تغذیه‌ی دیجیتال چیست و شبکه‌های اجتماعی چه تاثیری بر رژیم ذهنی ما می‌گذارند؟

محتوایی که هر روز در پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام یا کانال‌های خبری می‌خوانیم و می‌بینیم، مانند غذایی است که وارد بدن‌مان می‌کنیم؛ می‌تواند مغذی باشد یا به روان آسیب بزند. روان‌شناسی به نام «جاسلین بروئر» برای توصیف این مفهوم، اصطلاح «تغذیه‌ی دیجیتال» (Digital Nutrition) را به کار برده است؛ که یادآوری می‌کند همان‌طور که مراقب غذای جسم خود هستیم، باید مراقب خوراک ذهن‌مان در فضای آنلاین هم باشیم.

شبکه‌های اجتماعی با روان ما چه می‌کنند؟

تاثیر گشت‌و‌گذار در شبکه‌های اجتماعی، در غایی‌ترین حالت به دو عامل بستگی دارد:

• چه چیزی می‌بینیم؟
• چقدر زمان می‌گذاریم؟

ارتباط با دوستان و پیدا کردن گروه‌های هم‌فکر، احساس تنهایی را کمتر می‌کند و به زندگی ما معنا می‌بخشد. حتی تحقیقات نشان می‌دهد که روزانه یک تا دو ساعت فعالیت آنلاین برای کودکان و نوجوانان مفید است.

اما روی تاریک ماجرا وقتی خودش را نشان می‌دهد که این فضا جایگزین خواب، ورزش و معاشرت‌های واقعی می‌شود. دیدن مداوم تصاویر دستکاری‌شده و مقایسه کردن زندگی واقعی خود با ظاهر بی‌نقص زندگی دیگران، یکی از اصلی‌ترین دلایل ایجاد اضطراب، افسردگی و نارضایتی است. علاوه بر این، قرار گرفتن در معرض محتوای خشونت‌آمیز، اثری مخرب و ماندگار بر روان افراد، به‌ویژه نوجوانان دارد.

خطر گیر افتادن در تله‌ی دوم‌اسکرولینگ

یکی از خطراتی که کاربران امروزی با آن روبه‌رو شده‌اند، پدیده‌ای به نام «دوم‌اسکرولینگ» (Doomscrolling) است. این اصطلاح به عادت وسواس‌گونه‌ی اسکرول کردن برای خواندن بی‌وقفه‌ی اخبار منفی و ناراحت‌کننده اشاره دارد و در دوران همه‌گیری کرونا به ‌شدت رواج پیدا کرد.

تغذیه‌ی مداوم مغز با اخبار تلخ و منفی، سطح هورمون‌های استرس مانند کورتیزول را در بدن بالا نگه می‌دارد. این هشدارِ مداوم، مغز و بدن را فرسوده می‌کند، چرخه‌ی خواب را به هم می‌ریزد و انرژی را در طول روز تخلیه می‌کند.

چگونه کنترل رژیم دیجیتال را به دست بگیریم؟

برای اینکه از آسیب‌های فضای دیجیتال در امان بمانیم و از مزایای آن بهره ببریم، راهکارهای زیر کمک می‌کنند:

یک یادآوری مهم برای والدین

کودکان و نوجوانان در برابر محتوای دیجیتال آسیب‌پذیرترند. به جای ممنوعیت‌های سخت‌گیرانه که معمولاً به پنهان‌کاری منتهی می‌شوند، با آن‌ها درباره‌ی نحوه کارکرد شبکه‌های اجتماعی صحبت کنید. به آن‌ها یاد دهید که تصاویر آنلاین همیشه واقعی نیستند. مهم‌تر از همه، با ایجاد سرگرمی‌های جذاب در دنیای واقعی و خارج از فضای آنلاین، تعادل را به زندگی آن‌ها برگردانید و تلاش کنید محتوای الهام‌بخش، آموزشی یا طنز را جایگزین محتوای خشن و منفی کنید.