دولت کانادا قصد دارد با تصویب قانونی جدید، استفاده از پلتفرمهای اجتماعی و ابزارهای هوش مصنوعی را برای افراد زیر ۱۶ سال ممنوع کند. این تصمیم به دلیل اثرات مخربِ فضای مجازی بر سلامت روان و امنیت خردسالان و نوجوانان گرفته شده است.
اگر یکی از توسعهیافتهترین کشورهای جهان به این نتیجه رسیده که حضور بیضابطهی کودکان و نوجوانان در شبکههای اجتماعی و ابزارهای هوش مصنوعی میتواند تهدیدی جدی برای سلامت روان، امنیت و آینده آنها باشد، این سوال برای همه مطرح میشود که: «آیا فرزندان ما نیز در معرض همین خطرها قرار دارند؟»
قانون شبکههای اجتماعیِ ایمن چه میگوید؟
لایحهی پیشنهادی «قانون شبکههای اجتماعی ایمن» (Safe Social Media Act) دولت کانادا را ملزم میکند تا جلوی ساخت حساب کاربری را برای کودکان و نوجوانان زیر ۱۶ سال بگیرد. این یعنی پلتفرمهای پرمخاطبی مثل اینستاگرام، یوتیوب، تیکتاک و حتی چتباتهایی مانند چت جیپیتی، باید روند دقیقی برای تأیید هویت و احراز سن طراحی کنند.
اجرای این قانون بدین معناست که دیگر نمیتوان با وارد کردن یک تاریخ تولد غیرواقعی وارد این برنامهها شد، بلکه پلتفرمها باید از همان ابتدای طراحی، محیط امنی را پایهریزی کنند و دقیقاً بدانند کاربری که نامنویسی میکند در کدام ردهی سنی قرار میگیرد.
موج جهانی محدودیتها و واکنش جامعهی پزشکی
کانادا اولین کشوری نیست که چنین مسیری را طی میکند. سال گذشته، کشور استرالیا با تصویب قانونی مشابه، تاریخساز شد. در سال ۲۰۲۶ نیز کشورهایی مانند برزیل، اتریش و اندونزی به این جریان پیوستهاند. نوجوانان هم مانند بسیاری از کاربران در سراسر جهان راههایی نظیر استفاده از فیلترشکن را برای دور زدنِ محدودیتها پیدا کردهاند، اما قوانین جدید وظیفهی حفظ امنیت را بر دوش شرکتهای سازنده قرار میدهند.
این طرح با استقبال گستردهی جامعهی پزشکی روبهرو شده است. رئیس انجمن پزشکی کانادا، ضمن حمایت کامل از این لایحه، تأکید کرد که شرکتهای خارجی نباید به قیمت از دست رفتن سلامت روان، حریم خصوصی و امنیت فرزندان ما ثروتاندوزی کنند. مرکز حفاظت از کودکان کانادا نیز اعلام کرد که پس از بیست سال هشدار مداوم دربارهی افزایش خطرات آنلاین برای گروههای سنی خردسال تا نوجوان، این قانون یک نقطهی عطف تاریخی است و میتواند مسیر این آسیبها را تغییر دهد.
چالش آزادی بیان در برابر امنیت قانون
با وجود حمایتهای فراوان، اجرای چنین قانونی مخالفانی نیز دارد. «مرکز عدالت برای آزادیهای قانونی» در کانادا هشدار داده که چنین محدودیتهای پیشگیرانهای، فراتر از مقابله با جرایم سایبری عمل میکنند و میتوانند آزادی بیان و حقوق مدنی کاربران را به خطر بیندازند.
این قانون، سایهی سنگین سانسور را گستردهتر میکند. منتقدان نگراناند که بر اساس چارچوبهای مبهمِ این قانون، کاربران نه به خاطر ارتکاب جرم واقعی، بلکه صرفاً به دلیل بیان عقایدی که شاید بعدها نامناسب تشخیص داده شوند، تحت پیگرد قرار بگیرند یا جریمه شوند.
ممنوعیت یا آموزش؛ مسئله این است!
ممنوعیتهای قانونی میتوانند بخشی از راهحل باشند، اما بهتنهایی نمیتوانند کودکان و نوجوانان را در برابر خطرات فضای مجازی ایمن کنند. تجربه نشان داده که محدودیت بدون آگاهی، اغلب به کنجکاوی بیشتر و تلاش برای دور زدنِ قوانین منجر میشود.
آنچه در بلندمدت اثرگذارتر به نظر میرسد، آموزش سواد دیجیتال، گفتوگوی مستمر والدین با فرزندان و ایجاد فضایی امن برای طرح نگرانیها و پرسشهای آنهاست. در واقع، هدف نباید صرفاً دور نگه داشتن نوجوانان از فناوری باشد، بلکه باید آماده کردن آنها برای استفاده مسئولانه و آگاهانه از آن باشد.
آدرس مطلب: https://nooshdaroo.ir/news-opinion/canada-social-media-ban-for-under-16-years-olds/
