هر برنامهای که روی گوشی اندرویدی نصب میکنید، برای انجام وظایفش به دسترسیهای خاصی نیاز دارد. بسیاری از ما از سر بیحوصلگی یا تصور اینکه اندروید خودش حواسش به همهچیز هست، این دسترسیها را بدون خواندن تایید میکنیم؛ اما تایید چشمبسته مجوزها، گاهی گوشی را در برابر برنامههای مخرب و بدافزارها بیدفاع میکند.
هدف این نیست که به هیچ برنامهای مجوز ندهیم؛ هدف این است که دسترسیهای بیربط و غیرضروری را بشناسیم و قطع کنیم. در ادامه ۵ مورد از حساسترین دسترسیهایی را بررسی میکنیم که باید با احتیاط بیشتری آنها را کنترل کنید.
نکته
نام و محل گزینهها ممکن است در گوشیهای سامسونگ، شیائومی و برندهای دیگر کمی متفاوت باشد. اگر مسیری را پیدا نکردید، نام فارسی یا انگلیسی آن را در تنظیمات جستوجو کنید.
۱. خدمات دسترسیپذیری (Accessibility)
مجوز «دسترسیپذیری» در واقع ابزاری برای کمک به افراد کمتوان است. مثلاً به افراد کمبینا کمک میکند متون روی صفحه را بشنوند یا گوشی را با فرمانهای صوتی کنترل کنند.
اگر مجوز دسترسیپذیری را به یک اپلیکیشن مخرب بدهید، برنامه ممکن است بسته به اختیاراتش بخشی از محتوای صفحه را بخواند، دکمهها را تشخیص دهد و لمس یا فرمانهایی را بهجای شما اجرا کند.
برای بررسی این مورد در تنظیمات گوشی:
- به بخش دسترسیپذیری (Accessibility) بروید؛
- وارد قسمت برنامههای نصب شده (Installed services) شوید؛
- اگر در این لیست برنامه ناشناسی دیدید که به آن نیازی ندارید، فوراً دسترسیاش را قطع کنید.
۲. نمایش روی باقی برنامهها (Appear on top)
یکی دیگر از مجوزهایی که باید بهشدت مراقبش باشید، مجوز «نمایش روی باقی برنامهها» است. این ویژگی به خودی خود بد نیست، اما اگر در اختیار یک برنامه مخرب قرار بگیرد، شبیه یک شعبدهبازی خطرناک عمل میکند.
تصور کنید میخواهید وارد برنامه همراه بانک خود شوید؛ برنامهی مخرب در کسری از ثانیه، یک صفحه جعلی شبیه صفحه ورود بانک شما را روی صفحه اصلی قرار میدهد. بدون این که متوجه شوید، نام کاربری و رمز عبورتان را در صفحه تقلبی وارد میکنید و کلاهبرداران از نقطهای دیگر به حساب شما دسترسی پیدا میکنند.
برای کنترل این مورد در تنظیمات گوشی:
- به بخش برنامهها (Apps) بروید؛
- از منوی سهنقطه یا بخش «دسترسیهای ویژه» (Special access)، گزینه «نمایش روی سایر برنامهها» (Appear on top) را پیدا کنید؛
- دسترسی برنامههای ناشناس یا مشکوک را غیرفعال کنید.
۳. نصب برنامه از منابع ناشناس (Install Unknown Apps)
یکی از قوانین طلایی امنیت گوشی هوشمند این است که برنامهها را فقط از فروشگاههای معتبر مثل «گوگلپلی» دانلود کنید. به همین دلیل اندروید به طور پیشفرض اجازه نصب برنامهها از منابع متفرقه را نمیدهد.
این دسترسی به برنامهای مانند مرورگر، پیامرسان یا فایلمنیجر اجازه میدهد فایل APK را برای نصب به نصبکننده اندروید تحویل دهد. نصب معمولاً بدون تأیید کاربر انجام نمیشود، اما روشنبودن این دسترسی برای برنامههای غیرضروری مسیر نصب بدافزار را کوتاهتر میکند.
برای جلوگیری از این اتفاق:
- در منوی «برنامهها» (Apps)، گزینهی «دسترسی ویژه» (Special Access) را بیابید؛
- وارد بخش «نصب از منابع ناشناس» (Install unknown apps) شوید؛
- این مجوز را از برنامههای غیرضروری بگیرید.
مدیریت مجوز نصب اپلیکیشن از منابع ناشناس برای کاربران ایرانی یک ضرورت امنیتی است. محدودیت در دسترسی به مراجع رسمی، بسیاری را به سمت دانلود فایلهای APK از تلگرام، سایتهای متفرقه یا نسخههای «مودشده» سوق داده؛ مسیری که دروازههای نفوذ را کاملاً برای بدافزارها باز میگذارد.
۴. دسترسی به دادههای مصرفی (Usage data access)
برنامهای که این مجوز را داشته باشد، میتواند بفهمد شما در طول روز از چه برنامههایی استفاده میکنید و چه زمانی سراغ شبکههای اجتماعی، فروشگاههای آنلاین یا برنامههای بانکی میروید. این رفتارها به یک الگوی قابل تحلیل تبدیل میشوند.
شرکتهای تبلیغاتی تشنه این اطلاعاتاند. آنها از این اطلاعات استفاده میکنند تا یک پروفایل دقیق از شخصیت، عادتها و روزمرگیهای شما بسازند و سپس تبلیغات سفارشی نشانتان دهند.
برای محدود کردن این دسترسی:
- مسیر قبلی را در تنظیمات طی کنید و این بار وارد بخش «دسترسی به دادههای مصرفی» (Usage data access) شوید؛
- مطمئن شوید هیچ برنامه ناشناسی این مجوز را نداشته باشد.
۵. دسترسی به «مخاطبین» و «پیامکها» (Contacts & SMS)
فهرست مخاطبان گوشی شامل نام دوستان، اعضای خانواده، همکاران و گاهی آدرس ایمیل آنهاست. وقتی به یک اپ اجازه دسترسی به مخاطبان میدهید، در واقع بخشی از حریم خصوصی دوستان، خانواده و همکارانتان را هم در اختیار آن قرار میدهید.
پیامکها نیز حاوی اطلاعات بسیار حساسی هستند. از مکالمات شخصی گرفته تا رمزهای پویای بانکی، همگی در پیامکهای شما قرار دارند. یک برنامه مخرب با دسترسی به پیامکهای شما میتواند رمز پویای بانک را بخواند، حسابتان را خالی کرده و آن پیام را از گوشی شما پاک کند تا حتی متوجه به سرقت رفتن پولتان نشوید.
برای مدیریت این بخش:
- در تنظیمات به قسمت برنامهها بروید؛
- گزینه مدیر مجوزها (Permission manager) را باز کنید؛
- دسترسی به مخاطبان و پیامکها را برای هر برنامهای که به آنها نیاز ندارد، قطع کنید.
چگونه دسترسی برنامههای گوشی را یکجا بررسی کنیم؟
در گوشیهای دارای اندروید ۱۲ و جدیدتر، داشبورد حریم خصوصی (Privacy dashboard) نشان میدهد کدام برنامهها اخیراً از دسترسیهایی مانند دوربین، میکروفون و موقعیت مکانی استفاده کردهاند:
- وارد تنظیمات شوید؛
- بخش امنیت و حریم خصوصی یا حریم خصوصی را باز کنید؛
- وارد داشبورد حریم خصوصی شوید؛
- در بخش مجوزها، یکی از دسترسیها را انتخاب کنید تا برنامههایی را ببینید که از آن استفاده کردهاند؛
- در بخش برنامهها هم میتوانید نام هر برنامه را انتخاب کنید و ببینید اخیراً به کدام امکانات گوشی دسترسی داشته است.
در نهایت اگر برنامهای بدون دلیل مشخص از مجوزی استفاده کرده است، روی نام آن بزنید و دسترسیاش را تغییر دهید.
حرف آخر
همه دسترسیهای اندروید خطرناک نیستند. کافی است پیش از تایید هر مجوز، از خودتان بپرسید: «آیا این برنامه واقعاً به این دسترسی نیاز دارد؟» اگر دلیل درخواست یک دسترسی برایتان روشن نیست، ابتدا آن را رد کنید. ممکن است فقط همان قابلیت برنامه کار نکند و در صورت نیاز بتوانید بعداً از تنظیمات گوشی مجوز را فعال کنید. مجوزی را تأیید کنید که با وظیفه برنامه ارتباط روشن و قابلفهمی داشته باشد.
آدرس مطلب: https://nooshdaroo.ir/smartphone-security/android-sensitive-permissions/
