بیشتر کلاهبرداری‌های واتساپی با ترفندهایی ساده پیش می‌روند؛ کافی است کلاهبردار بداند چه زمانی شما را بترساند، چطور شما را به عجله بیندازد یا چه بگوید که به او اعتماد کنید. شرکت متا می‌گوید فقط در نیمه دوم سال ۲۰۲۵ حدود ۶.۸ میلیون حساب واتساپ مرتبط با کلاهبرداری و جرایم سایبری را حذف کرده، اما این کلاهبرداری‌ها همچنان ادامه دارند؛ چون کم‌هزینه‌اند، به سادگی پیاده می‌شوند و حتی می‌شود بخشی از کار را به ربات‌ها و هوش مصنوعی سپرد!
خبر خوب این است که بیشترشان از الگوهای تکراری پیروی می‌کنند. اگر این الگوها را بشناسید، معمولاً قبل از اینکه پول یا حساب‌تان از دست برود می‌توانید جلوی بروز مشکل را بگیرید.
۱. «کد تاییدی که اومده رو بفرست»
یکی از خطرناک‌ترین و در عین حال ساده‌ترین روش‌ها، سرقت حساب با کد تایید واتساپ است که به تصاحب حساب کاربری شما منتهی می‌شود.
کلاهبردار شماره شما را برای ورود به واتساپ روی گوشی خودش وارد می‌کند. در نتیجه، واتساپ یک کد تأیید برای خود شما می‌فرستد. درست همان موقع پیام یا تماسی از طرف فردی که خودش را پشتیبانی فنی، دوست یا آشنای شما جا زده دریافت می‌کنید، مثلاً با این مضمون که: «اشتباهی یه کد برای تو اومده، لطفاً برام بفرستش» یا «برای احراز هویت، کد ارسالی را برای ما بفرستید».
اگر کد را بدهید، دسترسی به حساب‌تان را هم تحویل کلاهبردار می‌دهید.
کد تایید واتساپ را به هیچ دلیلی برای هیچ‌کس نفرستید؛ حتی اگر پیام از طرف یکی از آشنایانی آمده بود که مثل چشم‌تان به او اعتماد دارید. فعال کردن تایید دومرحله‌ای از مسیر Settings > Account > Two-step verification هم یک مانع اضافه و موثر جلوی مهاجم قرار می‌دهد.
یه قانون خانوادگی ساده که می‌تونه جلوی واریز اشتباه پول رو بگیره!
۲. «گیر افتادم؛ همین الان پول واریز کن»
بعد از دزدیدن یک حساب، کلاهبردار ممکن است سراغ مخاطبان شخص فریب‌خورده برود، خودش را جای او جا بزند و بگوید:
- «بیمارستانم.»
- «کارتم کار نمی‌کنه.»
- «یه مشکل فوری پیش اومده.»
- «لطفاً همین الان این مبلغ رو بزن به کارتی که می‌فرستم.»
حس فوریت عمدی است؛ وقتی نگران کسی هستیم، احتمال اینکه قبل از انتقال پول صحت ماجرا را بررسی کنیم کمتر می‌شود. حتی ممکن است برای واقعی‌تر شدن درخواست، از پیام صوتی ساخته‌شده با هوش مصنوعی استفاده شود.
راه مقابله ساده است: از همان پیام‌ها به نتیجه‌گیری نرسید. با شماره‌ای که از قبل از آن شخص دارید تماس بگیرید و پیام دریافتی را صحت‌سنجی کنید.
۳. «عکس یادگاریه، دانلودش کن»
یکی از ترفندهای رایج این است که فایل نصبی اندروید (که در واقع بدافزار است) با توضیحی بی‌خطر برایتان فرستاده شود؛ مثلاً با عنوان «عکس یادگاری»، «کارت دعوت عروسی» یا حتی فایلی که ظاهراً به یارانه، کالابرگ یا ابلاغیه مربوط می‌شود.
نکته مهم این که ممکن است این فایل از طرف دوست یا آشنای واقعی خودتان برسد؛ چون حساب یا گوشی او قبلاً آلوده شده و بدافزار از همان مسیر برای افراد دیگر هم ارسال شده است. اگر فایل از نوع APK باشد، با «عکس» یا «دعوت‌نامه» طرف نیستید؛ دارید یک برنامه آلوده و بسیار خطرناک روی گوشی اندرویدی نصب می‌کنید.
بعد از نصب، چنین بدافزارهایی می‌توانند به پیامک‌ها و اعلان‌ها دسترسی پیدا کنند، کدهای بانکی را بخوانند، اطلاعات دستگاه را جمع‌آوری کنند یا حتی زمینه دسترسی بیشتر مهاجم به گوشی را فراهم کنند.
۴. رابطه‌ای که به درخواست پول می‌رسد
همه کلاهبرداری‌ها با عجله شروع نمی‌شوند. در کلاهبرداری عاطفی، ممکن است کلاهبردار هفته‌ها یا حتی ماه‌ها با شما گفتگو کند، پیام صوتی بفرستد و اعتماد بسازد.
بعد درخواست‌های کوچک شروع می‌شوند؛ پول برای یک مشکل خانوادگی، هزینه‌ای فوری یا گرفتاری موقت. اگر شخص فریب بخورد و همراهی کند، رقم‌ها به‌تدریج بالا می‌روند و گاهی پای «فرصت سرمایه‌گذاری» یا رمزارز هم وسط می‌آید.
اگر کسی که هیچ‌وقت در دنیای واقعی ملاقاتش نکرده‌اید از شما پول می‌خواهد، همین باید به تنهایی یک زنگ خطر جدی باشد.
۵. پشتیبانی بانک، نهاد رسمی یا یک شرکت
لوگو، عکس پروفایل و اسم رسمی تقریباً هیچ‌چیز را ثابت نمی‌کنند. کلاهبرداران در واتساپ خودشان را جای بانک، شرکت ارسال کالا، پشتیبانی فنی یا حتی قوه قضاییه جا می‌زنند و از شما رمز یک‌بارمصرف، اطلاعات شخصی یا دسترسی به دستگاه می‌خواهند.
بهترین واکنش این است که گفتگو را متوقف کنید و خودتان شماره رسمی سازمان را پیدا کنید و تماس بگیرید. شماره یا لینکی را که همان فرد برای «تایید هویت خودش» می‌فرستد، مبنای بررسی قرار ندهید.
۶. «یک کار آنلاین خیلی ساده»
پیامی از یک شماره ناشناس می‌آید: کار در خانه، درآمد خوب و چند وظیفه ساده.
نکته جالب این است که بعضی کلاهبرداران در ابتدا حتی واقعاً مبالغ کوچکی پرداخت می‌کنند تا اعتماد را به دست آورند. بعد از مدتی نوبت شما می‌شود که برای «فعال‌سازی حساب»، «تایید»، «باز کردن مرحله بعدی» یا دریافت وظایف جدید مبلغی واریز کنید. در نمونه‌های دیگر هم ممکن است به‌جای پول، لینک آلوده یا درخواست دسترسی به دستگاه مطرح شود.
قاعده ساده: کارفرما برای اینکه به شما کار بدهد، از شما پول نمی‌گیرد. اگر پیشنهاد واقعی است، از طرف مقابل بخواهید از ایمیل رسمی شرکت یا مسیر قابل‌تایید دیگری با شما ارتباط بگیرد.
۷. کمک به زلزله‌زده‌ها، بیماران و…
بحران‌ها موقعیت خوبی برای سوءاستفاده از همدلی مردم ایجاد می‌کنند. کلاهبردار ممکن است خودش را یک خیریه، گروه امدادی یا جمع‌آوری‌کننده کمک معرفی کند و درخواست انتقال پول بفرستد.
یکی از چیزهایی که این پیام‌ها را باورپذیرتر می‌کند این است که گاهی آن‌ها را یکی از دوستان خودمان برایمان فوروارد می‌کند؛ در نتیجه اعتمادمان به فرستنده را ناخواسته به اصل پیام هم منتقل می‌کنیم.
کمک مالی را فقط از طریق سایت، حساب یا راه ارتباطی رسمی سازمان‌های خیریه انجام دهید؛ نه شماره کارت و لینکی که در یک پیام فورواردی (یا هر جای دیگری، مثل استوری اینستاگرام) دیده‌اید.
قبل از بستن واتساپ، این چند تنظیم را هم چک کنید
در کنار شناختن ترفندها، چند تنظیم ساده هم می‌تواند احتمال دردسر را کمتر کند: عکس پروفایل و اطلاعات حساب را فقط به مخاطبان نمایش دهید، هر چند وقت یک‌بار بخش Linked devices را بررسی کنید و دستگاه ناشناس را خارج کنید، تماس شماره‌های ناشناس را سایلنت کنید و حساب‌های مشکوک را Report و Block کنید.
اما شاید مهم‌ترین قاعده این باشد: هر وقت کسی در واتساپ از شما خواست سریع پول بفرستید، کد بدهید، روی لینک بزنید یا دسترسی خاصی فعال کنید، چند دقیقه از همان گفتگو خارج شوید و ماجرا را از یک مسیر دیگر بررسی کنید.
بیشتر این کلاهبرداری‌ها زمانی جواب می‌دهند که شخص فرصت بررسی پیدا نکند؛ همان چند دقیقه مکث ممکن است تمام چیزی باشد که برای خراب کردن نقشه کلاهبردار لازم دارید.
آدرس مطلب: https://nooshdaroo.ir/fraud-awareness/common-whatsapp-scams/
