فرزندتان روی مبل نشسته، به صفحه گوشیاش خیره شده و ناگهان رنگش میپرد. گوشی را قفل میکند و به گوشهای میاندازد. میپرسید: «چیزی شده؟» و او با کلافگی جواب میدهد: «نه، هیچی!». همین «هیچی»، گاهی پوششی است برای یک آزار اینترنتی؛ از یک پیام تهدیدآمیز در دایرکت اینستاگرام و تلگرام گرفته تا تمسخر شدن در چتِ یک بازی آنلاین.
منظور از آزار اینترنتی، هرگونه اتفاق ناخواسته یا ناراحتکنندهای است که امنیت روانی شخص را به خطر میاندازد. «قلدری اینترنتی» (Cyberbullying)، تعقیب سایبری، افشای اطلاعات خصوصی، جعل هویت و مزاحمتهای جنسی تنها برخی از مثالها هستند.
آمارها نشان میدهد بیش از یکچهارم نوجوانان در فضای مجازی تجربهی آزار، قلدری یا را دارند، اما تلخترین بخش ماجرا اینجاست: اکثر آنها در این باره سکوت میکنند. نه به پدر و مادرشان چیزی میگویند و نه حتی دکمهی Report (گزارش کردن) را فشار میدهند. اما چرا فرزندان ما بار این اضطراب را به تنهایی به دوش میکشند؟
بیشتر بخوانید
سه دلیل سکوت نوجوانان
پژوهشگران متوجه شدهاند که سه مانع اصلی بر سر راه نوجوانان برای گزارش دادن مشکلات وجود دارد:
۱. مانع روانی: ترس از دادگاه خانگی و پیامدها
این مهمترین دلیل است. نوجوان با خودش فکر میکند: «اگر به مامان یا بابا بگویم کسی در اینستاگرام مزاحمم شده، اولین واکنش آنها این است که میگویند اصلاً تو چرا باید اینستاگرام داشته باشی؟ گوشیات را بده من!». ترس از سرزنش شدن، قضاوت شدن و از دست دادن دسترسیها (که گاهی تنها راه ارتباطی آنها با دوستانشان است)، باعث میشود سکوت را به کمک خواستن ترجیح دهند.
۲. مانع فنی: گیج شدن در هزارتوی تنظیمات
شاید فکر کنید نسل جدید «خدای تکنولوژی» هستند، اما واقعیت این است که بسیاری از آنها نمیدانند چطور باید تنظیمات حریم خصوصی خود را مدیریت کنند یا یک فرد مزاحم را به درستی به پلتفرم گزارش دهند.
۳. مانع شناختی: مرز باریک شوخی و قلدری
گاهی نوجوان اصلاً مطمئن نیست که آیا مورد آزار قرار گرفته یا صرفاً یک شوخی زننده را تجربه کرده است. آنها با خودشان کلنجار میروند که «نکند اگر گزارش دهم، بگویند بیجنبه هستم؟» یا «نکند اوضاع از این که هست بدتر شود؟».
سکستینگ در نوجوانان: چگونه با فرزند خود راجع به خطوط قرمز حرف بزنیم؟
چگونه پناهگاه امن فرزندمان باشیم؟
اگر میخواهیم فرزندمان در زمان مواجهه با خطر در فضای مجازی، به جای پنهانکاری به آغوش ما پناه بیاورد، باید تبدیل به یک «بزرگسال امن» شویم. بزرگسال امن کسی است که نوجوان میداند در کنار او قضاوت نمیشود و میتواند مشکلاتش را صادقانه بیان کند.
برای شروع، این ۳ قدم را بردارید:
- قانون طلایی را وضع کنید: در یک موقعیت آرام به فرزندتان بگویید: «اگر در اینترنت کسی اذیتت کرد، عکس نامربوطی فرستاد یا تهدیدت کرد، به من بگو. قول میدهم نه دعوایت کنم و نه گوشیات را بگیرم. ما با هم در یک تیم هستیم تا مشکل را حل کنیم.»
- با هم تمرین کنید: به جای چک کردنهای پلیسی، کنارش بنشینید و بگویید: «بیا ببینیم چطور میتونیم تو این بازی یا شبکه اجتماعی، آدمهای مزاحم رو بلاک یا ریپورت کنیم.»
- واکنش هیجانی نشان ندهید: اگر روزی فرزندتان از یک آزار اینترنتی پرده برداشت، هول نشوید. نفس عمیق بکشید، از او بابت شجاعتش برای گفتن حقیقت تشکر کنید و سپس باهم به دنبال راه حل (مثل مسدود کردن فرد، تغییر رمز عبور یا در موارد حاد، پیگیری قانونی) باشید.
یادمان باشد، در دنیایی که خطرات آنلاین با یک کلیک وارد اتاق خواب فرزندمان میشوند، «اعتماد» دوطرفه تنها آنتیویروسی است که واقعاً کار میکند.
