برای پیگیری مشکلاتی که هنگام خریدوفروش در پلتفرمهای ثبت آگهی پیش میآید، ابتدا باید مشخص شود موضوع حقوقی است یا کیفری. این تفاوت فقط نام پرونده را تغییر نمیدهد؛ نوع نوشتهای که باید ثبت کنید، مرجع رسیدگی، مدارک موردنیاز و نتیجهای که میتوانید از دادگاه بخواهید نیز به ماهیت پرونده بستگی دارد.
تفاوت دعوای حقوقی و شکایت کیفری چیست؟
دعوای حقوقی معمولاً زمانی مطرح میشود که یکی از طرفین به تعهد خود عمل نکرده یا درباره یک قرارداد و حق مالی اختلافی به وجود آمده است. در این پروندهها، شخص از دادگاه میخواهد طرف مقابل را به انجام تعهد، تحویل کالا، بازپرداخت پول یا جبران خسارت ملزم کند.
برای نمونه، اگر کالای تحویلشده معیوب باشد یا فروشنده برخلاف توافق از پسدادن مبلغ خودداری کند، ممکن است موضوع از طریق دعوای حقوقی پیگیری شود. رسیدگی به دعوای حقوقی اصولاً با ثبت دادخواست آغاز میشود.
شکایت کیفری زمانی مطرح میشود که رفتار طرف مقابل، مطابق قانون جرم محسوب شود؛ مانند کلاهبرداری، سرقت، تهدید یا توهین. در این حالت، شاکی خواستار تعقیب مرتکب است و در صورت اثبات جرم، ممکن است برای او مجازات قانونی تعیین شود.
تحویلندادن کالا همیشه یک موضوع حقوقی نیست
صرف اینکه فروشنده پس از دریافت پول، کالا را تحویل نداده است، بهتنهایی مشخص نمیکند که پرونده حقوقی است یا کیفری. گاهی فروشنده واقعاً قصد انجام معامله را داشته، اما به تعهد خود عمل نکرده است؛ چنین اختلافی ممکن است ماهیت حقوقی داشته باشد.
اما اگر فروشنده از ابتدا با آگهی دروغین، هویت جعلی، تصاویر سرقتشده یا روشهای فریبکارانه پول خریدار را گرفته باشد، موضوع میتواند در شرایطی مشمول عنوان کیفری کلاهبرداری شود. در قانون، کلاهبرداری به دریافت مال دیگری از طریق فریب و استفاده از وسایل متقلبانه وابسته است؛ بنابراین صرف خلف وعده یا تحویلندادن کالا، بدون بررسی نحوه فریب و قصد فرد، الزاماً کلاهبرداری محسوب نمیشود.
یک اتفاق همچنین ممکن است هم جنبه کیفری داشته باشد و هم باعث ایجاد حق مطالبه خسارت شود. برای مثال، قربانی کلاهبرداری میتواند خواستار تعقیب مرتکب باشد و در چارچوب قانونی، جبران ضرر ناشی از جرم را نیز مطالبه کند.
دادخواست حقوقی چگونه ثبت میشود؟
برای آغاز یک دعوای حقوقی باید خواسته خود را دقیق مشخص کنید؛ مثلاً استرداد مبلغ پرداختشده، تحویل کالا، فسخ معامله یا مطالبه خسارت. دادخواست معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به مرجع صالح ارسال میشود.
اطلاعات طرفین، شرح ماجرا، خواسته، مبلغ مورد مطالبه و مدارک مرتبط باید تا حد امکان دقیق و منظم ارائه شوند. رسید پرداخت، متن آگهی، پیامهای ردوبدلشده، قرارداد، مشخصات حساب بانکی و اطلاعات ارسال کالا میتوانند برای اثبات ادعا اهمیت داشته باشند.
شکایت کیفری چگونه ثبت میشود؟
برای پیگیری یک جرم باید شکواییه ثبت شود. شکواییه باید موضوع شکایت، تاریخ و محل وقوع رفتار، میزان خسارت، دلایل موجود و مشخصات فرد مورد شکایت را ــ در صورت اطلاع ــ بیان کند. قانون آیین دادرسی کیفری نیز درج این اطلاعات و معرفی مدارک و شاهدان احتمالی را پیشبینی کرده است.
شکواییه در عمل میتواند از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت شود تا برای دادسرا یا مرجع قضایی صالح ارسال شود. تهدید یا توهین در گفتوگوهای مربوط به یک آگهی نیز ممکن است جدا از اختلاف مالی، موضوع یک شکایت کیفری باشد.
پیش از شکایت چه مدارکی را نگه داریم؟
پیش از حذف آگهی یا مسدودکردن طرف مقابل، اطلاعات مرتبط را حفظ کنید:
- تصویر کامل آگهی، شناسه آگهی و نشانی صفحه را ذخیره کنید.
- پیامها، شماره تلفنها و نامهای کاربری را بدون ویرایش نگه دارید.
- رسید انتقال وجه و مشخصات حساب مقصد را دریافت کنید.
- اطلاعات مرسوله، فاکتور، فایلهای صوتی و سایر مدارک مرتبط را حفظ کنید.
- در صورت وجود تهدید یا توهین، متن کامل گفتوگو و زمان ارسال پیامها را ثبت کنید.
تشخیص حقوقی یا کیفریبودن یک پرونده همیشه فقط با نگاهکردن به نتیجه اتفاق ممکن نیست. نحوه شکلگیری معامله، رفتار طرف مقابل، مدارک موجود و عنوان قانونی احتمالی باید در کنار هم بررسی شوند. مشورت با وکیل پیش از ثبت دادخواست یا شکواییه میتواند از انتخاب مسیر اشتباه و صرف هزینه و زمان اضافه جلوگیری کند.
