خرید لوازم آرایشی تقلبی فقط هدر دادن پول نیست؛ این محصولات مستقیماً با پوست و سلامت شما در تماساند و ممکن است حاوی آلایندههای خطرناکی مانند فلزات سنگین و باکتری باشند؛ اما آیا در روزگاری که هوش مصنوعی متن مینویسد و کدنویسی میکند، میتوانیم از آن برای تشخیص اصالت یک کرمپودر یا بالم لب استفاده کنیم؟
پاسخ کوتاه این است: «بله، هوش مصنوعی میتواند مچ متقلبان را در جزئیاتی بگیرد که چشم انسان بهراحتی نمیبیند؛ اما نباید چشمبسته به آن اعتماد کنید.»
در این مطلب، نتایج آزمایش کوچک و اکتشافی روی مدل هوش مصنوعی گوگل (Gemini) را بررسی میکنیم تا ببینیم این ابزار چقدر در تشخیص لوازم آرایشی تقلبی مهارت دارد و شما چطور میتوانید از آن برای خریدهای خود استفاده کنید.
آزمایش: هوش مصنوعی در برابر کپیهای بینقص
یک پژوهشگر که در زمینه توسعهی ابزارهای ارزانقیمت برای تشخیص داروهای تقلبی فعالیت میکند، تصمیم گرفت توانایی هوش مصنوعی را در بازار لوازم آرایشی بسنجد. او برای این کار، یک محصول پرطرفدار را انتخاب کرد. روند آزمایش به این شکل بود:
- خرید دو نسخهی تقلبی و یک نسخهی اصل
- ثبت ۶ عکس باکیفیت از زوایای مختلف جعبه و محصول
- آپلود عکسها در هوش مصنوعی Google Gemini 3.6 Flash و نوشتن این سوال: «آیا این محصول اصل است؟ چه نشانههای مشکوکی در آن میبینی؟»
نقطه قوت هوش مصنوعی؛ شکارچی جزئیات پنهان
هوش مصنوعی توانست هر دو محصول تقلبی را تشخیص دهد؛ اما چیزی که جالب بود، دلایلی بود که برای این تشخیص آورد. هوش مصنوعی به جزئیاتی دقت کرد که یک انسان عادی، حتی با دقت بالا هم احتمالاً آنها را نادیده میگرفت:
- غلط در نام مواد موجود در فهرست ترکیبات: هوش مصنوعی در بررسی نسخههای تقلبی عملکرد خوبی در پیدا کردن خطاهای متنی و منطقی داشت. برای نمونه، در فهرست ترکیبات یکی از محصولات تقلبی، یک غلط املایی وجود داشت که در آن بهجای حرف کوچک «L»، از علامت تعجب استفاده شده بود.
- تناقض در اطلاعات شرکت توزیعکننده: در یکی از نمونههای تقلبی، نام شرکت توزیعکننده روی جعبهی مقوایی با نام شرکت چاپشده روی خود تیوپ متفاوت بود؛ اشتباهی که بعید است در یک محصول معتبر رخ دهد.
- کد پستی نامعتبر: در نشانی درجشده روی محصول فیک، کد پستی شهر دوبلین با حرف انگلیسی O بهجای عدد صفر نوشته شده بود.
- شناسایی بچکدهای لورفته: هوش مصنوعی متوجه شد که بچکد (Batch Code1) حکشده روی تیوپ یک کد شناختهشده است که در بسیاری از محصولات تقلبی این برند تکرار شده است.
نقطه ضعف هوش مصنوعی؛ خطای دید، توهم و قضاوتهای عجولانه
با وجود عملکرد خیرهکننده، هوش مصنوعی بینقص نبود و اشتباهات عجیبی هم داشت:
- اشتباه گرفتن برقِ نور با غلط چاپی: در چند مورد، هوش مصنوعی بازتاب نور فلاش دوربین روی تیوپ پلاستیکی را بهعنوان «رنگپریدگی چاپ» یا «غلط املایی» در نظر گرفت. همچنین در یکی از عکسها، انعکاس نور محیط روی جعبه مقوایی افتاده بود. هوش مصنوعی یکی از نشانههای جعلی بودن را این دانست که جعبه در پلاستیک ضخیم و چروک پیچیده شده؛ در حالی که هیچ پلاستیکی دور جعبه نبود.
- اتکا به اطلاعات منسوخشده: هوش مصنوعی به یک جمله روی جعبه فیک ایراد گرفت و گفت «در نسخهی اصل باید فلان جمله نوشته شده باشد». اما بررسیها نشان داد که برند اصلی ماههاست آن جمله را روی بستهبندیهای جدیدش تغییر داده است. هوش مصنوعی بر اساس دادههای قدیمی خود قضاوت میکرد.
- رد کردن محصول اصل: وقتی عکسهای محصولِ اصل به هوش مصنوعی داده شد، آن را با قاطعیت تقلبی تشخیص داد. چون خود برند اصلی در چاپ لیست ترکیبات روی جعبه اشتباه کرده بود. هوش مصنوعی با دیدن این غلط املایی، بلافاصله نتیجه گرفت که محصول فیک است.
چگونه از هوش مصنوعی برای تشخیص لوازم آرایشی استفاده کنیم؟
با توجه به وفور محصولات فیک در بازار ایران، شما میتوانید از ابزارهایی مانند ChatGPT ،Claude یا Gemini بهعنوان دستیار کمک بگیرید. برای این کار مراحل زیر را طی کنید:
- از تمام وجوه جعبه و خود محصول (جلو، پشت، زیر محصول و روی درِ آن) عکس بگیرید. دقت کنید که عکسها تار نباشند و انعکاس نور روی نوشتهها نیفتاده باشد؛ دیدیم که هوش مصنوعی چطور با یک انعکاس نور فریب میخورد.
- عکسها را در هوش مصنوعی آپلود کنید و این پرامپت را (به فارسی یا انگلیسی) بنویسید:
«من میخواهم اصالت این محصول آرایشی را بررسی کنم. لطفاً عکسها را با دقت تحلیل کن و بگو آیا تناقضی بین اطلاعات روی جعبه و خود محصول وجود دارد؟ آیا غلط املایی در لیست ترکیبات (Ingredients) میبینی؟ آیا فونتها، فاصلهگذاریها یا لوگوها مورد مشکوکی دارند؟» - اگر هوش مصنوعی گفت فلان کلمه غلط املایی دارد، خودتان عکس را زوم کنید و ببینید آیا واقعاً غلط نوشته شده یا فقط سایه و انعکاس نور است؟
- اگر به تناقضی در آدرس یا نام شرکتها اشاره کرد، آن را جدی بگیرید؛ چنین تناقضی میتواند نشانه هشدار باشد.
نوشدارو پلاس
بهترین راهکار برای حفظ سلامت پوست و جلوگیری از هدررفت سرمایه، ترکیب هوش مصنوعی با «عقل سلیم» و «تجربهی انسانی» است. از هوش مصنوعی بخواهید متنهای ریز و طولانی ترکیبات را برای یافتن تناقضها اسکن کند، اما تصمیم نهایی را با در نظر گرفتن اعتبار فروشنده، قیمت منطقی محصول و کیفیت فیزیکی بستهبندی (بوی محصول، بافت آن و کیفیت چاپ) بگیرید.
همچنین میتوانید بیشتر بخوانید
- Batch Code: کد شناسایی یک سری تولید مشخص از یک محصول که برای ردیابی و کنترل آن در فرایند تولید و توزیع استفاده میشود. ↩︎
