آیا وقتی لوکیشن موبایل خاموش است، باز هم کسی می‌تواند ما را ردیابی کند؟

بیایید یک افسانه‌ی دیجیتال را همین جا دفن کنیم: چیزی به نام «توقف کامل ردیابی» در تلفن‌های هوشمند وجود ندارد!

بیشتر ما فکر می‌کنیم حریم خصوصی‌مان در اختیار خودمان است و هر زمان که اراده کنیم، با خاموش کردن گزینه‌ی «لوکیشن» (Location) در تنظیمات گوشی، ارتباط با دنیای بیرون قطع می‌شود.

اما این بزرگ‌ترین دروغی است که موبایل‌ها به ما می‌گویند. حتی زمانی که دکمه‌ی GPS به رنگ خاکستری درآمده، دستگاه شما دقیقاً می‌داند در کدام خیابان، کدام ساختمان و کدام طبقه ایستاده‌اید و این اطلاعات را به راحتی به اشتراک می‌گذارد. چگونه چنین چیزی ممکن است؟

در این مقاله قرار است از روش‌هایی پرده برداریم که گوشی شما از طریق آن‌ها، آدرس‌تان را بدون اجازه‌ی خودتان فاش می‌کند:

۱. دکل‌های مخابراتی موبایل

دکل‌های مخابراتی همان آنتن‌هایی‌اند که به گوشی شما سیگنال می‌دهند تا تماس بگیرید یا از اینترنت موبایل استفاده کنید. اپراتور موبایل شما می‌تواند با اندازه‌گیری فاصله‌ی دستگاه‌تان از سه دکل مخابراتی نزدیک به هم (روشی که به آن «مثلث‌‌بندی» می‌گویند)، موقعیت مکانی شما را به دست آورد.

این همان روشی است که پلیس یا نیروهای امداد برای پیدا کردن افراد به کار می‌بندند و کاملاً مستقل از روشن یا خاموش بودن GPS شماست.

۲. اسکن پنهان شبکه‌های وای‌فای (Wi-Fi Scanning)

تلفن هوشمند شما حتی وقتی به هیچ وای‌فای خاصی متصل نیست، دائماً مودم‌های اطراف را اسکن می‌کند. با دریافت ترکیب سیگنال‌های مودم‌های اطراف‌تان، برای مثال سیگنال وای‌فای همسایه‌ها یا کافه‌های نزدیک، شرکت‌هایی مثل گوگل و اپل می‌توانند به راحتی موقعیت دستگاه‌تان را شناسایی کنند.

از همه مهم‌تر این‌که حتی اگر وای‌فای را خاموش کنید، در تنظیمات گوشی قابلیتی به نام «Wi-Fi Scanning» وجود دارد که در پس‌زمینه به اسکن کردن ادامه می‌دهد تا لوکیشن شما دقیق‌تر پیدا شود! برای توقف آن باید این قابلیت را به صورت دستی در تنظیمات جستجو و غیرفعال کنید.

۳. «آدرس آی‌پی» (IP Address)

با توجه به شرایط اینترنت در ایران، اکثر ما دائماً از فیلترشکن استفاده می‌کنیم که آی‌پی ما را به کشورهای دیگر تغییر می‌دهد. اما به محض این‌که فیلترشکن را خاموش کنید و از اینترنت داخلی استفاده کنید، شرکت ارائه‌دهنده‌ی اینترنت (ISP)، یک آدرس IP به شما اختصاص می‌دهد که نشان می‌دهد در کدام شهر و منطقه‌ی جغرافیایی حضور دارید.

• این مطلب را هم در نوشدارو بخوانید: «بایدها و نبایدهای استفاده از وی‌پی‌ان هنگام قطع اینترنت»

۴. بدافزارها و فیلترشکن‌های تقلبی

یکی از بزرگ‌ترین خطراتی که کاربران ایرانی را تهدید می‌کند، نصب اپلیکیشن‌های نامعتبر از منابعی مانند کانال‌های تلگرامی یا سایت‌های فیشینگ است. بسیاری از فیلترشکن‌های رایگان یا نسخه‌های غیررسمی اپلیکیشن‌ها، در واقع «بدافزار» یا «جاسوس‌افزار» هستند.

حتی اگر GPS را خاموش کرده باشید، برنامه‌های مخرب می‌توانند از طریق خواندن آدرس IP، اسکن شبکه‌های وای‌فای اطراف یا استخراجِ اطلاعاتِ مکانیِ ذخیره شده روی عکس‌های گالری شما، موقعیت‌تان را بیابند و برای هکر بفرستند.

چرا موقعیت مکانی ما مهم است؟

شرکت‌ها از فروش داده‌های کاربران به شرکت‌های تبلیغاتی، درآمدهای میلیاردی کسب می‌کنند. کسب ‌و کارها از این اطلاعات برای تحلیل رفتار شما استفاده می‌کنند؛ این‌که به کدام محله‌ها رفت ‌و آمد دارید، به چه فروشگاه‌هایی سر می‌زنید و چه نیازهایی دارید تا دقیقاً همان تبلیغاتی را به شما نشان دهند که احتمال خریدتان را بالا می‌برد.

هکرها و مهاجمان سایبری هم می‌توانند با دسترسی به این اطلاعات، حملات هدفمند تدارک ببینند و حتی دست به تهاجم و سرقت فیزیکی بزنند.

راهنمای عملی: چطور کنترل حریم خصوصی را پس بگیریم؟

از آنجا که برای استفاده از اپلیکیشن‌های بانکی، تاکسی‌های اینترنتی و مسیریاب‌ها به سرویس‌های لوکیشن نیاز داریم، نمی‌توانیم همیشه آن را خاموش نگه داریم. اما با این ترفندها می‌توانید امنیت خود را بالا ببرید:

• دسترسی‌ها را محدود کنید: فقط به برنامه‌هایی که واقعاً نیاز دارند (مثل مسیریاب‌ها) دسترسی لوکیشن بدهید. برای اپلیکیشن‌هایی که نیازی به دانستن مکان شما ندارند (چه اپلیکیشن چراغ‌قوه باشد و چه اینستاگرام)، این دسترسی را از «تنظیمات گوشی و بخش App Permissions ببندید.
• قانون «فقط در زمان استفاده» را به کار ببرید: در تنظیمات گوشی، دسترسی لوکیشن برنامه‌ها را روی گزینه‌ی «فقط هنگام استفاده از برنامه» (Only while using the app) تنظیم کنید تا نتوانند در پس‌زمینه شما را ردیابی کنند.
• مراقب وای‌فای کافه‌ها و مکان‌های عمومی باشید: وصل شدن به وای‌فای‌های رایگان و بدون رمز در اماکن عمومی، شما را به طعمه‌ای آسان برای هکرها و مهاجمان تبدیل می‌کند.

پیشنهاد نوشدارو

در دنیای دیجیتال، هیچ دکمه‌ای به‌طور مطلق از ما محافظت نمی‌کند؛ امنیت شما به آگاهی و تنظیمات کوچکی بستگی دارد که خودتان اعمال می‌کنید. همین حالا دسترسی اپلیکیشن‌های تلفن‌تان را بررسی کنید و این راهنما را برای اطرافیانتان بفرستید تا آن‌ها هم کنترل حریم خصوصی‌شان را به دست بگیرند.

پرسش‌های پرتکرار