کاربران سراسر جهان سالهاست که برای ساخت و ویرایش اسناد خود به پلتفرمهای تجاری «مایکروسافت آفیس» یا سرویسهای ابری مانند «گوگل داکس» وابستهاند. حالا ائتلافی از شرکتهای فناوری اروپا جایگزینی رایگان، متنباز و قدرتمند به نام «یورو-آفیس» (Euro-Office) توسعه دادهاند. نسخه پایدار این سرویس از ۱۹ خرداد در دسترس عموم قرار میگیرد و با هدف پایان دادن به سلطه نرمافزارهای انحصاری و حفظ استقلال دیجیتال اروپا طراحی شده است.
ظاهر آشنا، پشتیبانی همهجانبه
مهمترین دغدغه کاربران هنگام مهاجرت به نرمافزارهای جدید، پیچیدگی یادگیری آنهاست. یورو آفیس طوری طراحی شده که کاربران سرویسهای مایکروسافت ۳۶۵ هنگام استفاده از آن کاملاً احساس راحتی کنند. نوار ابزارها و رابط کاربری این پلتفرم شباهت بسیار زیادی به محصولات مایکروسافت دارد. علاوه بر این یورو آفیس به طور کامل از فرمتهای رایج مایکروسافت مانند DOCX ،PPTX و XLSX و همچنین فرمتهای متنباز مانند ODS و ODT پشتیبانی میکند.
همکاری همزمان و یکپارچگی با پلتفرمهای موجود
یورو آفیس نرمافزاری مستقل برای نصب روی کامپیوترهای شخصی نیست؛ بلکه پلتفرمی تحت وب است که برای ادغام با فضاهای ابری و ابزارهای مدیریت پروژه (مانند Nextcloud) ساخته شده. این سرویس امکاناتی نظیر ویرایش همزمان اسناد توسط چندین کاربر، ثبت نظر، پیگیری تغییرات و دسترسی به تاریخچه نسخهها را در لحظه فراهم میکند.
معرفی Nextcloud: جایگزین امن ابزارهای بهرهوری شخصی و سازمانی
حاشیه بزرگ؛ ابزار مستقل یا کپیشده؟
توسعهدهندگان، کدهای پروژه یورو آفیس را از روی یک سیستم متنباز دیگر به نام «اونلیآفیس» (OnlyOffice) برداشته و با ایجاد یک مسیر فرعی (که در دنیای برنامهنویسی به آن انشعاب یا Fork میگویند)، توسعه را به دست گرفتهاند.
در مقابل شرکت سازنده اونلیآفیس با انتشار بیانیهای تند، یورو آفیس را به سرقت کدها و نقض قوانین مجوز نرمافزار متهم کرد. آنها مدعی هستند که یورو آفیس بدون مجوز دست به این کار زده و اصالت پروژه را نادیده گرفته است. تیم یورو آفیس هم در توجیه میگوید کدهای تیم توسعه اصلی پر از ایراد بوده، پیشنهادهای اصلاحی را نمیپذیرفتند و به دلیل مستقر بودن تیم سازنده در روسیه و حواشی جنگ اوکراین، اعتماد کردن به آنها سخت شده بود.
چرا این پروژه اهمیت دارد؟
پروژه یورو آفیس حاصل سرمایهگذاری و همکاری بیش از ۱۰ شرکت مطرح حوزه پردازش ابری است. هدف اصلی این ائتلاف ارائه زیرساختی قابل اعتماد برای سازمانهای دولتی، سیستمهای آموزشی و کسبوکارهاست تا اطلاعات حساس خود را در بستری شفاف و امن نگهداری کنند.
اگرچه هسته اولیه این نرمافزار بر پایه کدهای پلتفرم «اونلی آفیس» شکل گرفته، اما توسعهدهندگان آن وعده دادهاند که با رفع محدودیتهای قبلی، یک زیرساخت دیجیتال پایدار و کاملاً رایگان را برای کاربران به ارمغان بیاورند. اما هنوز باید منتظر ماند و دید که این ابزار در عمل چه میکند و آیا دغدغههای امنیتی تازه به وجود خواهد آورد یا خیر!
آیا یورو-آفیس روی ویندوز و مک هم اپلیکیشن مستقل خواهد داشت؟
طبق برنامهای که اعلام شده، بله؛ قرار است در آینده نسخه دسکتاپ یورو-آفیس برای مک، ویندوز و لینوکس منتشر شود. اما نکته مهم این است که تمرکز اولیه ظاهراً روی نسخه سروری و تحت وب است؛ یعنی همان حالتی که داخل مرورگر و از طریق نکستکلود استفاده میشود. بنابراین ممکن است نسخه مستقل مک همزمان با نسخه اولیه آماده نباشد و بعداً منتشر شود.
آیا یورو-آفیس یک افزونه برای نکستکلود است؟
به زبان ساده: هم بله، هم نه. برای اتصال یورو-آفیس به نکستکلود، احتمالاً یک اپ یا افزونه داخل نکستکلود نصب میشود. اما خود یورو-آفیس فقط یک افزونه کوچک نیست. در واقع، نکستکلود فایلها، کاربران، دسترسیها و اشتراکگذاری را مدیریت میکند؛ یورو-آفیس هم بخش ویرایش فایلها را انجام میدهد. یعنی وقتی یک فایل متنی یا جدول را در نکستکلود باز میکنید، ویرایشگر یورو-آفیس داخل مرورگر اجرا میشود.
آفیس فعلی نکستکلود چه نام دارد؟
مجموعه آفیس فعلی نکستکلود با نام نکستکلود آفیس «Nextcloud Office» شناخته میشود. این سرویس در حال حاضر بیشتر بر پایه کالابورا آنلاین «Collabora Online» کار میکند. کالابورا همان موتوری است که امکان ویرایش فایلهای آفیس را داخل مرورگر فراهم میکند و البته اصلا کیفیت مناسبی ندارد!
در بعضی نصبها ممکن است نام CODE Server را هم ببینید. این هم به کالابورا مربوط است و معمولاً برای راهاندازی سادهتر آفیس در نکستکلود استفاده میشود.
طبق اعلام نکستکلود، Euro-Office از ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ قرار است در Nextcloud Hub 26 Spring عرضه شود و بهعنوان گزینه جایگزین Collabora زیر چتر Nextcloud Office در دسترس قرار بگیرد.
آیا یورو-آفیس جای آفیس فعلی نکستکلود را میگیرد؟
فعلاً نه به شکل قطعی. بر اساس اطلاعات فعلی، یورو-آفیس قرار است بهعنوان یک گزینه دیگر کنار کالابورا به نکستکلود اضافه شود. یعنی مدیر سیستم یا سازمان ممکن است بتواند انتخاب کند که برای ویرایش فایلها از کالابورا استفاده کند یا از یورو-آفیس. پس فعلاً بهتر است آن را یک گزینه جدید برای نکستکلود آفیس بدانیم، نه جایگزین قطعی و فوری آفیس فعلی.
