در دنیای امنیت دیجیتال یک قاعده طلایی وجود دارد: «همیشه نرمافزارهای خود را به آخرین نسخه بهروزرسانی کنید.» اما اگر بگوییم گاهی اوقات استفاده از یک نرمافزار قدیمی و از رده خارج میتواند شما را از چنگ هکرها در امان نگه دارد، چه فکری میکنید؟
در امان ماندن از هکرها با تجهیزات قدیمی
کمتر کسی انتظار دارد یک متخصص برجستهی امنیت سایبری برای مدیریت ایمیلهای خود از یک نرمافزار قدیمی و آسیبپذیر استفاده کند. اما «میکو هیپونن» (Mikko Hyppönen)، کارشناس برجسته امنیت کامپیوتر، سالها دقیقاً همین کار را میکرد.
هیپونن به جای استفاده از سرویسهای رایج مانند «جیمیل» یا «هاتمیل»، نرمافزار ایمیل منسوخشدهای به نام «یودورا» (Eudora) را انتخاب کرده بود. منطق او ساده و البته شگفتانگیز است: با مهاجرت عموم کاربران به پلتفرمهای ابری جدید، هکرها دیگر وقت خود را صرف حمله به برنامهای نمیکنند که کسی از آن استفاده نمیکند.
کارشناسان این پدیده را «امنیت در پناه قدمت» (Security by Antiquity) مینامند. مفهومی که نشان میدهد گاهی تکیه بر فناوریهای قدیمی، امنتر از جایگزینهای مدرن است.
چرا هکرها سیستمهای قدیمی را نادیده میگیرند؟
اکثر هکرها مجرمانی هستند که با هدف کسب درآمد و اخاذی فعالیت میکنند. برای آنها توجیه اقتصادی ندارد که ماهها زمان و انرژی خود را صرف کشف آسیبپذیری در سیستمی کنند که تنها ۵۰ نفر در کل دنیا از آن استفاده میکنند. آنها به دنبال اهداف بزرگتری مانند ویندوز، اندروید یا iOS هستند که میلیاردها کاربر دارند و نفوذ به آنها میتواند سود کلانی به همراه داشته باشد.
«مت بیشاپ»، دانشمند علوم کامپیوتر در «دانشگاه کالیفرنیا»، در دههی نود میلادی این موضوع را بهطور اتفاقی ثابت کرد. او و تیمش یک سیستم قدیمی را بهعنوان طعمه (Honeypot) به اینترنت متصل کردند تا هکرها را به دام بیندازند. اما هیچ هکری به آن حمله نکرد! وقتی سیستم را به نسخهی جدیدتر بهروزرسانی کردند، بلافاصله سیل حملات شروع شد.
گوشیهای ساده و سیستمعاملهای از یاد رفته
ما امروز همهی اطلاعات هویتی، مالی، اسناد کاری و فایلهای شخصی را روی گوشیهای هوشمند و فضاهای ابری ذخیره میکنیم. اما فناوریهای مدرن همیشه در معرض خطرات جدید هستند. به همین خاطر برخی متخصصان ترجیح میدهند به جای استفاده از گوشیهای هوشمند، از تلفنهای ساده نسل قبل استفاده کنند.
هیپونن به فردی اشاره میکند که هنوز از گوشی ساده و قدیمی «نوکیا ۹۲۱۰» استفاده میکند؛ دستگاهی که ۲۵ سال پیش به بازار عرضه شد.
سیستمعامل این گوشی (سیمبین) دارای آسیبپذیریهای امنیتی شناختهشدهای است، اما هیچ هکری وقتش را صرف تولید باجافزار یا بدافزار جاسوسی برای سیستمعامل سیمبین نمیکند. هکرها نمیتوانند با همان روشهایی که به یک دستگاه مدرن اندرویدی یا آیفون نفوذ میکنند، این گوشی قدیمی را هدف قرار دهند.
شاید این گوشیها در برابر شنود تماسهای تلفنی آسیبپذیرتر باشند، اما این یک بدهبستان امنیتی است: شما خطر محدود شنود مخابراتی (که نیازمند تجهیزات پیچیده و هدفگیری دقیق است) را میپذیرید تا از خطر بزرگتر بدافزارها، ردیابهای تبلیغاتی و لینکهای فیشینگ که روزانه میلیونها نفر را تهدید میکنند، در امان بمانید.
تابآوری آنالوگ؛ جنگها، رادارها و بازگشت به کاغذ
فقط کاربران عادی نیستند که به روشهای قدیمی پناه میبرند. برخی شرکتهای بزرگ هم برای مقابله با باجافزارها دوباره به استفاده از نوارهای مغناطیسی فیزیکی روی آوردهاند.
وقتی دادهها روی نوار فیزیکی و در جایی امن ذخیره شده، هیچ هکری از طریق اینترنت نمیتواند به آن دسترسی پیدا کند. شما هرگز یک نوار مغناطیسی یا هارد آفلاین را پیدا نمیکنید که در یک پارکینگ رها شده باشد تا کسی آن را به رایانهاش وصل کند و هک شود.
کارشناسان این رویکرد را «تابآوری آنالوگ» (Analogue Resilience) مینامند. حتی در درگیریهای اخیر اوکراین نیروها در برخی شرایط دوباره به نقشههای کاغذی و قطبنما بازگشتهاند؛ چون بر خلاف تبلتهای پیشرفته و جیپیاسهای دیجیتال، نقشهی کاغذی نه هک میشود و نه سیگنال آن با امواج پارازیت مسدود خواهد شد.
دیگر نمونهی بارز این مفهوم، پافشاری بر رأیگیریهای کاغذی در بسیاری از کشورهای توسعهیافته است.
آیا باید تجهیزات مدرن خود را دور بیندازیم؟
قرار نیست گوشی هوشمند خود را دور بیندازید یا از ویندوزهای قدیمی استفاده کنید. کارشناسان همچنان تأکید میکنند که برای کارهای روزمره، استفاده از جدیدترین نرمافزارها و بهروزرسانی مداوم آنها «بهترین و امنترین» راهکار است.
نرمافزارهای مدرن لایههای محافظتی قدرتمندی دارند که ما برای وبگردی، خریدهای اینترنتی و ارتباطات روزانه به آنها نیاز حیاتی داریم.
با این حال ماجرای «امنیت در پناه قدمت» به ما یادآوری میکند که در دنیای فناوری، واژه «جدیدتر» لزوماً به معنای «امنتر» نیست.
ذخیره اطلاعات حساس و مهم روی یک هارد اکسترنال که به اینترنت وصل نیست، یادداشت کردن رمزهای عبور حیاتی روی یک تکه کاغذ در گاوصندوق یا استفاده از یک گوشی ساده برای دریافت پیامکهای بانکی میتواند در روزهای بحرانی، نجاتبخش شما باشد.
