کسانی که ادعا می‌کنند پول‌تان را برمی‌گردانند: وقتی «ناجی» هم کلاهبردار است

اگر یک‌بار پول‌تان را کلاهبردار برده، ممکن است نفر دومی با وعده‌ی «پول‌تان را برمی‌گردانم» سراغ‌تان بیاید. چنین پیامی می‌تواند شروع یک کلاهبرداری تازه باشد؛ به‌خصوص اگر طرف مقابل بازگشت پول را تضمین کند و پیش از هر کاری از شما پول یا اطلاعات بانکی بخواهد.

در این مطلب می‌گوییم این کلاهبرداری دوم چطور انجام می‌شود، با چه ظاهرهایی سراغ‌تان می‌آید و پیش از پرداخت یا فرستادن اطلاعات، باید چه چیزهایی را بررسی کنید.

«کلاهبرداری بازگردانی پول» چطور کار می‌کند؟

کسی که پول از دست داده، بیش از هر کس دیگری دلش می‌خواهد جمله‌ی «پول‌تان را برمی‌گردانم» را باور کند. کلاهبرداران این را خوب می‌دانند و دقیقاً روی همین امید حساب می‌کنند. کلاهبرداری بازگردانی پول یا کلاهبرداری دوم، یعنی بعد از ضرر اول، دوباره به اسم بازگرداندن پول از شما پول یا اطلاعات می‌گیرند.

الگو در همه‌جای دنیا یکی است: کسی به طریقی با مالباخته تماس می‌گیرد، ادعا می‌کند می‌تواند پول ازدست‌رفته را پس بگیرد و برای شروع کار مبلغی می‌خواهد؛ با اسم‌هایی مثل «حق‌الوکاله»، «هزینه‌ی پیگیری»، «کارمزد رهگیری» یا «هزینه‌ی استعلام». پول که واریز شد، یا بهانه‌ی جدیدی برای مبلغ بعدی می‌آید یا برای همیشه غیب می‌شود.

گاهی هم به‌جای پول، اطلاعات می‌خواهند: شماره‌ی کارت، رمز پویا یا عکس مدارک هویتی، «برای اینکه پول را به حساب‌تان واریز کنیم». نتیجه می‌تواند سرقت دوباره پول، دسترسی به حساب بانکی یا سوءاستفاده از مدارک شما باشد.

سه چهره‌ی آشنای این تله

• وکیل قلابی
  خودش را وکیل یا «کارشناس پرونده‌های فتا» معرفی می‌کند، گاهی سربرگ و کارت ویزیت جعلی هم دارد. قول می‌دهد «صددرصد» پول برمی‌گردد و پیش از هر کاری حق‌الوکاله می‌خواهد. وکیل واقعی پروانه‌ی وکالت قابل استعلام دارد، قرارداد یا توافق روشن و قابل پیگیری می‌بندد و تضمین قطعی بازگشت پول نمی‌دهد.
• هکر
  ادعا می‌کند با «نفوذ» به حساب کلاهبردار یا صرافی، پول را برمی‌گرداند. این ادعا از پایه غیرممکن است: یک «هکر» نمی‌تواند از پشت لپ‌تاپ پول را از حساب کلاهبردار بردارد و به شما برگرداند. برگشت وجه فقط با دستور مرجع قضایی و از مسیر بانک انجام می‌شود.
• کانال‌ها و صفحه‌های «بازگردانی وجه»
  در تلگرام و اینستاگرام صفحه‌هایی با اسم‌هایی مثل «رهگیری کلاهبرداری» یا «بازگردانی وجه» فعالیت می‌کنند؛ بعضی حتی خودشان را نماینده‌ی پلیس فتا جا می‌زنند و از آرم و اسم پلیس استفاده می‌کنند. پلیس فتا در شبکه‌های اجتماعی «پرونده قبول نمی‌کند» و هیچ نهاد رسمی برای پیگیری پرونده در تلگرام از شما پول نمی‌خواهد. گزارش‌های خبری هم در ایران بارها از شناسایی گردانندگان چنین کانال‌هایی خبر داده‌اند.

چرا دقیقاً سراغ شما می‌آیند؟

• در برخی موارد کلاهبرداران فهرست‌هایی از قربانیان قبلی می‌سازند و همین فهرست‌ها را بین خودشان خرید و فروش می‌کنند: اسم، شماره تماس، نوع کلاهبرداری و حتی مبلغی که از دست داده‌اید. برای همین وقتی تماس می‌گیرند، جزئیات ماجرای شما را می‌دانند و حرف‌شان باورپذیر به نظر می‌رسد.
• گاهی همان شبکه‌ی کلاهبرداری با نام و نقشی تازه برمی‌گردد؛ چون بهتر از هر کسی می‌دانند شما چه از دست داده‌اید و چقدر دنبال جبرانش هستید.
• حتی ممکن است خودتان جایی عمومی درباره کلاهبرداری نوشته باشید و آن‌ها شما را پیدا کرده باشند. مثلاً کسی زیر یک پست می‌نویسد «من هم پولم را از دست دادم» و بعد ده نفر به او پیام می‌دهند که پولش را برمی‌گردانند.

نشانه‌های جدی خطر

اگر یکی از این نشانه‌ها را دیدید، هیچ پول یا اطلاعاتی ندهید:

مسیر واقعی پیگیری چیست؟

بانک، پلیس فتا و مرجع قضایی.

• ابتدا با بانک تماس بگیرید و بگویید تراکنش مربوط به کلاهبرداری بوده است. درباره امکان توقف، مسدودکردن یا بررسی انتقال سؤال کنید. هرچه زودتر اقدام کنید بهتر است، اما بازگشت پول تضمین‌شده نیست.
• سپس با پلیس فتا تماس بگیرید و گزارش ثبت کنید. رسید انتقال، شماره حساب یا کارت مقصد، شماره تلفن، نام کاربری، لینک صفحه، متن پیام‌ها و زمان تماس‌ها را نگه دارید و چیزی را پاک نکنید.
• اگر پرونده‌تان پیچیده است و کمک حقوقی می‌خواهید، از مسیر رسمی اقدام کنید. وکیل را خودتان پیدا کنید، پروانه‌اش را استعلام بگیرید و پیش از پرداخت، قرارداد و شرح خدمات را بخوانید.

اگر در تله‌ی دوم هم افتادید

خودتان را سرزنش نکنید. این تله برای کسی ساخته شده که از قبل پول از دست داده، مضطرب است و امیدوار است ضررش جبران شود.

ارتباط را قطع کنید و پول دیگری نفرستید. سپس:

ثبت جزئیات هر دو کلاهبرداری می‌تواند به کامل‌ترشدن مدارک و پیگیری ارتباط میان افراد و حساب‌های درگیر کمک کند.