نام «دارک وب» (Dark Web) معمولاً تصویری از هکرهای خبره، بازارهای غیرقانونی، قاتلان اینترنتی و فضاهای مرموز به ذهن میآورد؛ اما واقعیت با روایتهای سینمایی و داستانهای ترسناک متفاوت است. دارک وب بخشی پنهان از اینترنت است که صفحات آن در نتایج معمول گوگل و سایر موتورهای جستوجو نمایش داده نمیشوند و برای دسترسی به آنها باید از شبکهها و نرمافزارهای ویژه استفاده کرد.
دارک وب روی شبکههایی در دسترس است که عمداً برای حفظ هویت کاربران و سرویسها طراحی شدهاند. همین ساختار باعث میشود ابزاری با دو کاربرد باشد: هم میتواند از حریم خصوصی کاربران محافظت کند، هم میتواند به فضایی برای فعالیتهای مجرمانه تبدیل شود.
پیش از ورود به تاریکی؛ اینترنت سه بخش دارد!
برای درک بهتر دارک وب، اینترنت را کتابخانهای بزرگ تصور کنید. بعضی کتابها در فهرست عمومی ثبت شدهاند و همه میتوانند آنها را پیدا کنند؛ برخی در بایگانیها و قفسههای خصوصی قرار دارند و فقط افراد مجاز به آنها دسترسی دارند؛ و بخشی دیگر هم دور از دید نگهداری میشوند و حتی محل و هویت گردانندگانشان پنهان است. با درنظرگیری همین مثال، محتوای اینترنتی معمولاً در سه گروه قرار میگیرد.
۱. وب سطحی؛ همان اینترنت آشنای روزمره
«وب سطحی» (Surface Web) همان بخش آشنای اینترنت است، از سایتهای خبری و فروشگاههای اینترنتی گرفته تا بلاگها، صفحات عمومی شبکههای اجتماعی و حتی همین مقالهای که میخوانید. موتورهای جستوجو میتوانند این صفحات را پیدا و فهرست (یا به اصطلاح Index) کنند.
البته حضور یک سایت در وب سطحی به معنای قابل مشاهده بودن تمام اطلاعات آن برای عموم نیست. بهعنوان مثال، ممکن است صفحه ورود بانک در گوگل نمایش داده شود، اما اطلاعات حساب شما پس از ورود، خصوصی میمانند و در نتایج جستوجو دیده نمیشود.
۲. دیپ وب؛ بخش خصوصی و نهچندان شگفتانگیز اینترنت
«دیپ وب» (Deep Web) به محتوایی گفته میشود که موتورهای جستوجو آن را فهرست نمیکنند. صندوق ایمیلها، پروندههای پزشکی آنلاین، پنل مدیریت سایت، فضای ابری شخصی، حساب بانکی و سامانههای سازمانی همگی میتوانند جزئی از دیپ وب باشند. بنابراین، دیپ وب لزوماً خطرناک یا غیرقانونی نیست.
۳. دارک وب؛ شبکهای که عمداً پنهان طراحی شده است
دارک وب بخش کوچکی از اینترنت (و زیرمجموعهای از دیپوب) است که نهتنها در موتورهای جستوجو نمایش داده نمیشود، بلکه از اساس برای کاهش امکان شناسایی کاربران و پنهانسازی محل سرورها و سرویسها طراحی شده. این صفحات با تنظیمات همیشگی مرورگرها باز نمیشوند و معمولاً با ابزارهایی مانند Tor Browser در دسترس قرار میگیرند.
دارک وب چگونه کار میکند؟
شناختهشدهترین فناوری مرتبط با دارک وب، شبکه Tor است. ایده «مسیریابی پیازی» (Onion Routing) در میانه دهه ۱۹۹۰ شکل گرفت تا ارتباطات اینترنتی بهگونهای انجام شوند که ناظران شبکه نتوانند بهراحتی تشخیص دهند چه کسی با چه مقصدی در ارتباط است. این فناوری بعدها بهصورت نرمافزار آزاد و متنباز در اختیار عموم قرار گرفت.
در اینترنت معمولی، ترافیک شما از زیرساخت ارائهدهنده اینترنت و چندین شبکه میانی عبور میکند؛ اما وبسایت مقصد معمولاً آدرس IP شما را میبیند و ارائهدهنده اینترنت نیز میتواند بخشی از اطلاعات مربوط به اتصال را مشاهده کند.
شبکه Tor این مسیر را چندمرحلهای میکند. اطلاعات پیش از رسیدن به مقصد از چند گره داوطلب عبور میکنند و هر گره، فقط از مرحله قبلی و بعدی خود خبر دارد. در نتیجه، هیچ گرهای بهتنهایی نمیتواند هم مبدأ واقعی و هم مقصد نهایی را بشناسد. این روش ردیابی را دشوارتر میکند، اما ناشناسی کامل را تضمین نمیکند.
هویت کاربران همچنان ممکن است از مسیرهای دیگری مثل ورود به حسابهای شخصی، افشای اطلاعات واقعی، نصب بدافزار، تنظیمات ناامن یا تحلیل پیشرفته ترافیک لو برود. بنابراین Tor را نباید سپری جادویی و صددرصد مطمئن برای پنهان ماندن دانست.
چرا اصلاً چنین فضایی ساخته شد؟
اینطور نیست که فناوریهای حفظ حریم خصوصی فقط در خدمت مجرمان باشند؛ شهروندان کشورهای تحت سانسور، خبرنگاران، افشاگران، پژوهشگران امنیت و قربانیان خشونت نیز برای دسترسی امنتر به اطلاعات و محافظت از هویت خود از این ابزارها استفاده میکنند. این ابزارها ذاتاً خوب یا بد نیستند و ارزش آنها به شیوه استفاده بستگی دارد.
در دارک وب چه چیزهایی پیدا میشود؟
محتوای دارک وب ترکیبی از فعالیتهای قانونی، خاکستری، جعلی و مجرمانه است. در این فضا انجمنهایی برای گفتوگو درباره حریم خصوصی، سامانههایی برای ارتباط خبرنگاران با منابع، کتابخانههای دیجیتال، نسخهی ناشناس برخی رسانهها، سرویسهای اشتراک فایل و صد البته، بازارهای غیرقانونی و سایتهای متعلق به مجرمان سایبری دیده میشوند.
از جمله فعالیتهای مجرمانهی رایج در دارک وب میشود به این موارد اشاره کرد:
- انتشار نامهای کاربری و گذرواژههای سرقتی.
- خرید و فروش اطلاعات کارت بانکی و مدارک هویتی جعلی.
- خرید، فروش و ارائه سرویسهای بدافزار، باجافزار و ابزارهای نفوذ.
- انتشار اطلاعات بهدستآمده از حملات سایبری.
- فروش کالاهای ممنوع مانند مواد مخدر یا اسلحه.
- خدمات کلاهبرداری، اخاذی و پولشویی.
دسترسی به این انجمنها و سایتها ساده نیست!
دارکوب مثل یک گوگل مخفی نیست که کاربران عادی به راحتی بتوانند انجمنها و فروشگاهها را بیابند. بسیاری از سایتهای آن نشانیهای طولانی و تصادفینما دارند، مدام مسدود یا جابهجا میشوند و لینکهایی که در اینترنت عمومی پیدا میکنید اغلب جعلی، ازکارافتاده یا تلهای برای دزدیدن پول و اطلاعاتاند. در واقع پیدا کردن یک سایت واقعی در فضای دارک وب، بیشتر شبیه پیدا کردن یک درِ بیتابلو در شهری تاریک و متروکه است!
پیدا کردن آدرس هم به معنی ورود نیست. برخی از بازارها و انجمنهای غیرقانونی فقط با دعوتنامه، معرف، سابقه و تایید اعضای قدیمی کار میکنند؛ چون هم از پلیس میترسند، هم از کلاهبرداران و نفوذیها. برای همین کاربر عادی و کنجکاو معمولاً پیش از رسیدن به چیزی که دنبالش میگردد، به دهها سایت تقلبی، لینک مُرده و فروشندهای میرسد که احتمالاً خودش قصد کلاهبرداری دارد.
دارکوب «فروشگاه همهچیز» نیست؛ شبکهای آشفته، بیاعتماد و پر از درهای قفلشده است که پشت بسیاری از آنها هم چیزی جز تلهی سرقت پول و اطلاعات نیست.
آیا ورود به دارک وب غیرقانونی است؟
در بسیاری از کشورها، استفاده از ابزارهای افزایش حریم خصوصی یا ورود به شبکه Tor بهخودیخود جرم نیست. آنچه پیامد قانونی دارد، فعالیتی است که کاربر انجام میدهد، مانند خرید کالای ممنوع، انتشار محتوای مجرمانه، نفوذ به سامانهها یا معامله اطلاعات سرقتشده.
البته قوانین در همه کشورها یکسان نیستند و برخی دولتها استفاده از ابزارهای پنهانکننده هویت یا دسترسی به بعضی سرویسها را محدود میکنند. بنابراین، قانونیبودن یک فناوری به این معنا نیست که هر کاری با آن مجاز است.
آیا ممکن است اطلاعات شما را در دارک وب بفروشند؟
بله. وقتی مهاجمان به یک فروشگاه اینترنتی، شبکه اجتماعی، شرکت یا سامانه سازمانی نفوذ میکنند، ممکن است اطلاعات سرقتشده را در انجمنها و بازارهای غیرقانونی منتشر کنند یا بفروشند. این اطلاعات میتوانند شامل ایمیل، شماره تلفن، رمز عبور، نشانی، اطلاعات هویتی و حتی اطلاعات مالی باشند.
البته وجود اطلاعاتتان در دارک وب لزوماً به این معنا نیست که فرد مشخصی شما را هدف گرفته است. این نوع دادهها معمولاً در بستههای بزرگی شامل اطلاعات هزاران یا میلیونها کاربر معامله میشوند. بااینحال، استفاده از یک گذرواژه مشترک در چند سایت خطر را بیشتر میکند، چون هکشدن یک حساب میتواند راه ورود به حسابهای دیگر را نیز باز کند.
جمعبندی؛ آنچه درباره دارک وب باید به خاطر بسپاریم
دارک وب برخلاف تصویر دهشتناکی که از آن ساختهاند، فقط محل فعالیت مجرمان نیست؛ فضایی پیچیده با کاربردهای بعضا مفید و البته خطرهای واقعی است. شناخت آن و آگاهی از شیوههای حفظ امنیت، کمک میکند با نگاهی دقیقتر و دور از اغراق دربارهاش قضاوت کنیم.
- دارکوب زیرمجموعهای محدود از دیپوب است که برای دسترسی به آن معمولاً به شبکهها و ابزارهای ویژه نیاز داریم.
- دیپ وب شامل محتوای عادی و خصوصی (مانند ایمیلها، حسابهای بانکی و پروندههای سازمانی) میشود.
- دارکوب و شبکههایی مانند Tor برای کاهش امکان ردیابی کاربران و پنهانکردن محل سرویسها طراحی شدهاند، اما ناشناسی کامل را تضمین نمیکنند.
- فناوریهایی مانند Tor میتوانند برای حفظ حریم خصوصی، مقابله با سانسور و ارتباط امن خبرنگاران مفید باشند.
- همین ویژگیهای حفظ حریم خصوصی، کلاهبرداران و مجرمان سایبری را هم جذب میکند.
- بسیاری از داستانهای مشهور دارک وب مانند اتاقهای قرمز و قاتلان اینترنتی، یا اغراقآمیزند یا با هدف کلاهبرداری طراحی شدهاند.
- ناشناسبودن در دارک وب مطلق نیست و یک اشتباه ساده میتواند هویت کاربر را آشکار کند.
- برای شناخت خطرات دارک وب نیازی به ورود کنجکاوانه به آن ندارید؛ آگاهی، احتیاط و شناخت اصول امنیت دیجیتال از هر چیز دیگری مهمتر است.
نظر بدهید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.