احتمالاً شما که جزو خوانندگان نوشدارو هستید، از ابزارهایی مانند «چت جیپیتی» (ChatGPT) به شکل روزانه استفاده میکنید؛ اما آیا تا به حال دقت کردهاید که واکنش افراد مختلف خانواده یا همکارانتان به این فناوری چقدر متفاوت است؟
یک پژوهش جالب در این مورد نشان میدهد که عواملی مانند سن و محل زندگی، تأثیر بسیار زیادی روی پذیرش این فناوری جدید دارند.
در این پژوهش مشخص شده که بیش از سهچهارم کاربران ۲۶ تا ۳۵ ساله، هوش مصنوعی را ابزاری کارآمد و راهگشا میدانند، در حالی که بسیاری از کاربران مسنتر هنوز یا از این ابزارها استفاده نکردهاند یا نسبت به کاربرد آنها مطمئن نیستند.
نداشتن آشنایی یا مقاومت در برابر فناوری؟
همانطور که انتظار میرود، جوانهای زیر ۳۵ سال بیشترین ارتباط را با پلتفرمهای دیجیتال دارند. در واقع از هر دو جوان، یک نفر به طور مداوم و فعال از هوش مصنوعی استفاده میکند؛ اما در کمال تعجب، نیمی از افراد بالای ۴۵ سال تا به امروز حتی یک بار هم سراغ این ابزارها نرفتهاند!
نکتهی جالب این است که وقتی از افراد بالای ۵۵ سال دربارهی این موضوع پرسش شد، دلیل دوری خود را بیشتر «نداشتن آشنایی با نحوهی کارکرد این ابزارها» عنوان کردند، نه اینکه ذاتاً با پیشرفت فناوری مخالف باشند.
شکاف نسلی در پذیرش فناوریهای دیجیتال سرنوشتی حتمی و تغییرناپذیر نیست، بلکه چالشی است که همهی ما میتوانیم از طریق آموزش و اقدامات هدفمند آن را برطرف کنیم.
گای دیدریش، مدیر ارشد نوآوری جهانی و معاون ارشد سیسکو
تأثیر سن و محل زندگی در پذیرش هوش مصنوعی
آمارها نشان میدهد تقریباً نیمی از افراد ۲۶ تا ۳۵ ساله، حداقل یک دورهی آموزشی مرتبط با هوش مصنوعی را گذراندهاند و بیش از ۷۵ درصد آنها معتقدند این فناوری در زندگی روزمره و کاری بسیار مفید و کاربردی است. به همین دلیل، این نیروهای کار جوان هستند که نگاه بسیار مثبتی به تأثیر هوش مصنوعی بر آیندهی خود دارند.
اما عبور از فاکتور سن نشان میدهد که جغرافیا هم بر درک ما از این ابزارها تأثیرگذار است. جالب است بدانید که کشورهای دارای اقتصادهای نوظهور مانند هند، برزیل و مکزیک، جزو پیشگامان استفاده از هوش مصنوعی به شمار میروند. در مقابل، کشورهایی مانند بریتانیا، جایگاهی معمولی و مشابه کانادا و کرهی جنوبی دارند.
از سوی دیگر برخی تحلیلها مقرراتگذاری سختگیرانهتر در اروپا را یکی از دلایل احتمالی این احتیاط میدانند؛ اما عواملی مثل اعتماد عمومی، آموزش، فرهنگ دیجیتال و تجربههای قبلی کاربران با فناوری هم میتوانند نقش داشته باشند.
روی دیگر ماجرا؛ وقتی استفاده بیهدف فرسوده میکند
اگر فکر میکنید سر و کار داشتنِ مداوم با هوش مصنوعی فقط نکات مثبت دارد، این گزارش روی تاریکتر ماجرا را هم روشن میکند. کاربرانی که علاقهی شدیدی به این حوزه دارند و اوقات فراغت خود را بیش از حد به صفحهنمایش گوشی یا مانیتور خیره میشوند، رضایت کمتری از زندگی دارند.
این موضوع نشان میدهد که استفادهی حرفهای، کاری و هدفمند از هوش مصنوعی، اثراتِ بهمراتب بهتری در مقایسه با استفادهی افراطی و بیهدفِ شخصی دارد. پتانسیل واقعی هوش مصنوعی فقط وقتی آزاد میشود که با سادهسازی کارها، بهبود ارتباطات و ایجاد فرصتهایی برای یادگیری، در نهایت باعث آرامش و ارتقای سطح رفاه افراد شود.
بنابراین، این پژوهش به دولتها و کسب و کارها پیشنهاد میکند که به جای مسابقه دادن برای «استفادهی سریعتر از فناوری»، تمرکزشان را روی آموزش مهارتهای کاربردی و ارتقای سواد دیجیتال در میان تمام نسلها بگذارند. تنها با این روش است که میتوان مطمئن شد قطار پیشرفت به حرکت خود ادامه میدهد و هیچ قشری از جامعه از «نسل هوش مصنوعی» جا نمیماند.
نکته قابلتوجه
این پژوهش میان «استفاده حرفهای و هدفمند از هوش مصنوعی» و «مصرف تفریحی و طولانیمدت صفحهنمایش» تفاوت میگذارد. بنابراین مشکل فقط استفاده از هوش مصنوعی نیست؛ مسئله این است که فناوری قرار است کار ما را سبکتر کند، نه اینکه زمان بیشتری از زندگیمان را بیهدف جلوی صفحه نگه دارد.
بیشتر بخوانید
چطور شکاف نسلی در استفاده از هوش مصنوعی را کمتر کنیم؟
برای کاهش شکاف نسلی، لازم نیست آموزش هوش مصنوعی را با اصطلاحات پیچیده شروع کنیم. بهتر است از نیازهای واقعی افراد شروع شود؛ مثلاً نوشتن یک پیام رسمی، خلاصهکردن یک متن طولانی، پیدا کردن ایده برای سفر، سادهسازی یک نامه اداری یا توضیح یک مفهوم سخت به زبان ساده.
در آموزش به افراد مسنتر یا کاربران کمتجربه، سه اصل مهمتر از هر چیز است: اول، نشان دادن کاربردهای ساده و روزمره؛ دوم، توضیح خطرهایی مثل وارد نکردن اطلاعات شخصی، رمز عبور یا اطلاعات بانکی در چتباتها؛ و سوم، تمرین عملی با چند مثال واقعی. شکاف نسلی با نصیحت کم نمیشود؛ با تجربهی امن و قابلفهم کم میشود.
شما چطور فکر میکنید؟ آیا در خانواده یا محل کار شما هم برخوردِ نسلهای مختلف با هوش مصنوعی تا این حد متفاوت است؟ تجربهها و دیدگاههای خود را در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.
