گاهی پول را برای خرج کردن نمیخواهیم؛ فقط لازم داریم نشان بدهیم که پول داریم. مثلاً برای اجارهی یک خانه، گرفتن ویزا، جلب اعتماد شریک معامله یا اثبات تمکن مالی، ممکن است به یک عدد بزرگ در حساب نیاز داشته باشیم.
گاهی دیگر هم فقط دلمان میخواهد جلوی دیگران، وضعمان بهتر از چیزی که واقعاً هست به نظر برسد. در هر دو حالت، وسوسه یکی است: «کاش میشد موجودی حساب را، حتی برای مدتی کوتاه، چند صفر بیشتر کرد».
در این لحظات، کلاهبرداران دقیقاً همان جملهای را میگویند که دوست داریم بشنویم: «میتونم موجودی حسابت رو میلیاردی کنم، هیچ مشکلی هم برات پیش نمیاد». اسم این وعده را هم «حباب بانکی» یا «حباب شاپرک» گذاشتهاند تا شبیه به یک روش فنی و مخفی به نظر برسد.
اسمها پیچیدهاند، اما اصل ماجرا ساده است: کلاهبردار ادعا میکند میتواند بدون واریز پول واقعی، موجودی حساب را بالا ببرد. اما آنچه واقعاً اتفاق میافتد، چیزی بیشتر از ترفندهای مهندسی اجتماعی و فریب با رسید جعلی نیست.
«واریز شد!»… اما پولی دریافت نشده: داستان رسیدهای پرداخت جعلی
حباب بانکی در ادبیات کلاهبرداران چیست؟
«حباب بانکی»، «حباب گرم»، «حباب سرد» و یا «حباب شاپرکی» همگی عباراتی مندرآوردیاند که برای متقاعدسازی شما به خرید خدماتی دروغین ساخته شدهاند.
کلاهبرداران حباب بانکی را نوعی قابلیت پنهان در شبکه بانکی معرفی میکنند. آنها میگویند با برنامهنویسی یا روشهایی موسوم به «سرور اختصاصی»، «لاین بانکی» و «اتصال مستقیم به شاپرک» میتوانند بدون واریز پول واقعی، میلیاردها تومان به موجودی یک حساب اضافه کنند؛ اصطلاحاتی که در ادبیات رسمی بانکداری معنای مشخصی ندارند.
هرکدام از این نامها هم ظاهراً به یک نوع سرویس متفاوت اشاره دارند:
- حباب سرد ظاهراً فقط عدد موجودی حساب را بالا میبرد و برای نمایش تمکن مالی استفاده میشود.
- حباب گرم با این ادعا فروخته میشود که پول علاوه بر نمایش در حساب، قابل برداشت یا خرید است.
- حباب شاپرکی یا بنفش نسخهای است که به ادعای آنها از کارتخوان عبور میکند و پیام موفقیت تراکنش نشان میدهد.
هیچکدام از این ادعاها از طرف بانک مرکزی، پلیس فتا، شاپرک یا بانکها تایید نشدهاند. تنوع این نامها بیشتر از آنکه نشانه وجود فناوریهای مختلف باشد، راهی برای فروش بستههای گرانتر و حرفهایتر نشاندادن ماجراست.
در برخی از این تبلیغات هم میگویند که رقم مورد نظر تنها چند ساعت یا چند روز در حساب باقی میماند و بعد ناپدید میشود؛ پس فرصت کمی دارید که پیش از «اصلاح موجودی از طرف بانک» کارهایتان را انجام دهید.
اما تمام این داستانهایی که تعریف میکنند و شواهدی که در اختیارتان میگذارند، برای این است که مبلغی را به عنوان کارمزد پرداخت کنید و یا حتی اطلاعات بسیار خصوصی (مانند اطلاعات کارت بانکی یا دسترسی موبایلبانک) را با دست خودتان تحویل دهید.
کلاهبرداری چگونه اجرا میشود؟
تقریباً همیشه، فریب با تبلیغات وسوسهانگیز در پلتفرمهای مختلف (بهخصوص شبکههای اجتماعی) آغاز میشود: چند میلیارد تومان موجودی، در برابر پرداخت چند میلیون تومان کارمزد.
برای اینکه همهچیز واقعی جلوه کند، انبوهی اسکرینشاتِ همراهبانک، پیامک واریز، رسید خودپرداز یا ویدیوی کارتخوان هم نشانتان میدهند که همگی ساختگیاند.
تبلیغات این صفحات هم گاهی بهاندازه خود ادعاها عجیباند؛ با جملههایی مثل «از بیپولی خسته شدی؟»، «کمک به مردم»، «ظرفیت محدود»، «تنها فرصت طلایی زندگیت» و حتی «کشف رسالت زندگی!».
وقتی مخاطب ارتباط میگیرد، از او میخواهند مبلغی را با عناوینی مثل «هزینه لاین»، «کارمزد اجرا»، «فعالسازی سرور»، «خرید کارت آماده» یا «آزادسازی وجه» پرداخت کند.
اما پرداخت اول لزوماً پایان ماجرا نیست. ممکن است بعداً گفته شود برای آزاد شدن موجودی، پرداخت مالیات، تعویض سرور یا رفع یک خطای تازه، مبلغ دیگری هم لازم است. هر پرداخت، مشتری را بیشتر درگیر میکند و کنار کشیدن دشوارتر میشود.
ماجرای «شاخص» و «شاخصزدن»
در تبلیغات این کانالها زیاد با واژه «شاخص» روبهرو میشویم. منظورشان معمولاً این است که برای جلب اعتماد، در تصویر یا ویدیوی موجودی جعلی، نام کاربری، تاریخ، جمله یا نشانهای را که مشتری درخواست کرده نمایش میدهند.
در واقع به صورت طبیعی برای مشتریان سوال میشود که «از کجا بدانم این ویدیوها جعلی نیستند؟» و کلاهبردار در پاسخ، ویدیویی سفارشی میسازد. در ادبیات فروشندگان، به این کار «شاخصزدن» میگویند و هدفشان جلب اعتماد است؛ اما خود ویدیو همچنان ساختگی است و اعتباری ندارد؛ خصوصاً این روزها که هوش مصنوعی هم ابزار دست کلاهبرداران شده.
خطر فقط از دست دادن کارمزد نیست!
بعضی گردانندگان فقط مبلغ اولیه را میگیرند و ناپدید میشوند، اما برخی اطلاعات بیشتری میخواهند:
- شماره کارت، حساب و شبا
- شماره تلفن متصل به حساب
- تصویر مدارک هویتی
- دسترسی به همراهبانک یا اینترنتبانک
- کارت فیزیکی یا سیمکارت
تحویل این اطلاعات میتواند دردسر بزرگتری از کارمزد اولیه ایجاد کند. ممکن است از حساب شخصی برای جابهجایی پولهای مشکوک استفاده شود یا دسترسی بانکی بهطور کامل در اختیار فرد دیگری قرار بگیرد.
شانس در خونهتون رو نزده: کسی اکانتاش رو اشتباهی برای شما نمیفرسته!
حباب بانکی و فلش تتر؛ دو برادر جهنمی!
همین کلاهبرداری یک ورژن رمزارزی به اسم «فلش تتر» یا «تتر موقت» هم دارد که پیشتر راجع به در نوشدارو توضیح دادهایم. جالب این است که بسیاری از فروشندگان خدمات به اصطلاح حباب بانکی، همزمان خدمات «فلش تتر» هم ارائه میکنند.
در این روش، ادعا میشود مقدار زیادی ارز «تتر» در کیف پول دیجیتال شما ظاهر میشود که میتوانید آن را انتقال دهید یا خرج کنید. اما آنچه در حقیقت به دست کاربر میرسد، توکنی جعلی با نام و ظاهر شبیه تتر است که ارزش واقعی و قابلیت فروش ندارد.
نقطه مشترک هر دو ماجرا روشن است: نمایش یک عدد، به جای دارایی واقعی فروخته میشود.
ماجرای کارتخوانهایی که پولشان نمیرسید چه بود؟
ویدیوهایی در اینستاگرام داریم که ادعا میکنند مشتریان کلاهبردار میتوانند با «کارت حبابدار» خرید کنند و علیرغم نمایش تراکنش موفق روی دستگاه کارتخوان، پولی وارد حساب فروشنده نمیشود. اما این ویدیوها صرفاً داستانی خیالی را بازگو میکنند و به دروغ ابتدایی کلاهبرداران اعتبار میبخشند.
خطری به نام «کارت حبابدار» فروشندگان را تهدید نمیکند؛ آنچه معمولاً اتفاق میافتد، کلاهبرداری از طریق مهندسی اجتماعی و فریب با رسید جعلی است.
چرا ممکن است هر کسی فریب بخورد؟
لازم نیست حتماً دنبال میلیاردرشدن یکشبه باشیم. گاهی فرد برای دریافت خدمات یا حل مشکلات مالی بزرگ دنبال راه میانبر میگردد و تبلیغ حباب بانکی دقیقاً همان موقع جلوی چشمش ظاهر میشود.
مبلغ اولیه معمولاً در مقایسه با وعده بزرگی که داده شده، ناچیز به نظر میرسد. مثلاً میگویند با پرداخت چند میلیون تومان، چند میلیارد تومان در اختیار شما قرار میگیرد. همین اختلاف بزرگ باعث میشود مخاطب با خودش بگوید: «یک بار امتحان میکنم؛ شاید واقعی بود.»
اما اگر کسی واقعاً راهی برای تولید چند میلیارد تومان پول داشت، بعید بود برای دریافت یک کارمزد چند میلیونی در تلگرام دنبال مشتری ناشناس بگردد.
اگر قبلاً پول یا اطلاعات دادهایم چه کنیم؟
پرداخت دیگری انجام ندهید؛ حتی اگر گفته شد فقط یک مرحله تا آزاد شدن پول باقی مانده است. پیامها، آیدیها، شمارهها و رسیدها را نگه دارید و موضوع را سریعاً به بانک و پلیس فتا گزارش کنید.
اگر اطلاعات ورود، رمز، کد پیامکی یا دسترسی همراهبانک را تحویل دادهاید، از یک دستگاه سالم رمزها را تغییر دهید و از بانک بخواهید دسترسیهای حسابتان را بررسی و محدود کند.
پیامد تکراری: ترس از شکایت
بسیاری از افراد با این تصور وارد ماجرا میشوند که میتوانند با موجودی جعلی، فروشنده یا شخص دیگری را فریب دهند. سپس وقتی از خودشان کلاهبرداری میشود، از ترس توضیحدادن هدف اولیه خود از شکایت صرفنظر کنند.
همین ترس به سود کلاهبردار تمام میشود. او میداند خیلیها ترجیح میدهند درباره ماجرا سکوت کنند و به همین دلیل میتواند روش خود را روی افراد دیگر هم تکرار کند.
در آخر…
حباب بانکی نه پولی است که بهدلیل یک خطای سیستمی وارد حساب شود و نه رازی است که فقط چند هکر به آن دسترسی داشته باشند. آنچه در این بازار فروخته میشود، خود پول نیست؛ امید به پول سریع است.
