اگر همین حالا بفهمید درگیر کلاهبرداری مالی اینترنتی، برداشت غیرمجاز یا سرقت حساب آنلاین شدهاید، دقیقاً میدانید چه گامهایی باید بردارید و چطور وارد فرایند شکایت شوید؟ این مطلب را به دقت بخوانید و برای روز مبادا، بوکمارک نگه دارید. ترتیب کارها مهم است: اول جلوی ضرر بیشتر را بگیرید، بعد حسابها را امن کنید، سپس مدارک را نگه دارید و وارد فرایند شکایت شوید.
اقدام سریع ممکن است شانس مسدودشدن پول را پیش از جابهجایی بیشتر از سمت کلاهبردار افزایش دهد؛ اما هیچکس نمیتواند بازگشت وجه را تضمین کند.
قبل از هر چیز: یک نفس عمیق
شوک، عصبانیت و خجالت طبیعی است. کلاهبرداری برای میلیونها نفر اتفاق میافتد و نشانه سادهلوحی نیست؛ کلاهبرداران حرفهایاند. بنابراین الان وقت سرزنشکردن خودتان نیست. گوشی را بردارید و از قدم اول شروع کنید.
قدم اول: به سرعت با پلیس فتا و بانک تماس بگیرید
اگر بدون اجازه از حسابتان پول برداشت شده یا فریب خوردهاید و برای کسی پول واریز کردهاید، دو کار را با کمترین تعلل ممکن پیش ببرید:
- با مرکز فوریتهای سایبری پلیس فتا به شماره ۰۹۶۳۸۰ تماس بگیرید و موضوع را گزارش کنید. پلیس فتا بارها تاکید کرده تماس در دقایق ابتدایی میتواند امکان جلوگیری از انتقال بیشتر وجه را فراهم کند؛ البته نتیجه به زمان گزارش و وضعیت پول در حساب مقصد بستگی دارد.
- بلافاصله از مسیر رسمی با بانک خودتان تماس بگیرید.
برای هر دو تماس، این اطلاعات را آماده داشته باشید:
- شماره کارت، حساب یا شبای مقصد
- مبلغ و ساعت دقیق تراکنش
- شماره پیگیری یا کد مرجع
- شماره تماس، آیدی یا مشخصات کلاهبردار
قدم دوم: کارت و دسترسیهای بانکی را امن کنید
اگر رمز کارت، CVV2، تاریخ انقضا یا کد تایید را در صفحهای مشکوک وارد کردهاید، یا کارتتان در اختیار فرد دیگری قرار گرفته، اقدام به مسدودسازی کارت بانکی کنید یا از بانک بخواهید کارت را به جای شما مسدود کند.
اگر احتمال میدهید کلاهبردار به همراهبانک، اینترنتبانک یا حساب شما هم دسترسی پیدا کرده، موضوع را کامل برای بانک توضیح دهید تا دسترسیهای غیرحضوری مسدود یا محدودیت لازم روی حساب اعمال شود. مسدودکردن کارت همیشه بهتنهایی کافی نیست.
شماره مرکز تماس را از پشت کارت بانکی، برنامه رسمی بانک یا وبسایت رسمی آن بردارید و به شمارههای تصادفی که در سطح اینترنت پیدا میشوند اعتماد نکنید.
قدم سوم: گوشی مشکوک را کنار بگذارید و رمزها را عوض کنید
اگر برنامه ناشناسی نصب کردهاید، احتمال میدهید به شخصی دیگر دسترسی کنترل از راه دور دادهاید یا فایلی را از منبع نامطمئن باز کردهاید، اینترنت گوشی را قطع کنید و فعلاً با آن کار بانکی انجام ندهید.
رمزها را با یک گوشی یا کامپیوتر مطمئن و سالم تغییر دهید؛ نه همان دستگاهی که احتمال میدهید آلوده شده باشد. پیشنهاد میکنیم رمز حسابها را به این ترتیب تغییر دهید: اول همراهبانک و اینترنتبانک، بعد ایمیل، سپس پیامرسانها، شبکههای اجتماعی و حسابهای مهم دیگر.
رمز جدید باید با رمز قبلی فرق کند و برای هر حساب متفاوت باشد. پس از امنکردن حسابها، احراز هویت دو مرحلهای را نیز فعال کنید تا دزدیدهشدن رمز بهتنهایی برای ورود کافی نباشد.
نکته مهم:
گوشی را پیش از نگهداری مدارک و گرفتن راهنمایی لازم به تنظیمات کارخانه برنگردانید؛ چون ممکن است بخشی از شواهد پاک شود.
قدم چهارم: ورودهای ناشناس را ببندید
عوضکردن رمز همیشه «نشستهای» قبلی را نمیبندد. فهرست دستگاههایی را که به حسابهایتان وارد شدهاند بررسی و دستگاههای ناشناس را حذف کنید.
- در تلگرام از مسیر Settings > Devices میتوانید نشستهای فعال را ببینید و ببندید.
- در اینستاگرام به تنظیمات بروید و سپس گزینههای Account Center > Passwords and Security > Where You’re Logged In را انتخاب کنید. نام گزینهها ممکن است بسته به زبان و نسخه برنامه کمی متفاوت باشد.
- در حساب گوگل نیز به مسیر Security & Sign-In > Your Devices > Manage All Devices بروید و ورودهای ناشناس را بررسی و قطع کنید.
نکته: اگر چند نشست با نام یک دستگاه دیده میشود، گوگل توصیه میکند برای اطمینان، از تمام نشستهای دارای آن نام خارج شوید.
قدم پنجم: مدارک را قبل از پاکشدن ذخیره کنید
کلاهبردار ممکن است آگهی را حذف کند، پیامها را پاک کند یا حسابش را ببندد. از این موارد اسکرینشات بگیرید و نسخه اصلی آنها را هم نگه دارید:
- صفحه چت از ابتدا تا انتها
- آگهی و پروفایل
- شماره تماس و نام کاربری
- رسید تراکنش
- پیامک بانک
- ایمیلها
- فایلهای صوتی
- تاریخچه تماسها
لینک صفحهها و شناسه حساب را هم ذخیره کنید؛ فقط عکس صفحه کافی نیست. اصل پیامها و فایلها ممکن است اطلاعاتی داشته باشند که در اسکرینشات دیده نمیشود.
پیامها را پاک و گوشی را ریست نکنید.
قدم ششم: به پلتفرم مربوطه هم گزارش بدهید
اگر کلاهبرداری داخل یک فروشگاه، شبکه اجتماعی، پلتفرم خریدوفروش، سامانه اقساطی یا صرافی رخ داده، موضوع را فوراً به پشتیبانی رسمی همان سرویس اطلاع دهید. ممکن است هنوز امکان مسدودکردن حساب، سفارش یا برداشت وجود داشته باشد و این پلتفرمها بعداً در فرایند قانونی به کمکتان میآیند.
قدم هفتم: شکایت رسمی را آغاز کنید
تماس با ۰۹۶۳۸۰ یا ثبت گزارش در سایت پلیس فتا، گزارش فوری است و لزوماً جای شکایت قضایی را نمیگیرد.
برای تشکیل پرونده و آغاز پیگیری قضایی، باید شکواییه خود را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کنید. مراجعه به پلیس فتا نیز ممکن است برای ارائه مدارک، دریافت راهنمایی و انجام بررسیهای فنی لازم باشد. برای آشنایی با فرایند شکایت این ویدیو را به دقت تماشا کنید:
اگر خارج از ساعت کاری است، اقدامات فوری بانکی و گزارش به پلیس فتا را همین حالا انجام دهید و در نخستین فرصت، شکایت رسمی را ثبت کنید.
ثبت شکایت به معنی تضمین بازگشت پول نیست؛ اما بدون شروع مسیر رسمی، امکان پیگیری قضایی بسیار محدود میشود. خوب است بدانید که در ایران دو نوع شکایت داریم: «شکایت حقوقی» و «شکایت کیفری». ویدیوی پایین هرآنچه باید راجع به تفاوت این دو بدانید را توضیح میدهد:
قدم هشتم: به اطرافیان خبر بدهید
اگر حساب تلگرام، اینستاگرام یا پیامرسان دیگری در اختیار کلاهبردار قرار گرفته، او ممکن است به نام شما از دوستان و خانواده درخواست پول کند.
از خط یا حساب دیگری به نزدیکان خبر بدهید و بگویید به هیچ درخواست پول، کد یا اطلاعاتی که از حساب شما ارسال میشود اعتماد نکنند.
همین یک پیام ساده ممکن است جلوی گرفتار شدن و ضرر دیدن فرد دیگری را بگیرد.
این کارها را انجام ندهید
- دوباره پول پرداخت نکنید. ممکن است فردی با عنوانهایی مانند «کارشناس بازگشت وجه» یا «پیگیریکننده پرونده» تماس بگیرد و برای پسدادن پول، هزینه یا کد تأیید بخواهد. هیچ رمز یا کدی را تلفنی تحویل ندهید.
- شواهد را از روی خجالت یا عصبانیت پاک نکنید. هرچه مدارک کاملتری داشته باشید، شناسایی مسیر پول و پیگیری پرونده آسانتر میشود.
- کلاهبردار را تهدید نکنید. درگیری مستقیم ممکن است باعث شود سریعتر حسابها، پیامها و ردهای خود را پاک کند.
این مطلب مهم را بخوانید:
فردا و روزهای بعد
بعد از روز اول، پیگیری را رها نکنید. کدهای رهگیری را نگه دارید، شکایت رسمی را کامل کنید و گردش رسمی تراکنشها را از بانک بگیرید.
هر مدرک تازه، پیام جدید یا تماس مشکوکی را به پرونده اضافه کنید. مسیر پیگیری ممکن است چند هفته یا بیشتر طول بکشد؛ طولانیشدن فرایند لزوماً به معنی بستهشدن پرونده نیست.
و این قانون طلایی را در لحظات کلیدی از یاد نبرید:
اول جلوی ضرر بیشتر را بگیرید؛ بعد حسابها را امن کنید؛ سپس مدارک را نگه دارید و شکایت کنید.
نظر بدهید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.