چند روز پیش خبر رسید که مرورگر کروم بدون اجازه کاربر، فایل ۴ گیگابایتی هوش مصنوعی «جمنای نانو» (Gemini Nano) را روی بعضی سیستمها دانلود میکند. حالا گزارش تازهای منتشر شده که نشان میدهد گوگل همزمان یک عبارت مهم را هم از تنظیمات کروم حذف کرده؛ عبارتی که به کاربران اطمینان میداد دادههای آنها به سرورهای گوگل فرستاده نمیشود.
گوگل کروم بهصورت پنهان یک مدل هوش مصنوعی ۴ گیگابایتی روی سیستم کاربران نصب میکند!
حذف یک تعهد کلیدی
طبق تصاویر منتشرشده توسط کاربران، تا پیش از این در بخش تنظیمات هوش مصنوعی کروم (نسخه ۱۴۷) این عبارت به چشم میخورد:
«برای فعال کردن ویژگیهایی مثل تشخیص کلاهبرداری، کروم میتواند از مدلهای هوش مصنوعی استفاده کند که روی دستگاه شما اجرا میشوند؛ بدون اینکه دادههای شما به سرورهای گوگل ارسال شود.»
اما در نسخه ۱۴۸.۰.۷۷۷۸.۹۷، این جمله حذف شده است.
متن جدید فقط میگوید کروم میتواند از مدلهای هوش مصنوعی روی دستگاه استفاده کند و خاموش کردن این قابلیت ممکن است بعضی ویژگیها را از کار بیندازد.
اهمیت این عبارت حذفشده در این است که توجیه اصلی گوگل برای نصب خودکار جمنای نانو بود. استدلال گوگل این بود که چون پردازش بهصورت محلی (on-device) صورت میگیرد و دادهای به سرورها ارسال نمیشود، نیازی به کسب اجازه از کاربر نیست و این رویکرد حافظ حریم خصوصی است. با این حال، این استدلال با عملکرد ویژگیهایی مانند AI Mode در نوار آدرس کروم در تضاد است، زیرا این قابلیت تمام درخواستهای کاربر را مستقیماً به سرورهای ابری گوگل ارسال میکند و از مدل محلی جمنای نانو استفاده نمیکند.
نوشدارو پلاس
پردازش بهصورت محلی (on-device) همیشه به معنای «بیخطر بودن کامل» نیست. حتی اگر دادهها به سرورهای گوگل ارسال نشوند، باز هم باید بدانید چه مدلی روی سیستم شما نصب شده، چه مقدار از منابع دستگاه را مصرف میکند و کدام وبسایتها یا قابلیتها میتوانند از آن استفاده کنند.
پاسخ گوگل: رفع ابهام یا فرار به جلو؟
سخنگوی گوگل گفته این تغییر به معنی عوض شدن شیوه پردازش محتوا نیست و دادههایی که به مدل داده میشوند، همچنان فقط روی دستگاه پردازش میشوند.
با این حال، گوگل توضیح داده در بعضی موارد خاموشکردن On-device AI ممکن است باعث شود بعضی قابلیتهای امنیتی یا سایتهایی که از APIهای روی دستگاه استفاده میکنند، متفاوت عمل کنند. همین نشان میدهد Gemini Nano فقط برای قابلیتهای داخلی گوگل نیست و میتواند در تعامل با قابلیتهای وب هم نقش داشته باشد.
نکته:
قابلیت Gemini Nano با AI Mode در نوار آدرس کروم یکی نیست. Gemini Nano برای برخی پردازشهای محلی روی دستگاه استفاده میشود، اما AI Mode درخواستهای کاربر را برای پردازش به سرورهای ابری گوگل میفرستد.
در این مواقع استفاده از دادهها تابع سیاست حریم خصوصی همان وبسایت است، نه گوگل. به همین دلیل گوگل اشاره صریح به «سرورهای گوگل» را حذف کرده تا سردرگمی احتمالی پیش نیاید. همچنین گوگل تأیید کرده که از ماه فوریه، گزینهای برای غیرفعال کردن و حذف کامل این مدل را مستقیماً به تنظیمات کروم اضافه کرده است. این یعنی دیگر نیازی به استفاده از روش پیچیده chrome://flags نیست.
برای مطالعه بیشتر
در آخر؛ چرا این موضوع حساس شده است؟
با وجود توضیحات گوگل، حذف این تضمین شفاف، اعتماد کاربران را بیش از پیش خدشهدار کرده است. برخی منتقدان این رفتار را شبیه نصب «جاسوسافزار هوش مصنوعی» توصیف کردهاند که هزینه پردازش آن نیز بر عهده کاربر است.
اگرچه اکنون گزینهای برای غیرفعالسازی این مدل در دسترس قرار گرفته، اما این تغییرات این پرسش را برای کاربران ایجاد کرده که آیا همچنان میتوان به تعهدهای گوگل در زمینه حریم خصوصی اعتماد کرد یا زمان آن رسیده که به مرورگرهای جایگزین فکر کنند.
