شبکههای اجتماعی برای نوجوانان هم فرصتاند و هم تهدید. از یک طرف به ارتباط با دوستان، شکلگیری هویت، دسترسی به اطلاعات و دریافت حمایت کمک میکنند؛ از طرف دیگر، مواجهه با محتوای آسیبزا میتواند با مشکلاتی در سلامت روان و زندگی اجتماعی همراه باشد. به همین دلیل، کشورها به سراغ راهکارهای متفاوتی رفتهاند؛ از محدودیت شبکههای اجتماعی برای نوجوانان در دانمارک تا ممنوعیت گوشی در مدارس لهستان. بااینحال، هنوز یک سؤال مهم باقی مانده است: آیا این محدودیتها واقعاً مؤثرند؟
نشریهی JAMA Network Open برای پاسخ به همین سؤال، شواهد مربوط به سیاستهای مرتبط با شبکههای اجتماعی نوجوانان را بررسی کرده است. پژوهشگران از میان ۶۷۲ مقاله، ۳۹ مطالعهی مرتبط را انتخاب کردند و به این نتیجه رسیدند که قانونگذاری با سرعت بیشتری از پژوهش حرکت کرده است و هنوز درباره اثربخشی بسیاری از این سیاستها شواهد کافی در دست نیست.
سه مسیر برای محافظت از نوجوانان
سیاستهای بررسیشده شش دستهاند: برچسب هشدار، محدودیت و احراز سن، رضایت و نظارت والدین، محدودیت گوشی در مدرسه، قوانین مربوط به طراحی پلتفرمها، و قوانین مربوط به دیپفیک و انتشار تصاویر خصوصی بدون رضایت. این شش دسته در عمل سه هدف را دنبال میکنند:
محدودکردن دسترسی نوجوانان، تغییر شیوه استفاده و در آخر مقابله با آسیبی که قبلاً رخ داده است.
محدودکردن دسترسی؛ از هشدار تا ممنوعیت
برچسبهای هشدار از محصولاتی مانند سیگار و الکل الهام گرفته شدهاند. درباره دخانیات، این هشدارها میتوانند درک افراد از خطر را تغییر دهند؛ اما شواهد مربوط به شبکههای اجتماعی بسیار محدودتر و تا حد زیادی متکی به نظر متخصصان است. چنین هشدارهایی بهتر است علاوه بر بیان خطر، راهکارهایی برای استفاده ایمنتر نیز ارائه کنند.
محدودیت سنی نیز بهآسانی دور زده میشود. بیشتر پلتفرمها حداقل سن را ۱۳ سال تعیین کردهاند، اما در یک مطالعه، ۶۴ درصد کودکان ۱۱ و ۱۲ ساله گفتهاند از شبکههای اجتماعی استفاده میکنند. روشهایی مانند تخمین سن با هوش مصنوعی، ارائه مدرک هویتی و تشخیص چهره نیز ممکن است با خطا و نگرانیهای مربوط به حریم خصوصی همراه باشند.
ممنوعیت گوشی در مدرسه هم نتیجه یکدستی نداشته است. دستکم ۳۸ ایالت آمریکا و واشینگتن دیسی محدودیتهایی در این زمینه وضع کردهاند. بعضی مطالعات از تمرکز یا نمرات بهتر خبر دادهاند، اما تحقیقات دیگر تغییری قابلتوجه در عملکرد تحصیلی یا سلامت روان پیدا نکردهاند.
مسئولیت خانواده و پلتفرمها
پژوهشها نشان دادهاند گفتوگو، همراهی و والدگری حمایتگرانه با پیامدهای بهتری همراهاند؛ در مقابل، نظارت صرفاً محدودکننده در بعضی مطالعات نتایج نامطلوبی داشته است. از طرف دیگر، بعضی نوجوانان برای یافتن دوست، اطلاعات یا حمایت به شبکههای اجتماعی وابستهاند. بنابراین دسترسی کامل والدین به حساب آنها نمیتواند تنها راهحل باشد و باید با تدابیر ایمنی در خود پلتفرم همراه شود.
اینجاست که قوانین مربوط به طراحی شبکههای اجتماعی اهمیت پیدا میکنند. اسکرول بینهایت، اعلانهای پیدرپی و پیشنهادهای الگوریتمی میتوانند کاربر را مدت بیشتری در برنامه نگه دارند و او را وارد چرخههایی مانند دوماسکرولینگ کنند.
برخی طرحها هم میخواهند شبکههای اجتماعی را مجبور کنند حساب نوجوانان را از ابتدا روی امنترین تنظیمات قرار دهند، اعلانهای مزاحم و پیشنهادهای الگوریتمی را محدود کنند و امکان نمایش مطالب بهترتیب زمان انتشار را بدهند. این رویکرد مسئولیت را فقط بر دوش خانواده نمیگذارد؛ بااینحال، بیشتر این مقررات تازهاند و نتیجه بلندمدت آنها هنوز روشن نیست.
وقتی آسیب اتفاق افتاده است
بعضی قوانین بهجای جلوگیری از ورود نوجوانان، برای زمانی طراحی شدهاند که آسیب مشخصی رخ داده است. مهمترین نمونه، انتشار تصاویر خصوصی بدون رضایت و ساخت تصاویر جنسی جعلی با هوش مصنوعی است.
پژوهش درباره آثار دیپفیکهای جنسی هنوز محدود است؛ اما انتشار تصاویر خصوصی بدون رضایت با قلدری، آزار روانی و احتمال بیشتر افکار یا اقدام به خودکشی همراه بوده است. در آمریکا، قانون TAKE IT DOWN پلتفرمهای مشمول را موظف میکند پس از دریافت درخواست معتبر، تصاویر خصوصی واقعی یا جعلی منتشرشده بدون رضایت را ظرف ۴۸ ساعت حذف کنند.
کاری که همین حالا از خانوادهها برمیآید
بیشتر قوانین بررسیشده مربوط به آمریکا و چند کشور دیگرند و مستقیماً برای کاربران ایرانی اجرا نمیشوند؛ اما خانوادهها لازم نیست برای کاهش خطر منتظر تغییر قانون یا پلتفرمها بمانند. این اقدامات را میتوانید از همین امروز انجام دهید:
- بهجای قطع ناگهانی دسترسی یا نظارت پنهانی، درباره محتوای آنلاین و تجربههای نوجوان گفتوگو کنید.
- حساب او را روی حالت خصوصی بگذارید و اعلانهای شبانه را خاموش کنید.
- روش گزارش حسابهای مزاحم و درخواست حذف تصاویر خصوصی یا جعلی را در پلتفرمهای مورداستفاده بشناسید.
در نهایت
بررسی پژوهشها نشان میدهد هیچیک از راهکارهای فعلی، از احراز سن و ممنوعیت گوشی گرفته تا نظارت والدین، بهتنهایی برای محافظت از نوجوانان کافی نیست. بسیاری از این سیاستها تازهاند، بهسادگی دور زده میشوند یا هنوز شواهد روشنی درباره نتیجه بلندمدت آنها نداریم.
راه مؤثرتر، تقسیم مسئولیت میان خانوادهها، پلتفرمها و قانونگذاران است: والدین با نوجوان همراه باشند، شبکههای اجتماعی طراحی ایمنتری داشته باشند و نتیجه قوانین پس از اجرا مرتب بررسی و اصلاح شود.
آدرس مطلب: https://nooshdaroo.ir/parental-control/teen-social-media-laws-evidence/
