لینکی را برای دوستتان میفرستید و تصور میکنید فقط نشانی یک صفحه را به اشتراک گذاشتهاید؛ غافل از اینکه همان لینک ساده اطلاعات مهمی را درباره شما ثبت میکند. این اطلاعات لزوماً به معنای هک نیستند و اغلب برای تحلیل بازدید و تبلیغات هدفمند استفاده میشوند. در نتیجه پاک کردن آنها عادتی ساده برای حفظ حریم خصوصی است. در ادامه یاد میگیریم لینک ردیاب چیست و چطور میتوانیم آن را به یک لینک ساده تبدیل کنیم.
لینک ردیاب چیست؟
لینک ردیاب همان نشانی معمولی یک وبسایت است که به «انتهای» آن اطلاعات اضافی برای شناسایی منبع بازدید افزوده شده است. این اطلاعات معمولاً به مدیران وبسایت کمک میکند بفهمند کاربران از کجا وارد صفحه شدهاند و کدام تبلیغ یا پیام عملکرد بهتری داشته است. روی دیگر این سکه نقض خاموش حریم خصوصی شماست؛ چون با هر کلیک بخشی از اطلاعات خود را برای شرکتهای تبلیغاتی یا سرویسهای شخص ثالث میفرستید.
سادهترین راه شناسایی یک لینک ردیاب، پیدا کردن علامت سؤال در نشانی اینترنتی است. در بیشتر موارد هر چیزی که بعد از علامت سؤال میآید، اطلاعات اضافهای است که برای ردیابی شما ساخته شده و نقشی در باز شدن صفحه ندارد.
این ردیابها چطور کار میکنند؟
به محض اینکه روی یک لینک ردیاب کلیک میکنید، مرورگر کل نشانی را برای سرور سایت میفرستد. ابزارهای تحلیل اطلاعات این پارامترها را میخوانند و بر اساس آن اطلاعاتی را در اختیار مدیر سایت میگذارند. رایجترین پارامترهای ردیابی لینک از نوع UTM هستند و اگر به یک لینک طولانی دقت کنید، کلماتی مثل منبع، رسانه یا کمپین را به زبان انگلیسی میبینید. برای درک بهتر، یک نمونه را کالبدشکافی میکنیم:
https://example.com/article?utm_source=instagram&utm_medium=social&utm_campaign=summerبخش اصلی لینک فقط این قسمت است:
https://example.com/articleهر چیزی که بعد از علامت سؤال آمده، پارامتر یا داده اضافی نشانی است. در این مثال:
- utm_source منبع ورود را مشخص میکند، مانند لینکدین
- utm_medium نوع کانال را نشان میدهد، مانند شبکه اجتماعی
- utm_campaign نام کمپین تبلیغاتی را ثبت میکند
این اطلاعات شاید برای یک فروشگاه آنلاین صرفاً عدد و رقم باشد، اما وقتی پلتفرمهای تبلیغاتی بزرگ آن را جمعآوری میکنند، حریم خصوصی شما را هدف میگیرد و تعیین میکند در آینده چه تبلیغاتی به شما نشان داده شود (البته در این مسیر از کوکیها هم استفاده میشود که موضوع صحبت این مقاله نیست).
چگونه لینکهای ردیاب را پاکسازی کنیم؟
برای حذف پارامترهای ردیابی و محافظت از حریم خصوصیتان چند راهکار عملی و ساده وجود دارد که در ادامه آنها را قدمبهقدم بررسی میکنیم.
لینکهای ردیاب گاهی پشت سرویسهای کوتاهکننده لینک پنهان میشوند تا ظاهری عادی داشته باشند و متوجه حضورشان نشوید.
راهکار اول: پاکسازی دستی لینک
سادهترین روش برای پاکسازی لینکهای ردیاب، ویرایش دستی آنهاست:
- لینک را در نوار نشانی مرورگر یا یک ویرایشگر متن قرار دهید؛
- اولین علامت سؤال را پیدا کنید؛
- بخش بعد از علامت سؤال را با دقت بررسی کنید، اگر لینک فقط برای باز کردن یک صفحه معمولی است و پارامتر ضروری ندارد، علامت سؤال و متن بعد از آن را حذف کنید؛
- لینک باقیمانده را در مرورگر باز کنید و مطمئن شوید صفحه درست نمایش داده میشود؛
- نسخه تمیز لینک را برای دیگران بفرستید.
در برخی موارد عبارت بعد از علامت سؤال برای باز شدن درست صفحه ضروری است. برای مثال در این لینک:
https://nooshdaroo.ir/search?s=امنیتپارامتر s برای نمایش نتیجه جستوجو ضروری است و اگر کاراکترهای بعد از علامت سؤال را پاک کنید، لینک درست کار نمیکند. پس حذف کورکورانه همه پارامترها همیشه کار درستی نیست.
راهکار دوم: «کپی لینک تمیز» در مرورگر داکداکگو
مرورگر داکداکگو در سیستمعامل iOS قابلیتی به نام «کپی لینک تمیز» (Copy Clean Link) معرفی کرده است. اگر به جای کپی کردن معمولی، لینک را در این مرورگر باز کنید، انگشت خود را روی نوار نشانی نگه دارید و این گزینه را انتخاب کنید، همه پارامترهای ردیابی بهطور خودکار حذف میشوند.
راهکار سوم: پاکسازی خودکار در فایرفاکس
مرورگر فایرفاکس هم قابلیت حذف خودکار پارامترهای ردیابی دارد و کافی است این ویژگی را فعال کنید:
- روی منوی سهخط در گوشه صفحه بزنید؛
- وارد Settings (تنظیمات) شوید و گزینه Privacy & Security (حریم خصوصی و امنیت) را انتخاب کنید؛
- در بخش Enhanced Tracking Protection (محافظت پیشرفته در برابر ردیابی) حالت را روی Strict (سختگیرانه) بگذارید.
فایرفاکس در حالت پیشفرض ردیابها را فقط در وبگردی عادی مسدود میکند. اگر میخواهید در «حالت ناشناس» هم این محافظت فعال باشد:
- در نوار نشانی عبارت about:config را وارد کنید؛
- عبارت privacy.query_stripping.enabled.pbmode را پیدا کنید و مقدار آن را از False به True تغییر دهید.
راهکار چهارم: افزونههای مرورگر
افزونههایی مانند ClearURLs برخی پارامترهای شناختهشده را هنگام باز کردن لینک حذف میکنند، اما نصب هر افزونهای به معنای افزایش امنیت نیست؛ چون خود افزونه هم به بخشی از فعالیت مرورگر شما دسترسی پیدا میکند. پس از نصب، یک لینک آزمایشی را بررسی کنید تا مطمئن شوید صفحه اصلی همچنان درست باز میشود.
عادتهای ساده برای کاهش ردیابی در مرورگر
برای اینکه دست شرکتهای شخص ثالث را از اطلاعاتتان کوتاه کنید، رعایت این چند اصل کمک میکند:
- لینکها را پیش از ارسال بازبینی کنید و پارامترهای تبلیغاتی را از آنها حذف کنید.
- روی لینک کوتاهشده، بدون شناخت مقصد کلیک نکنید.
- به متن پیغام سایتها برای تأیید کوکیها توجه کنید.
- کوکیها و دادههای مرورگر را هرچند وقت یکبار پاک کنید.
- حین وبگردی از ابزارهای حفظ حریم خصوصی مانند مرورگر داکداکگو استفاده کنید.
- به یاد داشته باشید «حالت ناشناس» شما را در برابر همه روشهای ردیابی نامرئی نمیکند.
در آخر
لینک ردیاب الزاماً بدافزار یا ابزاری برای حمله سایبری نیست، با این حال پاکسازی آن به حفظ حریم خصوصی ما کمک میکند. دفعه بعد که خواستید لینک مقاله یا محصولی را برای دوستتان بفرستید، پیش از زدن دکمه ارسال با پاک کردن علامت سؤال و متن بعد از آن، چرخه ردیابی را متوقف کنید.
اگر شما هم تجربهای از تبلیغات عجیب و غریب بعد از کلیک روی یک لینک خاص داشتهاید یا پرسشی درباره افزونههای حریم خصوصی دارید، در بخش نظرات نوشدارو با ما در میان بگذارید.
اگر عجله دارید
- موضوع چیست؟ لینکهای طولانی حاوی کدهای ردیابی هستند که نشان میدهند شما از کجا آمدهاید و روی چه چیزی کلیک کردهاید
- چه کسی باید نگران باشد؟ هر کاربری که لینکها را برای دیگران کپی میکند یا نمیخواهد اطلاعات وبگردیاش در پروفایلهای تبلیغاتی ثبت شود
- خطر اصلی چیست؟ نقض حریم خصوصی و جمعآوری مداوم دادههای رفتاری شما توسط شرکتهای ناشناس و پلتفرمهای تبلیغاتی
- الان چه کاری بهتر است انجام شود؟ در لینکها علامت سؤال و تمام متن بعد از آن را پاک کنید و بعد لینک را بفرستید، یا برای کپی لینک تمیز از مرورگرهایی مثل بریو و داکداکگو استفاده کنید
- چه کاری نباید انجام شود؟ لینکهای بسیار طولانی و چندخطی را بدون بررسی در گروهها و چتهای شخصی کپی نکنید
پرسشهای متداول
آیا لینک کوتاهشده خطرناک است؟
کوتاهسازی لینک در حالت عادی خطرناک نیست، اما مقصد واقعی را پنهان میکند. قبل از کلیک، لینک را فقط از منبع قابل اعتماد دریافت کنید.
آیا استفاده از حالت ناشناس مروگر جلوی عملکرد لینکهای ردیاب را میگیرد؟
حالت ناشناس فقط تاریخچه مرورگرتان را ذخیره نمیکند. اگر روی لینک ردیاب کلیک کنید، سرور مقصد همچنان میتواند اطلاعات کمپین و رفتار آنلاین شما را بدون هیچ مشکلی ثبت کند.
آیا باید همیشه تمام عبارات بعد از علامت سوال را در لینکها پاک کنیم؟
خیر، برخی پارامترها برای کارکرد سایت مثل نمایش نتایج جستوجو ضروریاند. حذف بیدقت تمام عبارات بعد از علامت سوال، گاهی باعث خطای بارگذاری صفحه وب میشود.
آیا پارامترهای ردیابی میتوانند رمز عبور یا اطلاعات بانکی من را سرقت کنند؟
پارامترهای ردیاب معمولاً رمز عبور شما را نمیدزدند. اما لینکهای فیشینگ میتوانند با هدایت شما به صفحات جعلی، اطلاعات حساس و ورود به حسابهای کاربریتان را به راحتی سرقت کنند.
آیا شبکههای اجتماعی و پیامرسانها لینکهای باز شده در محیط برنامه را ردیابی میکنند؟
بله. شبکههای اجتماعی از طریق مرورگرهای داخلی، پارامترهای لینک را میخوانند و میتوانند میزان تعامل و زمان دقیق توقف شما در آن صفحه را به راحتی ردیابی کنند.
آیا استفاده از ویپیان لینک ردیاب را حذف میکند؟
ویپیان فقط آیپی شما را مخفی میکند. چون پارامترهای ردیاب در خود لینک هستند، سایت مقصد همچنان میتواند مسیر ورود و رفتار شما را به راحتی ثبت کند.
