اتحادیه اروپا بار دیگر سراغ یکی از قدرتمندترین بخشهای امپراتوری گوگل رفته است: اندروید و جستوجوی وب. کمیسیون اروپا با دو تصمیم الزامآور تازه میخواهد دستیارهای هوش مصنوعی رقیب را به قابلیتهایی از اندروید برساند که تاکنون عمدتاً در اختیار جمنای بودهاند و بخشی از دادههای ناشناسشدهی جستوجو را نیز در دسترس رقبای واجد شرایط قرار دهد.
هدف اروپا افزایش رقابت و حق انتخاب کاربران است، اما گوگل هشدار میدهد که بازکردن دسترسیهای عمیق اندروید و اشتراکگذاری دادههای جستوجو ممکن است حریم خصوصی، امنیت و اسرار تجاری را به خطر بیندازد. در مقابل، کمیسیون اروپا میگوید رضایت کاربران، ناشناسسازی چندلایه و ارزیابیهای امنیتی میتوانند این خطرها را مهار کنند.
این تصمیمها فقط یک اختلاف حقوقی میان گوگل و اتحادیه اروپا نیستند؛ نتیجهی آنها میتواند تعیین کند در سالهای آینده چه شرکتهایی به دادهها و قابلیتهای حساس گوشیهای اندرویدی دسترسی داشته باشند و رقابت در بازار جستوجو و دستیارهای هوش مصنوعی چگونه شکل بگیرد.
هوش مصنوعیهای دیگر به اندروید میآیند
در بخش اندروید، گوگل باید دسترسی خدمات و دستیارهای هوش مصنوعی رقیب را به قابلیتهای مشخص اندروید فراهم کند. در حال حاضر، هوش مصنوعی اختصاصی گوگل یعنی جمنای (Gemini) دسترسی ویژهای به سیستمعامل اندروید دارد. این دستیار روی بسیاری از گوشیهای جدید اندرویدیِ مجهز به سرویسهای گوگل بهصورت پیشفرض یا عمیقاً یکپارچه عرضه میشود و به محتوای روی صفحهنمایش، اتوماسیون برنامهها و تنظیمات سیستم دسترسی عمیق دارد.
کمیسیون اروپا معتقد است این انحصار باعث میشود دستیارهای هوش مصنوعی متعلق به شرکتهای دیگر محدود شوند و نتوانند خدمات نوآورانهی خود را بهخوبی ارائه دهند. از آنجا که ۶۰ درصد کاربران اروپایی از گوشیهای اندرویدی استفاده میکنند، اروپا از گوگل خواسته است تا شرایطی فراهم کند که کاربران بتوانند دستیارهای هوش مصنوعی واجد شرایط را انتخاب کنند و با رضایت خود، دسترسی آنها را به قابلیتهایی فعال کنند که تاکنون عمدتاً در اختیار جمنای بوده است.
کنت واکر، رئیس امور جهانی گوگل، استدلال میکند که دادن دسترسی عمیقِ سیستمی به پلتفرمهای هوش مصنوعیِ غیر از جمنای، میتواند سازوکارهای امنیتی اندروید را دور بزند.
اشتراکگذاری دادههای جستوجو
بخش دوم دستور اروپا، پیامدهای گستردهتری دارد. گوگل مجبور خواهد شد دادههای جستوجوی خود را با ارائهدهندگان رقیب به اشتراک بگذارد تا شانس بیشتری برای کسب سهم بازار داشته باشند و سلطه بلامنازع گوگل بر جستوجوی وب کاهش یابد.
طبق قوانین جدید، گوگل باید نسخهای ناشناسشده از دادههای مربوط به عبارتهای جستوجو، رتبهبندی، کلیک و مشاهده نتایج را در اختیار موتورهای جستوجوی واجد شرایط قرار دهد. همچنین چتباتهای هوش مصنوعی دارای قابلیت جستوجوی آنلاین نیز در صورت احراز معیارهای تعیینشده میتوانند از دریافتکنندگان این دادهها باشند.
دریافتکنندگان اجازه ندارند دادهها را برای این موارد به کار ببرند:
- آموزش مدلهای هوش مصنوعی همهمنظوره
- تبلیغات یا پروفایلسازی مصرفکنندگان
- بهبود خدمات نامرتبط با جستوجو
- کپی سیستماتیک نتایج گوگل
دادهها باید صرف توسعه و بهینهسازی فناوری و خدمات جستوجوی آنلاین شوند. هدف آن است که رقبا به انواعی از دادههای رفتاری دسترسی پیدا کنند که گوگل برای بهینهسازی جستوجوی خود استفاده میکند؛ البته پس از حذف و تغییر اطلاعات لازم برای ناشناسسازی.
اروپا از گوگل خواسته است تا این دادهها را با روشهای چندلایهی ناشناسسازی به اشتراک بگذارد تا هویت کاربران فاش نشود. با این وجود، گوگل تأکید میکند که این سطح از اشتراکگذاری داده، نهتنها حریم خصوصی کاربران، بلکه اسرار تجاری و حتی امنیت ملی را تهدید میکند.
گوگل باید مجموعه داده ناشناسشده را تا نوامبر ۲۰۲۶ و پیشنهاد نهایی قیمتگذاری را تا ژانویه ۲۰۲۷ آماده کند. دسترسی شرکتهای واجد شرایط پس از طی فرایند ارزیابی و ممیزی آغاز خواهد شد. همچنین گوگل باید بیشتر قابلیتهای تعاملپذیری را در اندروید ۱۸ و حداکثر تا ۱ اوت ۲۰۲۷ اجرا کند؛ قابلیت فعالسازی صوتی همزمان چند دستیار نیز باید تا ۱ اوت ۲۰۲۸ در اندروید ۱۹ فراهم شود.
