انسان را تهدید میکند.
صدایی آزاردهنده که شنیده نمیشود
یکی از نگرانیهای تازه، پدیدهای به نام «فروصوت» (Infrasound) است؛ امواجی صوتی با فرکانس بسیار پایین که معمولاً گوش انسان آنها را مثل صدای عادی نمیشنود، اما برخی افراد میگویند فشار یا ارتعاش آن را در بدن احساس میکنند.
برخی گزارشها و ساکنان میگویند قرار گرفتن در معرض این ارتعاشهای کمفرکانس، با مشکلاتی مانند سردرد، بیخوابی، حالت تهوع و اضطراب مرتبط است؛ اما اثرات دقیق فروصوت بر سلامت انسان هنوز نیاز به بررسی علمی هرچه بیشتر دارد و نمیتوان این خطرات را قطعی دانست.
علاوه بر صداهای پنهان، آلودگی صوتی معمولی در بعضی از این مراکز به طرز وحشتناکی بالاست. بر اساس گزارش موسسات زیستمحیطی، اصوات تولیدشده توسط این تاسیسات در شعاع چند ده متری شنیده و احساس میشوند. سطح این نویزها میتواند به ۹۶ دسیبل برسد؛ یعنی معادل بوق ممتد خودروها یا رد شدن قطار از فاصلهی نزدیک، اما بدون هیچ توقفی در ۲۴ ساعت روز و ۷ روز هفته!
چرا دیتاسنترها تا این حد پرصدا شدهاند؟
قلب تپندهی دیتاسنترهای هوش مصنوعی، پردازندهها و کارتهای گرافیکی قدرتمندی است که برای آموزش و اجرای مدلها به کار میروند. این تجهیزات برق زیادی مصرف و گرمای زیادی تولید میکنند. برای اینکه سیستمها پایدار بمانند و آسیب نبینند، باید دائماً خنک شوند.
خنکسازی میتواند نزدیک به ۴۰ درصد از مصرف برق یک دیتاسنتر را به خود اختصاص دهد و اگر سایت به خنکسازی بادی متکی باشد، فنها و تجهیزات تهویه به یکی از منابع اصلی آلودگی صوتی تبدیل میشوند.
در برخی مراکز، موضوع از فنها هم فراتر میرود. دیتاسنترهایی که برق خود را مستقل از شبکه تامین میکنند، ممکن است به سراغ توربینهای گاز طبیعی بروند؛ تجهیزاتی که از نظر آلودگی صوتی به موتور جت تشبیه میشوند!
در آخر
بسیاری از مراکز داده نزدیک زیرساختهای آماده ساخته میشوند؛ جایی که برق، جاده، زمین صنعتی یا ساختمانهای متروکه در دسترس است. این تصمیم برای شرکتها منطقی و اقتصادی است، چون هزینه و زمان ساخت را کم میکند. اما برای ساکنان اطراف، ممکن است معنای دیگری داشته باشد: ورود یک منبع دائمی صدا، لرزش و فشار صنعتی به نزدیکی خانه.
در ایران نیز با گسترش پردازشهای ابری، مراکز دادهی محلی و حتی مزارع استخراج رمزارز (ماینینگ)، باید از حالا به این پرسش فکر کرد: اگر چنین تاسیساتی نزدیک بافت مسکونی ساخته شوند، چه نظارتی بر آلودگی صوتی، مصرف برق، خنکسازی و اثر آن بر زندگی همسایهها وجود دارد؟
نظر بدهید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.