خبر و تحلیل سواد دیجیتال
چت‌بات‌ها جای خودشان را در جمع دوستان باز می‌کنند

از هر سه جوان نسل زد، یک نفر برای هم‌صحبتی به هوش مصنوعی پناه می‌برد

نویسندهشایان ضیایی
پسر جوانی با پوشش روزمره ایرانی روی صندلی نشسته و به گوشی‌ای که روی صندلی روبه‌رو قرار گرفته نگاه می‌کند، در فضایی استودیویی ساده با پس‌زمینه‌ای به رنگ سبز کمرنگ.
زمان مطالعه ۳ دقیقه
نویسندهشایان ضیایی

پژوهشی تازه نشان می‌دهد که ۳۳ درصد از جوانان نسل زد از هوش مصنوعی به‌عنوان دوست یا هم‌صحبت استفاده می‌کنند. این رقم در میان کسانی که هر روز از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، به ۵۰ درصد می‌رسد؛ یعنی نیمی از کاربران روزانه هوش مصنوعی، برای چیزی فراتر از پرسیدن سوال و انجام کارهای روزمره به سراغ آن می‌روند.

محققان برای این پژوهش، عادات ۱۶ هزار جوان ۱۵ تا ۲۲ ساله را در ۱۶ کشور بررسی کردند. آن‌ها می‌خواستند بدانند جوانان امروزی چطور با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند، چه جایگاهی برای هوش مصنوعی در زندگی اجتماعی‌شان قائل‌اند و کدام نوع از این روابط، بیشتر به سلامت روان آن‌ها کمک می‌کند.

هوش مصنوعی؛ از ابزار تا هم‌صحبت جوانان

بر اساس یافته‌های پژوهش، ۸۲ درصد از جوانان برای جست‌وجوی اطلاعات و ۶۸ درصد برای مشورت گرفتن از هوش مصنوعی استفاده کرده‌اند. اما برای یک‌سوم آن‌ها، چت‌بات‌ها نقش همراه اجتماعی را هم بازی می‌کنند.

در میان جوانانی که دوستان صرفاً اینترنتی دارند، ۴۲ درصد از هوش مصنوعی هم برای هم‌صحبتی استفاده می‌کنند. بنابراین داشتن دوستان اینترنتی لزوماً به این معنا نیست که نیازی به صحبت کردن با چت‌بات‌ها احساس نمی‌شود.

پژوهشگران می‌گویند نباید با مشاهده‌ی این آمار فوراً نتیجه بگیریم جوانان به دلیل ناتوانی در برقراری روابط انسانی سراغ هوش مصنوعی رفته‌اند. آن‌ها در دنیایی بزرگ شده‌اند که اینترنت و هوش مصنوعی به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده و هرچه بیشتر از آن‌ها استفاده می‌کنند، بیشتر با قابلیت‌های اجتماعی‌‌شان آشنا می‌شوند.

بااین‌حال، مشخص نیست که هوش مصنوعی برای این افراد مکمل روابط انسانی است یا به‌تدریج جای بعضی از آن روابط را می‌گیرد.

رفاقت‌های اینترنتی چه جایگاهی دارند؟

بخش دیگری از پژوهش به دوستی میان انسان‌ها اختصاص دارد. محققان میان روابط حضوری، دوستی‌هایی که از دنیای واقعی آغاز شده و دوستی‌های صرفاً اینترنتی تفاوت قائل شده‌اند.

برای مثال در کشور آمریکا، نزدیک به نیمی از جوانان دست‌کم یک دوست صمیمی دارند که هرگز او را از نزدیک ملاقات نکرده‌اند. اینستاگرام و دیسکورد هم محبوب‌ترین پلتفرم‌های آن‌ها برای حفظ چنین دوستی‌هایی هستند.

شیوه آشنایی میان دختران و پسران متفاوت است. پسرها بیشتر از طریق بازی‌های آنلاین با افراد جدید آشنا می‌شوند، درحالی‌که دخترها معمولاً شبکه‌های اجتماعی را برای شکل دادن به دوستی‌های تازه انتخاب می‌کنند.

این دوستی‌های اینترنتی الزاماً جای روابط حضوری را نگرفته‌اند. ۶۸ درصد از جوانانی که دوستان صمیمیِ صرفاً اینترنتی دارند، گفته‌اند دوست دارند زمان بیشتری را با دوستان حضوری‌ خود بگذرانند.

کدام رفاقت‌ها حالمان را بهتر می‌کنند؟

نتایج نشان می‌دهد دوستی‌های حضوری همچنان بیشترین احساس حمایت و تجربه‌های عاطفی مثبت را به همراه دارند.

برای مثال، در میان جوانان بررسی‌شده، ۴۱ درصد رابطه صمیمانه حضوری خود را باکیفیت ارزیابی کرده‌اند؛ درحالی‌که این رقم برای دوستی‌های صرفاً اینترنتی ۲۶ درصد است.

جوانانی که دوستان و روابط حضوری باکیفیتی دارند، معمولاً رضایت بیشتری از زندگی گزارش می‌کنند. در مقابل، داشتن دوستان صرفاً اینترنتی با احتمال بیشتر احساس تنهایی و نشانه‌های اضطراب و افسردگی همراه بوده است.

در مورد هوش مصنوعی هم وضعیت پیچیده است. جوانانی که از چت‌بات‌ها برای هم‌صحبتی استفاده می‌کنند، بیشتر احساس تنهایی گزارش کرده‌اند. اما آیا این افراد از ابتدا تنها بوده‌اند و برای پر کردن جای خالی انسان‌ها سراغ هوش مصنوعی رفته‌اند؟ یا اینکه چنین رابطه‌ای خودش احساس تنهایی را تشدید کند؟

پژوهشگران هنوز پاسخ قطعی این پرسش را نمی‌دانند و تاکید می‌کنند که نتایج، رابطه علت و معلولی را ثابت نمی‌کند.

تازه‌ترین مطالب

حکایت‌های کوتاه، حقیقت‌های بزرگ

در این بخش، به بررسی دقیق و جامع نشانه‌ها و رفتارهایی می‌پردازیم که ممکن است به کلاهبرداری آنلاین مرتبط باشند. شناخت این موارد می‌تواند به شما کمک کند.

ویدیو های بیشتر

منابع

  1. Wired
    https://www.wired.com/story/over-a-third-of-gen-z-rely-on-ai-for-friendship/