آخر شب است. هوس فستفود کردهاید. اپلیکیشن سفارش غذا را باز میکنید. یک پیتزا، سیبزمینی سرخکرده و یک نوشابه به سبد خرید اضافه میکنید. پس از وارد کردنِ آدرس، روش پرداخت را انتخاب میکنید و در نهایت، دکمهی ثبت سفارش را میزنید.
پیک موتوری روی نقشه به سمت خانهی شما حرکت میکند. سفارش میرسد. در را باز میکنید، اما هیچچیز پشت در نیست!
این کلاهبرداری نیست؛ هیچ پولی از حساب بانکی شما کسر نشده و هیچ رستورانی سفارشی دریافت نکرده است. در عوض، پیامی روی صفحهی گوشی ظاهر میشود: «شما همین الان از مصرف ۲۱۲۰ کالری جلوگیری کردید.» رسید خرید شما، معادل تقریبی ۲۲ دلار نیز به عنوان پولی که پسانداز کردهاید ثبت میشود.
این سناریو، تجربهی کار با یکی از چندین پلتفرم مجازی در کره جنوبی است که این روزها به کاربران اجازه میدهد بدون خرج کردن حتی یک ریال، از تجربه خرید لذت ببرند.
خالقان این دنیای خیالی چه کسانی هستند؟
پشت ایدهی این سایت سفارش غذای جعلی، یک جوان کرهای ۲۷ ساله قرار دارد که خودش به خوبی با وسوسهی سفارشهای آخر شب آشناست.
او میگوید: «من قبلاً مدام غذا سفارش میدادم، شاید هفتهای ۱۰ بار. یک روز به شوخی به دوستانم گفتم کاش میشد غذا سفارش دهم، اما هیچوقت به دستم نرسد. آنها گفتند خب چنین سایتی بساز، و من هم ساختم.»
این سایت بهقدری شبیه اپلیکیشنهای واقعی سفارش غذا طراحی شده که بسیار متقاعدکننده به نظر میرسد. به گفته پارک، تا اواسط ماه ژوئن، هفتهای حدود ۳۰ هزار نفر در این سایت وانمود میکردند که در حال سفارش غذا هستند. اکنون سایتهای مشابهی وجود دارند که به شما اجازه میدهند کالاهای خیالی و عجیب و غریب را به سبد خرید خود اضافه کنید.
برای مثال، در یک سایت شبیهساز فروشگاه آنلاین، میتوانید محصولی خیالی به نام «چسب ترمیم دوستیهای ازدسترفته» را با قیمت تقریبی ۳۲ دلار بخرید و حتی برای آن نقد و بررسی بنویسید!
مغز فقط هیجان خرید کردن را میخواهد!
شاید در نگاه اول این کار بیمعنی به نظر برسد، اما این پلتفرمها دست روی یک نقطهضعف بزرگ انسانی در عصر دیجیتال گذاشتهاند. این پدیده که در کره جنوبی با نام «سایتهای دوپامینی» شناخته میشود، بهتدریج توجه کاربران و رسانههای خارج از این کشور را نیز جلب کرده است.
ما در فضایی زندگی میکنیم که الگوریتمهای شبکههای اجتماعی و فروشگاههای آنلاین، بیوقفه ما را به سمت مصرفگرایی هل میدهند. آنها با پیشنهادهای شخصیسازیشده، دقیقاً میدانند ما به چه چیزی علاقهمندیم.
امروزه ما دائماً به مصرفگرایی تشویق میشویم. اما پس از خرید، افراد معمولاً به دلیل خرج کردن پول زیاد دچار پشیمانی میشوند. این سایتها راهی برای ارضای این تکانههای مصرفگرایانه ارائه میدهند، در حالی که حس پشیمانی را کم میکنند.
پروفسور کواک کومجو (Kwak Keum-joo)، استاد روانشناسی دانشگاه ملی سئول
۳ قدم ساده برای مهار خریدهای هیجانی و تکانهای
نیازی نیست حتماً از این سایتهای جعلی استفاده کنید؛ مهم درک منطق پشت آنهاست. الگوریتمها طوری طراحی شدهاند که تکانههای مصرفگرایانهی ما را تحریک کنند. وقتی این موضوع را بدانید، میتوانید تصمیمهای مطمئنتری بگیرید:
- محرکها را بشناسید: خستگی، اضطراب، بیحوصلگی یا جستوجوی یک حال خوب فوری میتوانند برای بعضی افراد محرک خریدهای هیجانی باشند. مغز شما در آن لحظه کالا نمیخواهد، بلکه به دنبال یک پاداش فوری است.
- قانون ۲۴ ساعت را اجرا کنید: هرگاه در اینستاگرام یا فروشگاههای آنلاین وسوسه شُدید تا چیزی بخرید، آن را به سبد خرید اضافه کنید، اما دکمهی پرداخت را نزنید. ۲۴ ساعت به خود زمان بدهید. این فاصله زمانی فرصت میدهد دوباره بررسی کنید که واقعاً به آن کالا نیاز دارید یا میل خرید فقط موقتی بوده است.
- موانع پرداخت ایجاد کنید: اطلاعات کارت بانکی خود را روی مرورگرها یا اپلیکیشنهای فروشگاهی ذخیره نکنید. حذف اطلاعات ذخیرهشده پرداخت، خرید را کمی دشوارتر میکند و پیش از پرداخت فرصتی برای مکث و بازنگری به شما میدهد.
نظر بدهید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.