نیویورک هوش مصنوعی را از کلاس ۶۰۰ هزار دانش‌آموز بیرون کرد؛ چرا زیر ۱۴ سال خط قرمز است؟

تصور کنید فرزند ده‌ساله‌تان تکلیف انشا را به چت‌جی‌پی‌تی می‌دهد و جواب را فقط پاک‌نویس می‌کند! حالا شهر نیویورک تصمیم گرفته این رفتار در هیچ کلاسی مجاز نباشد. خبر کوتاه است، اما دلایل پشت آن برای هر پدر و مادری و در هر کشوری، خواندنی است.

در همان مصوبه سقف روزانه‌ی کار با صفحه‌نمایش هم تعیین شده: تا پایه‌ی دوم هیچ دستگاه شخصی، پایه‌های سوم تا پنجم حداکثر ۳۰ دقیقه و دوره‌ی راهنمایی حداکثر ۴۵ دقیقه در روز.

دبیرستانی‌ها البته مستثنا هستند، اما سالی دو جلسه‌ی آموزش «تفکر انتقادی درباره‌ی هوش مصنوعی» می‌گذرانند و فقط پنج برنامه‌ی آزمایشی زیر نظارت اجرا می‌شود. معلمان می‌توانند برای طراحی درس و کار اداری از هوش مصنوعی استفاده کنند، ولی نه برای نمره‌دادن، پایش رفتار یا مسائل روانی دانش‌آموز.

چرا برای بچه‌های زیر ۱۴ سال ممنوع شد؟

این تصمیم نه یک واکنش عجولانه، بلکه نتیجه‌ی ماه‌ها فشار والدین، معلمان و بیش از نیمی از اعضای شورای شهر بود. شش دلیلی که مسئولان و کارشناسان مطرح کرده‌اند، هر کدام یک درس به‌همراه دارد.

۱. مهارت‌های پایه هنوز ساخته نشده‌اند

خواندن، نوشتن، استدلال و حل مسئله در همین سال‌ها شکل می‌گیرد. وقتی چت‌بات جواب آماده می‌دهد، کودک فرصت «کلنجار رفتن» با مسئله را از دست می‌دهد؛ همان کلنجاری که یادگیری واقعی از دل آن بیرون می‌آید. شهردار نیویورک تصریح کرد کودکان باید حل مسئله و مهارت‌های اجتماعی را از معلم و هم‌کلاسی‌ها یاد بگیرند، نه از چت‌بات.

۲. ارتباط انسانی جایگزین ندارد

محور رسمی این سیاست «حفظ ارتباط انسانی در کلاس» است. کودکی که به‌جای پرسیدن از معلم یا بحث با دوستش به یک نرم‌افزار پناه می‌برد، تمرین گفت‌وگو، تحمل ابهام و کار گروهی را از دست می‌دهد.

۳. چت‌بات‌های «همدم» خطرناک‌ترین بخش ماجرا هستند

ممنوعیت نیویورک به‌طور مشخص چت‌بات‌های همراه (companion chatbots) را هدف گرفته؛ ابزارهایی که خود را دوست یا مشاور کودک جا می‌زنند. رئیس اتحادیه‌ی معلمان نیویورک گفته والدین «به‌درستی نگران‌اند» چون هر روز داستان‌های تلخی از این تعامل‌ها می‌شنوند.

۴. هیچ‌کس نمی‌داند این ابزارها با مغز کودک چه می‌کنند

مسئولان نیویورک صریحاً پذیرفته‌اند که داده‌ی کافی درباره‌ی میزان و اثر استفاده از هوش مصنوعی در مدارس ندارند. این یک سال «مکث» قرار است صرف مطالعه شود و بعد ائتلافی از معلمان، والدین و کارشناسان تصمیم بگیرد. منطق ساده است: وقتی نمی‌دانیم، روی بچه‌ها آزمایش نکنیم.

۵. داده‌های کودک کجا می‌رود؟

بسیاری از این ابزارها پرسش‌ها، نوشته‌ها و الگوی رفتار دانش‌آموز را ثبت می‌کنند. نیویورک دارد قابلیت هوش مصنوعی را در ۳۸ نرم‌افزار آموزشی موجود «خاموش» می‌کند و هر خرید نرم‌افزار جدید را از فیلتر حقوقی و فنی می‌گذراند؛ یعنی حتی ابزارهایی که برچسب «آموزشی» دارند بی‌بررسی قابل اعتماد نیستند.

۶. صفحه‌نمایش و هوش مصنوعی از هم جدا نیستند

هوش مصنوعی روی همان تبلت و لپ‌تاپی می‌آید که خودش مسئله است. به همین دلیل سقف ۳۰ و ۴۵ دقیقه هم‌زمان با ممنوعیت اعلام شد، نه جدا از آن.

پس هوش مصنوعی برای کودک «بد» است؟

نه لزوماً؛ پیام نیویورک «فعلاً نه، و نه بدون آموزش» است. برای نوجوانان دبیرستانی مسیر برعکس است: اول تفکر انتقادی، بعد دسترسی محدود و زیر نظارت. استثناها هم گویاست: فناوری کمکی برای دانش‌آموزان دارای معلولیت و زبان‌آموزان همچنان مجاز است، چون آن‌جا ابزار جای مهارت انسانی را نمی‌گیرد، بلکه دسترسی به آن را ممکن می‌کند.

منتقدان هم وجود دارند. برخی مدیران سابق آموزش نیویورک معتقدند ممنوعیت کامل بدون استثنا، ابزارهای مفیدی را هم از معلمان می‌گیرد و اجرای آن در ۱۶۰۰ مدرسه عملاً به دوش معلم‌ها می‌افتد. این نقدها نشان می‌دهد بحث هنوز باز است.

این تصمیم برای والدین ایرانی چه پیامی دارد؟

مدرسه‌ی فرزند شما احتمالاً هنوز سیاستی برای هوش مصنوعی ندارد، پس تصمیم عملاً در خانه گرفته می‌شود. پنج نکته که از تجربه‌ی نیویورک می‌شود برداشت:

پیام نیویورک به والدین در یک جمله خلاصه می‌شود: فعلاً نه، و هر وقت آری، اول با آموزش.

چت‌جی‌پی‌تی پس از مسدودشدن حساب نوجوان به‌دلیل محتوای خشونت‌آمیز، به والدین هشدار می‌دهد

شش قابلیت جدید و مهم iOS برای مدیریت دسترسی‌های کودکان

پیمانکاران شرکت «متا» در نقش نوجوانان؛ آزمایش بات‌های رقیب با پرسش راجع به خودکشی، رابطه و مواد مخدر