آسیب خاموش والدین به فرزندان؛ چرا نباید کودکان زیر دو سال را در معرض تلویزیون و موبایل قرار داد؟
تعداد کمی از والدین میدانند که تماشای صفحه تلویزیون و موبایل برای کودک زیر دو سال آنقدر خطرناک است که میتوان آن را آسیب خاموش والدین به فرزندان نامید. اما چرا؟ مگر چه اتفاقی میافتد؟
بسیاری از والدین خوشحال میشوند وقتی فرزندشان با دیدن کارتون آرام میشود یا موقعی که هنوز حرف زدن بلد نیست اما با موبایل طوری کار میکند که انگار یک فرد بزرگسال است. اما آیا این واقعاً نشانه پیشرفت است؟
مضرات تلویزیون و موبایل برای کودک
مطالعات علمی نشان میدهد که استفاده از تلویزیون و موبایل برای نوزاد و کودک زیر دو سال عوارض گستردهای دارد، از جمله:
۱. کاهش یادگیری مهارتهای زبانی
۲. آسیب به روابط اجتماعی
۳. افت تمرکز و دقت
۴. تأثیر منفی صدای پسزمینه تلویزیون بر مغز
۵. اختلال در خواب کودک
۶. تضعیف مهارتهای خودکنترلی
تمام این مشکلات ممکن است تا پایان عمر کودک اثر خود را باقی بگذارند.
دو سال اول زندگی کودک دورهای حیاتی برای رشد مغز و شکلگیری ارتباطات اجتماعی است. در این دوران، مغز کودک به سرعت در حال رشد است و هر تجربهای تأثیر ماندگاری بر او دارد.
چرا نباید کودک زیر دو سال در معرض صفحه موبایل و تلویزیون باشد؟
تا قبل از دو سالگی، کودک باید فقط با انسانهای واقعی اطرافش تعامل مستقیم داشته باشد. هیچ صفحهای، هیچ بازی دیجیتالی و هیچ انیمیشنی نمیتواند جای حضور واقعی والدین، گفتوگو، لمس، نگاه و احساس را بگیرد.
دلایل علمی منع استفاده از موبایل و تلویزیون برای کودک زیر دو سال:
۱. هر ساعت تماشای تلویزیون بین ۶ تا ۱۸ ماهگی باعث میشود کودک بین ۶ تا ۸ کلمه کمتر یاد بگیرد.
۲. حتی اگر کودک مستقیماً به تلویزیون نگاه نکند و فقط صدای آن در پسزمینه باشد، باز هم توانایی یادگیری او کاهش مییابد.
۳. وقتی کودک زیر دو سال به صفحهنمایش خیره میشود، به این معنا نیست که از آن خوشش آمده، بلکه مغز او هنوز قادر نیست معنی واقعی تصاویر را درک کند.
پس با کودک زیر دو سال چه کار کنیم؟
والدین اغلب برای آرام کردن کودک یا کاهش گریههایش، گوشی یا تلویزیون را در اختیار او میگذارند. اما به جای این کار باید دانست که انسان و ارتباط انسانی تنها محرک سازنده برای مغز کودک است.
بعد از تولد، بخش مهمی از زندگی والدین درگیر مراقبت از کودک است. لازم است بدانید این دو سال سرمایهگذاری بر آینده شخصیت فرزندتان است.
چند فعالیت مفید برای سرگرمی و رشد کودک زیر دو سال
- زیاد با فرزندتان صحبت کنید، حتی اگر هنوز جواب نمیدهد.
- کتابهای تصویری ساده برایش بخوانید.
- با او بازیهای حرکتی و حسی انجام دهید.
- نیازهای عاطفی و احساسی او را سریع پاسخ دهید.
- برای تقویت مهارتهای حرکتی ظریف و درشت برنامهریزی کنید.
از ۱۸ ماهگی تا دو سالگی چه کنیم؟
از حدود ۱۸ ماهگی به بعد میتوان بهتدریج و با نظارت و همراهی مستقیم والدین، محتوای آموزشی مناسب این سن را از طریق تلویزیون یا موبایل در اختیار کودک قرار داد.
اما توجه داشته باشید:
- کودک نباید تنها باشد، والدین باید در کنار او باشند و محتوای آموزشی را توضیح دهند و تعامل برقرار کنند.
- زمان استفاده باید بسیار محدود باشد، در حدود چند دقیقه در روز.
بعد از دو سالگی
بعد از دو سال، شرایط کمی فرق میکند. برخی از برنامههای آموزشی مخصوص کودکان بالای دو سال وجود دارند که در صورت استفادهی محدود و بههمراه والدین، میتوانند مفید باشند.
با این حال، حداکثر زمان توصیهشده استفاده از تلویزیون یا موبایل برای کودکان بالای دو سال، روزی یک ساعت است.
برای مطالعهی کامل و علمی دربارهی ضرر موبایل و تلویزیون برای کودک زیر دو سال و راهکارهای جایگزین، میتوانید به بخش راهنمای والدین در سایت نوشدارو مراجعه کنید.
در آنجا توضیحات بیشتری دربارهی مضرات صفحهنمایش، تأثیر آن بر رشد مغز کودک، و پیشنهادهای آموزشی و رفتاری برای هر سن ارائه شده است.