ماجرای تماس‌های تلفنی مشکوکی که بدون هیچ صحبتی قطع می‌شوند چیست؟

درست وقتی لیوان چای دست گرفته‌اید تا خستگی یک روز پرمشغله را از تن به در کنید، تلفن همراه‌تان زنگ می‌خورد. شماره روی صفحه کاملاً ناشناس است. تلفن را برمی‌دارید و با لحنی پرسشگر می‌گویید: «بله، بفرمایید؟» اما در سمت دیگر خط، چیزی جز سکوت به گوش نمی‌رسد و بعد از چند ثانیه تماس قطع می‌شود.

احتمالاً در دل‌تان به مزاحم‌های تلفنی بیکار بد و بیراه می‌گویید یا فکر می‌کنید مشکل از آنتن‌دهی اپراتورهاست. غافل از اینکه در دام یک سیستمِ «دیده‌بانی خودکار» افتاده‌اید که شما را برای قدم‌های بعدی نشان می‌کند!

چرا وقتی تماس را جواب می‌دهیم، کسی صحبت نمی‌کند؟

این تماس‌های صامت که «روبوکال» (Robocall) یا تماس رباتیک نام دارند، نوعی عملیاتِ شناساییِ در مقیاس بزرگ هستند. شبکه‌های کلاهبرداری پیش از آنکه وقت و انرژی نیروی انسانی را برای فریب دادن شما هدر دهند، باید مطمئن شوند که شماره‌ی هدف واقعاً روشن و فعال است.

آنها از نرم‌افزارهای «شماره‌گیر خودکار» (Automated Dialer) استفاده می‌کنند که در هر ثانیه با هزاران شماره تماس می‌گیرند. بعد از هر تماس، سیستم منتظر می‌ماند تا مطمئن شود صدایی که شنیده، صدای یک انسانِ زنده است، نه پیغام‌گیرِ تلفن. به محض اینکه شما می‌گویید «الو»، سیستم متوجه می‌شود که این شماره «فعال» است و یک «آدم واقعی» صاحب آن است. پس از آن شماره شما از لیست «شماره‌های خاموش» به لیست «قربانیان بالقوه» منتقل می‌شود.

تایید شماره؛ اولین قدم برای کلاهبرداری‌های بزرگ‌تر

وقتی ثابت شد شماره فعال است و به تماس‌های ناشناس جواب می‌دهد، نوبت به مرحله‌ی دوم می‌رسد. این اطلاعات می‌تواند با اطلاعات لو رفته‌ در دیتابیس‌های قبلی ترکیب شود که گاه و بیگاه از شرکت‌ها و سازمان‌های مختلف به سرقت می‌رود.

تماس‌های بعدی دیگر صامت نخواهند بود. این بار انسانی تماس می‌گیرد که نام‌تان را بلد است، می‌داند در کدام بانک حساب دارید و با لحنی بسیار متقاعدکننده سعی می‌کند شما را برای یک سرمایه‌گذاری خیالی، دریافت جایزه یا رفع مسدودیِ حسابِ بانکی‌ فریب دهد.

معمای آن چند ثانیه تاخیر چیست؟

گاهی اوقات سناریو کمی متفاوت است. تلفن را برمی‌دارید، می‌گویید «الو»، یک مکث دو یا سه ثانیه‌ای اتفاق می‌افتد و بعد ناگهان صدای خش‌دار یا پرانرژی یک نفر به گوش می‌رسد که می‌خواهد سیم‌کارتی خاص، دوره آموزشی کریپتو یا یک موقعیت سرمایه‌گذاری بی‌نظیر را به شما قالب کند.

این مکث کوتاه هم نشان‌دهنده‌ی زیرساخت‌های خودکارِ تماس‌گیرنده است. به محض اینکه سیستم صدای شما را تشخیص می‌دهد، تماس را به یک اپراتور انسانی (همان بازاریاب یا کلاهبردار) وصل می‌کند. این مدل به شبکه‌های مزاحم کمک می‌کند بدون اتلاف وقت برای بوق خوردن‌های بی‌حاصل، بیشترین بازدهی را داشته باشند.

آیا قرار است با هوش مصنوعی صدای ما را بدزدند؟

با پیشرفت عجیب و غریب هوش مصنوعی در سال‌های اخیر، یک ترس جدید هم به جان کاربران افتاده است: «نکند اگر با آن‌ها حرف بزنم، صدایم را شبیه‌سازی کنند و از خانواده‌ام پول بخواهند؟».

شبیه‌سازی صدا یک تهدید واقعی است و روز به روز هم پیشرفته‌تر می‌شود، اما نباید اجازه دهیم این نگرانی ما را به دنیای فیلم‌های علمی‌تخیلی ببرد. برای اینکه نرم‌افزار یک کپی دقیق و باورپذیر از صدای شما بسازد، به یک نمونه صوتی واضح و نسبتاً طولانی نیاز دارد، نه فقط یک «الو، بفرمایید» ساده.

بنابراین یک مکالمه‌ی کوتاه دو ثانیه‌ای نمی‌تواند تمام مواد لازم برای ساخت یک کلون صوتی را به مهاجمان بدهد. خطر واقعی زمانی است که شما وارد مکالمه می‌شوید و اطلاعات شخصی‌تان را لو می‌دهید. وقتی کلاهبردار نام، نام خانوادگی یا اطلاعات بانکی شما را بداند، دیگر حتی نیازی به هوش مصنوعی هم ندارد تا شما یا اطرافیانتان را فریب دهد. به همین دلیل باید صحبت با شماره‌های ناشناسِ و مشکوک را به حداقل برسانید.

راهکارهای مقابله؛ چطور از شر این مزاحمانِ دیجیتال خلاص شویم؟

حالا که از سازوکار این شبکه‌های پنهان آگاه شدیم، باید یاد بگیریم در مواجهه با این تماس‌ها چه واکنشی نشان دهیم.

بدون معطلی قطع کنید

اگر به شماره‌ای ناشناس جواب دادید و بعد از دو یا سه ثانیه هیچ صدایی نشنیدید، بلافاصله تماس را قطع کنید. با این‌کار فرصت تحلیل صدا از الگوریتم گرفته می‌شود.

پاسخ دهید اما سکوت کنید

اگر شماره برایتان مشکوک است اما مجبورید جواب دهید، تماس را وصل کنید ولی چیزی نگویید. وقتی ربات در سمت دیگر خط نتواند صدای انسانی را تشخیص دهد، پس از چند ثانیه تماس به طور خودکار قطع می‌شود. با این کار سیستم آن‌ها شماره شما را به عنوان «خط غیرفعال یا ماشین» علامت‌گذاری کرده و از لیست تماس‌های بعدی خط می‌خورید.

اپلیکیشن‌های فیلتر تماس اسپم را به کار بگیرید

گوشی‌های هوشمند امروزی چه آیفون و چه اندروید، قابلیت‌های پیش‌فرض خوبی برای مسدود کردن شماره‌های مزاحم دارند؛ اما می‌توانید از اپلیکیشن‌های فیلتر اسپم (Spam Blockers) هم استفاده کنید. البته در استفاده از اپلیکیشن‌های شخص ثالث باید بسیار محتاط باشید.

این برنامه‌ها برای اینکه بتوانند شماره‌های مزاحم را شناسایی کنند، معمولاً به دفترچه تلفن شما دسترسی پیدا می‌کنند و این یعنی اطلاعات تماس شما و دوستانتان را در سرورهای خود ذخیره می‌کنند. پس بین کاهش مزاحمت‌های تلفنی و حفظ حریم خصوصی یک توازن منطقی برقرار کنید و دسترسی اپلیکیشن‌های ناشناخته را محدود نگه دارید.

در آخر

تماس‌های بی‌صدا صرفاً یک مزاحمت ساده نیستند، بلکه اولین قدم مجرمان سایبری برای جمع‌آوری و اعتبارسنجی داده‌های هویتی شما به شمار می‌روند. هرچند ابزارهای مسدودکننده می‌توانند تا حد زیادی جلوی سیل این تماس‌ها را بگیرند، اما هیچ چیز جای هوشیاری و سواد دیجیتال شما را نمی‌گیرد.

آیا شما هم تجربه این تماس‌های مزاحم را داشته‌اید؟ یا شاید تماس‌های عجیب دیگری هم با شما گرفته باشند که در ذهن‌تان مانده باشد! برای ما بنویسید.