تا چند وقت پیش، استفادهی رایگان از هوش مصنوعی «جمنای» (Gemini) تقریباً بیدردسر به نظر میرسید. یک پرامپت مینوشتید، تصویری را توصیف میکردید یا پرسش خود را طرح میکردید و پاسخها به سرعت سرازیر میشدند؛ انگار که اصلاً هیچ محدودیتی وجود نداشت.
البته همیشه محدودیتهایی بوده، اما چون به چشم نمیآمدند، توجه زیادی هم به آنها نمیشد. ولی با تغییرات تازهای که گوگل در این هوش مصنوعی اعمال کرده، حالا به وضوح میتوان دید که هر پرامپت چقدر از منابع را مصرف میکند.
این قابلیت جدید قرار است کاربران را نسبت به شیوهی مصرف منابع پردازشی حساس کند؛ درست مثل زمانی که بستهی اینترنت یا ابزار تغییر آیپی را بعد از هر بار گشتوگذار در اینستاگرام چک میکنیم تا ببینیم چقدر از حجم مصرفی باقی مانده است!
جمنای چگونه محدودیتهای شما را محاسبه میکند؟
شرکت گوگل سیاستهای استفاده از ابزارهای خود را بهروزرسانی کرده است. در تنظیمات این هوش مصنوعی، گزینه جدیدی به نام «میزان مصرف» ظاهر شده که نشان میدهد تا زمان شارژ مجدد حساب، چقدر از ظرفیت باقی مانده است. درک شیوهی محاسبهی این مصرف، بهویژه برای کاربران ایرانی که عموماً از نسخههای رایگان استفاده میکنند، اهمیت بالایی دارد.
طبق اعلام گوگل، کسر شدن از ظرفیت حساب تصادفی نیست و محاسبهی میزان مصرف به سه عامل اصلی بستگی دارد:
- پیچیدگیِ درخواست: هرچه پرامپت یا مسئلهای که مطرح میشود پیچیدهتر باشد (مانند حل مسائل پیچیدهی ریاضی یا درخواست برای تحلیل دادههای سنگین) سیستم برای پاسخگویی به منابع پردازشیِ بیشتری نیاز دارد و درصد بیشتری از ظرفیت کسر میشود.
- نوع قابلیت مورد استفاده: تولید متن ساده کمترین هزینهی پردازشی را دارد. اما استفاده از ابزارهای Deep Research، کدنویسی و بهخصوص تولید تصویر، ویدیو و موسیقی، ظرفیت را سریعتر مصرف میکند.
- مدت زمان گفتوگو: این مورد کلیدیترین بخش محاسبات جمنای است که اغلب کاربران از آن بیخبرند.
نکتهای که احتمالاً نمیدانستید:
جمنای هنگام پردازش یک درخواست جدید، صرفاً همان یک خط پرامپت را نمیخواند؛ بلکه تمام مکالماتی که از ابتدای همان چت رد و بدل شدهاند را دوباره در نظر میگیرد و پردازش میکند. یعنی هرچه «طول گفتوگو» بیشتر شود، میزان پردازش سیستم برای یک پرسش ساده نیز به صورت تصاعدی افزایش مییابد. بنابراین، یک ترفند عالی این است که بهجای انجام تمامی کارها در یک مکالمهی طولانی، برای موضوعات جدید مدام چتهای تازه باز کنید.
محدودیتها و طرحهای اشتراکی
اگر مدام در حال تولید تصاویر اختصاصی یا کدهای برنامهنویسی حرفهای باشید، در صورت رعایت نکردن این اصول، خیلی سریعتر با پیام اتمام ظرفیت مواجه میشوید. در نقاط دیگر، کاربران با پرداخت هزینه، محدودیتها را کنار میزنند، اما با توجه به چالشهای فعلی در ایران، ارتقای حساب برای همه در دسترس نیست.
اما صرفاً برای اینکه با تفاوتها آشنا باشید، وضعیت طرحهای گوگل به این شرح است:
- طرح رایگان: فقط از ظرفیتهای محدود و استاندارد بهرهمند میشوید (گزینهای که نیاز به مدیریت مصرف دقیق دارد).
- طرح پلاس: با پرداخت هزینه به صورت ماهانه، ظرفیت پایه دو برابر میشود.
- طرح پرو: با پرداخت هزینهی بیشتر، ظرفیت چهار برابر بیشتر ارائه میدهد.
- طرح اولترا: این طرح بیشترین ظرفیت را دارد که معادل ۵ تا ۲۰ برابر حالت عادی است.
این محدودیت خوب است یا بد؟
هوش مصنوعی یک «منبع» به شدت محدود است که در دیتاسنترهای عظیم پردازش میشود، برق بسیار زیادی میطلبد و روزانه هزاران لیتر آب برای خنکسازی سرورهایش تبخیر میشود. وقتی کاربر کاهش ظرفیت را در یک نمودار میبیند، باعث میشود هر کلمهای که تایپ میکند، وزن و اهمیت بیشتری در ذهنش پیدا کند و شاید در طولانیمدت آسیب کمتری به محیط زیست وارد شود!
در واقع نشان دادن میزان مصرف، رفتار را تغییر میدهد. درست مثل زمانی که هشدار پیامک اتمام حجم اینترنت موبایل میآید و ما را به صرفهجویی تشویق میکند، شمارشگر جمنای هم طراحی شده تا همین غریزه را بیدار کند. در واقع گوگل میخواهد کاربران بهجای ارسال درخواستهای بیهدف و تولید دهها عکس آزمایشی، اندکی مکث کنند و از خود بپرسند: «آیا واقعاً به یک تصویر متفاوت نیاز دارم یا همین نتیجهی فعلی به اندازه کافی خوب است؟».
