حتماً برای شما هم پیش آمده که وقتی میخواهید بخوابید یا چرت عصرانه بزنید، ناگهان تصمیم میگیرید فقط پنج دقیقه شبکههای اجتماعی را چک کنید و شاید چند ویدیوی جالب ببینید. اما وقتی به خودتان میآیید، دو ساعت گذشته و چشمانتان از خستگی قرمز شدهاند! بردن موبایل به رختخواب، از آن عادتهای رایجی است که لذت خواب انرژیبخش و عمیق را از ما دریغ میکند.
این کمبود خواب به مرور سلامت جسم و روانمان را به خطر میاندازد. ریسک بیشتر ابتلا به بیماری، ضعیف شدن حافظه، کاهش تمرکز و پایین آمدن قدرت تصمیمگیری فقط بخشی از نتایج این عادت مضر است. پس اگر دوست دارید صبحها با انرژیتر از خواب بیدار شوید و یا چرت عصرانه موثرتری داشته باشید، وقت آن رسیده که با گوشی موبایلتان در محیط خواب خداحافظی کنید. در این مقاله بررسی میکنیم که چرا این عادت به شما آسیب میزند و چطور میتوانید ذهنی آسودهتر داشته باشید.
به هم ریختن نظم خواب
گشتوگذار در فضای مجازی قبل از خواب، مغز شما را فریب میدهد! بدن ما یک ساعت بیولوژیک دارد که به آن «Circadian Rhythm» گفته میشود و زمان خواب و بیداری را تنظیم میکند. این ساعت با تاریک شدن هوا به مغز پیام میدهد که هورمون خواب یا همان «ملاتونین» را در بدن ترشح کند.
اما نور خیرهکنندهی صفحهی گوشی، دقیقاً مثل نور خورشید عمل میکند. مغز شما با دیدن این نور تصور میکند هنوز روز است و جلوی ترشح ملاتونین را میگیرد. در نتیجه ساعتها در تخت غلت میزنید و خوابتان نمیبرد.
پژوهشها نشان دادهاند که فقط ۳۰ دقیقه دوری از گوشی موبایل (و هر نمایشگر دیگری) قبل از خواب، سرعت به خواب رفتن و کیفیت خواب را به میزان قابلتوجهی افزایش میدهد.
امنیت
برخی از ما عادت داریم شبها گوشی را به شارژ بزنیم و دستگاه را زیر بالش یا لای پتو رها کنیم! این کار جلوی گردش هوای اطراف دستگاه را میگیرد.
باتری لیتیومی موبایلها چه هنگام کار با دستگاه و چه هنگام شارژ، داغ میشوند. اگر گوشی را میان رختخواب رها کنید، احتمالی اندک اما جدی وجود که باتری بیش از اندازه داغ شود و آتش بگیرد.
پرتوها و امواج
شاید این افسانه را شنیده باشید که امواج موبایل «سرطانزا» هستند. پرتوهای قوی و خطرناک مانند اشعهی ایکس میتوانند روی سلولهای بدن اثر منفی بگذارند، اما امواج گوشیهای موبایل از نوع امواج رادیویی هستند و قدرت بسیار پایینتری دارند.
تا امروز هیچ مطالعهی معتبری ثابت نکرده که امواج موبایل مستقیماً منجر به ابتلا به بیماریهایی مانند سرطان میشوند. اما پژوهشها هنوز ادامه دارند و عاقلانه و منطقی است اگر محض احتیاط، موبایل را هنگام خواب از سر خود دور نگه داریم؛ بهویژه در مناطقی که آنتندهی ضعیف است و گوشی برای پیدا کردن شبکهی پایدار، فشار بیشتری تحمل میکند.
در آخر: چگونه عادتِ خوابیدن با موبایل را ترک کنیم؟
برای کنار گذاشتن این عادت، میتوانید از راهکارهای ساده و کاربردی زیر استفاده کنید:
- گوشی خود را در اتاق دیگری به شارژ بزنید: دور نگه داشتن موبایل از اتاقخواب باعث میشود برای چک کردن پیامها وسوسه نشوید و حواسپرتی کمتری داشته باشید. پیشنهاد میکنیم صبحها برای بیدار شدن، بهجای زنگ موبایل، یک ساعت زنگدار رومیزیِ ساده بخرید.
- برنامهی آرامشِ قبل از خواب داشته باشید: حداقل یک ساعت قبل از خواب را به کارهایی اختصاص دهید که نیازی به صفحهنمایش ندارند. دوش گرفتن، خواندن چند صفحه کتاب کاغذی یا گوش دادن به پادکست آرامشبخش، ذهن شما را برای یک خواب راحت آماده میکند.
- از فیلتر نور استفاده کنید: اگر مجبورید قبل از خواب از موبایل استفاده کنید، حتماً فیلتر نور آبی (Eye Comfort یا Night Mode) دستگاه را روشن کنید تا چشمهایتان کمتر آسیب ببیند و جلوی ترشح هورمون خواب گرفته نشود.
- نسبت به اطلاعات اپلیکیشنهای پایش خواب محتاط باشید: اگر از اپلیکیشنهای پایش خواب استفاده میکنید، در نظر داشته باشید که چنین اپلیکیشنهایی احتمال خطا دارند و میتوانند به نگرانی و وسواسهای فکری غیرضروری راجع به الگوهای خواب دامن بزنند. احتمال خطا بهخصوص زمانی بیشتر است که اپلیکیشن به هیچ گجت دیگری با قابلیت پایش سلامتی (مثل انواع دستبندهای سلامتی) متصل نباشد. میزان دقت خود دستبند در پایش شاخصهای سلامتی هم معیار دیگری است که باید مد نظر باشد.
