در لحظات پرالتهاب و بحرانی، ذهن ما به طور غریزی به دنبال یک پناهگاه امن و راهحلی سریع میگردد؛ اما دقیقاً در همین لحظاتِ آسیبپذیری است که کلاهبرداران تورهایشان را پهن میکنند. آنها نیازی به هک کردن سیستمهای پیچیده ندارند، بلکه به «احساسات» شما نفوذ میکنند. کلاهبرداران میدانند ذهنی که درگیر اخبار نگرانکننده و اضطراب است، منطق را کنار میگذارد و راحتتر فریب میخورد.
در ادامه میگوییم در چنین شرایطی چه خطراتی در کمین شماست و چطور باید با آنها مقابله کنید:
۱. سراب اینترنت آزاد و سیمکارتهای جادویی
با کند شدن یا قطع اینترنت در روزهای بحرانی، نیاز همه ما به ارتباط با جهان و کسبوکارمان شدیدتر میشود. کلاهبرداران با سوءاستفاده از این نیاز مبرم، تبلیغات وسوسهانگیزی درباره فروش «سیمکارت پرو»، «سیمکارت بدون فیلتر» یا «سیمکارت استارلینک» راه میاندازند.
- پیامد برای شما: مبالغ کوچک و بزرگ پرداخت میکنید، اما هیچ سیمکارتی دریافت نمیکنید. در سناریویی بدتر، لینکهایی که به عنوان فیلترشکن یا دسترسی به استارلینک در کانالهای تلگرامی منتشر میشوند، بدافزارهاییاند که برای دسترسی به پیامکها و خالی کردن حساب بانکی شما طراحی شدهاند.
- تصمیم امن: به لحاظ فنی، هیچ سیمکارت فیزیکی بدون فیلتری برای کاربران عادی در دسترس نیست. تجهیزات استارلینک هم سیمکارتخور نیستند. در این بین ضروری است که همیشه به فایلهای نصبی اندروید (APK) آپلود شده در پیامرسانها مشکوک باشید و آنها را نصب نکنید.
ماجرای سیمکارتهایی که اصلاً وجود خارجی ندارند!
۲. موجسواری روی قیمت دلار و طلا
هر تنش ژئوپلیتیک کوچکی فوراً روی قیمت دلار، طلا و تتر تاثیر میگذارد. کلاهبرداران هم از اضطراب ثانیهای مردم برای حفظ ارزش داراییهای خود سوءاستفاده میکنند. آنها ممکن است با ارسال پیام فیشینگ یا انتشار آگهی در صفحات و کانالهای مجازی، وعده سودهای سرسامآور بدهند و هزاران نفر را جذب کنند.
- پیامد برای شما: سرمایه خود را به کیف پولهایی واریز میکنید که هرگز دستتان به آنها نخواهد رسید. یا به بهانه احراز هویت در سایتهای جعلی، مدارک هویتی خود را ثبت میکنید که بعداً از آنها برای افتتاح حسابهای اجارهای و کلاهبرداری به نام شما استفاده میشود.
- تصمیم امن: در روزهای ملتهب، هیچگونه تصمیم مالی فوری و هیجانی بر اساس اطلاعات موجود در پیامرسانها و شبکههای اجتماعی نگیرید. وعده سود بالا در زمان بحران، اکثر اوقات چیزی جز کلاهبرداری نیست.
۳. پیامکهای دلهرهآور؛ از سامانه ثنا تا قطع یارانه
سوءاستفاده از نام نهادهای دولتی مانند ابلاغیه جعلی سامانه ثنا، پیامک اخطار قطع یارانه یا واریز سود سهام عدالت یکی از قدیمیترین اما موثرترین روشهای کلاهبرداری است.
مهاجمان با سوءاستفاده از شلوغی اخبار و سردرگمی مردم در روزهای بحرانی، پیامکهای بهظاهر فوری و آلوده به لینکهای مخرب میفرستند.
- پیامد برای شما: با کلیک روی لینک، در بهترین حالت به یک درگاه پرداخت جعلی هدایت میشوید که از شما درخواست پول میکند و در بدترین حالت، موبایلتان آلوده به بدافزار میشود. همزمان، گوشی شما ممکن است بدون اطلاعتان شروع به ارسال همین پیامک به دهها نفر دیگر کند.
- تصمیم امن: هیچکدام از نهادهای دولتی و قضایی (مانند قوه قضاییه یا سازمان هدفمندی یارانهها) پیامکهای خود را از طریق شمارههای شخصی ارسال نمیکنند و شما را به درگاه نمیبرند.
۴. خیریههای ساختگی و بازی با احساسات
با تشدید تنشها صفحات و کانالهای متعددی با ادعای کمک به آسیبدیدگان سبز میشوند. اگرچه بسیاری از خیریهها واقعیاند، اما کلاهبرداران هم با انتشار تصاویر دلخراش و بازی با احساسات، سعی میکنند شماره کارت شخصی یا آدرس کیف پول دیجیتال خود را به عنوان خیریههای مردمی جا بزنند.
- پیامد برای شما: پولی که با نیت کمک پرداخت کردهاید، ممکن است مستقیماً به جیب کلاهبردار برود.
- تصمیم امن: کمکهای خود را فقط و فقط از طریق نهادهای شناختهشدهای که شفافیت مالی دارند پرداخت کنید. به شماره کارتهای شخصی در شبکههای اجتماعی و پیامرسانها اعتماد نکنید.
۵. کلاهبرداری مهاجرت و پناهندگی
وقتی شرایط منطقه ملتهب میشود، تب مهاجرت بالا میرود. کانالهای جعلی جدیدی هم ساخته میشوند که با وعده کمک به مهاجرت سریع یا اخذ پناهندگی، قارچگونه رشد میکنند. آنها با ادعای «داشتن ارتباطات خاص» یا «مسیرهای میانبر»، وعده خروج سریع و بیدردسر میدهند.
- پیامد برای شما: کلاهبردار مبالغ کلانی (غالباً به صورت دلار یا رمزارز) دریافت میکند و سپس تمام راههای ارتباطی را میبندد. شما با جیب خالی و ناامیدی عمیقتر رها میشوید.
- تصمیم امن: مسیر میانبر و یکشبهای برای مهاجرت ایمن وجود ندارد. به کانالهای بینامونشان هزینهای پرداخت نکنید.
چگونه در این دریای طوفانی غرق نشویم؟
در ایران پیامرسانها، شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای ثبت آگهی نقش اصلی را در ارتباطات و تعاملات روزمره ایفا میکنند و کلاهبرداران هم سعی دارند تورهای خود را دقیقاً در همین فضاها پهن کنند. برای اینکه در دام نیفتید، این نکات را گوشهی ذهن داشته باشید:
- به آگهیها و پیامهایی که وعده کسب درآمد کلان و سریع میدهند مشکوک شوید.
- اطلاعات خصوصی و مالی خود را در اختیار هیچکسی (و نهحتی هوش مصنوعی!) نگذارید.
- کد ورود به حسابهای کاربری خود را برای دیگران ارسال نکنید، حتی اگر خود را پشتیبان شبکه یا سرویس معرفی کردند.
- از نصب فایلهای نصبی اندروید (APK) که در کانالهای ناشناس تلگرامی به عنوان فیلترشکن یا برنامه کاربردی معرفی میشوند، جدا خودداری کنید.
- به رباتهای تلگرامی که به بهانههای مختلف مانند ایردراپ یا خدمات مالی، از شما میخواهند مراحل احراز هویت (KYC) و ارسال مدارک هویتی را پشت سر بگذارید، هرگز اعتماد نکنید.
- به خاطر داشته باشید که داشتن تیک آبی در اینستاگرام، ایکس یا تلگرام، به هیچ وجه نشانه معتبر بودن یک شخص، صفحه یا کانال نیست و این نشانها را میشود این روزها با پرداخت چند دلار خرید.
- اخبار و ابلاغیههای رسمی را تنها از طریق رسانههای معتبر و وبسایتهای رسمی پیگیری کنید و به لینک داخل پیامکهای ناشناس وارد نشوید.
در آخر
سختترین بخش ماجرا، کنترل کردن غریزه انسانی در لحظات بحرانی است. کلاهبرداران دقیقاً روی همان نقطه از ذهن ما دست میگذارند که پر از نگرانی و هیجان است. اما اگر یاد بگیریم در مواجهه با هر پیام غیرمنتظرهای فقط چند ثانیه مکث کنیم و منطق را به جای احساسات به کار بگیریم، تلاشهای آنها بینتیجه خواهد ماند.
با توجه به ترفندهایی که بررسی کردیم، به نظر شما فریبندهترین روش کلاهبرداران کدام است؟ آیا تا به حال پیش آمده با پیامکهای جعلی سامانه ثنا یا وعده اینترنت بدون فیلتر مواجه و برای کلیک کردن وسوسه شوید؟
