از وعده سود کلان تا فرار سازندگان؛ کلاهبرداری «راگ پول» چیست؟

تمام پس‌انداز خود را برای خرید رمزارزی داده‌اید که مدام در حال رشد است. چند چهره سرشناس از آن حمایت کرده‌اند و همه از آینده‌ی درخشان پروژه صحبت می‌کنند. اما یک روز صبح که صرافی را باز می‌کنید، می‌بینید قیمت رمزارز به صفر رسیده، تیم پروژه ناپدید شده و شما مانده‌اید و یک توکن بی‌ارزش. این اتفاقی است که در دنیای ارز دیجیتال به آن «راگ پول» (Rug Pull) می‌گویند؛ کلاهبرداری رایجی که مالباختگان آن تقریباً هیچ شانسی برای پس گرفتن پول‌شان ندارند.

راگ پول؛ اصطلاحی جدید برای یک کلاهبرداری قدیمی

عبارت «راگ پول» (Rug Pull) در زبان انگلیسی به معنی «کشیدن فرش از زیر پای کسی» است. وقتی روی یک فرش زیبا ایستاده‌اید و کسی ناگهان آن را با قدرت می‌کشد، با سر به زمین می‌خورید. در بازار ارزهای دیجیتال، کلاهبرداران گاهی فرشِ «نقدینگی» را از زیر پای سرمایه‌گذاران می‌کشند.

آن‌ها یک ارز دیجیتال یا توکن جدید می‌سازند، با تبلیغات فراوان اعتماد کاربران را جلب می‌کنند و سرمایه شما را به داخل پروژه می‌کشانند. به محض اینکه استخر نقدینگی (صندوقی که پول‌ها در آن جمع می‌شود) پر شد، توسعه‌دهندگان تمام پول‌ها را برمی‌دارند و فرار می‌کنند. در نتیجه ارزش آن توکن در یک چشم به هم زدن به صفر می‌رسد؛ شما می‌مانید و توکنی که یک ریال هم نمی‌ارزد و هیچ‌جا قابل معامله نیست.

این نوع کلاهبرداری بیشتر در فضای «دیفای» (DeFi) و هنگام عرضه‌ی توکن‌های جدید اتفاق می‌افتد؛ جایی که خبری از نظارت قانونی نیست و سازنده روی استخر نقدینگی و قرارداد هوشمند پروژه کنترل کامل دارد.

انواع راگ پول؛ یک کلاهبرداری با چند چهره

کلاهبرداران همیشه از یک در وارد نمی‌شوند. برای محافظت از دارایی خود، باید انواع تله‌ها را بشناسید:

• کلاهبرداری خروج (Exit Scams): این سناریو از همان روز اول یک نقشه‌ی شوم است و سازندگان از اول به دنبال توسعه‌ی یک پروژه‌ی واقعی نیستند. آن‌ها فقط یک ویترین زیبا می‌سازند، پول هنگفتی را جمع‌آوری می‌کنند و پیش از آنکه کسی متوجه شود، با کل نقدینگی ناپدید می‌شوند.
• سوءاستفاده از قراردادهای هوشمند: قرارداد هوشمند مغز متفکر یک پروژه رمزارزی است. گاهی توسعه‌دهندگان عمداً یک «درِ پشتی» در کدهای برنامه‌نویسی قرار می‌دهند. آن‌ها از طریق همین درِ پشتی صندوق را خالی کرده و گناه را به گردن هکرها یا باگ‌ سیستمی می‌اندازند.
• طرح پامپ و دامپ: قیمت توکن با خرید هماهنگ، تبلیغات گمراه‌کننده و هیاهوی شبکه‌های اجتماعی به‌شکل مصنوعی بالا می‌رود (پامپ). وقتی قیمت به اوج رسید، سازندگان دارایی خودشان را یک‌جا می‌فروشند و قیمت سقوط می‌کند (دامپ). در نتیجه سود به جیب آن‌ها می‌رود و خریداران با ضرری سنگین رها می‌شوند.

بیش از نیمی از کلاهبرداری‌های رمزارزی از نوع «راگ‌پول» هستند

۰۱:۲۸

ویدیو کوتاه

پامپ اند دامپ (Pump and Dump) یعنی چی و کلاه‌بردارها چطور فریب‌مان می‌دهند؟

کالبدشکافی یک سرقت شیک: راگ پول چگونه اجرا می‌شود؟

راگ پول معمولاً یک شبه اتفاق نمی‌افتند. کلاهبرداران برای جذب اعتماد خریداران فرآیندی سیستماتیک و روان‌شناختی را پیاده می‌کنند:

1. ایجاد توهم: کلاهبرداران توکنی جدید می‌سازند و آن را به‌عنوان یک فرصت نوآورانه و پرسود جلوه می‌دهند. آن‌ها شبکه‌های اجتماعی را پر از وعده‌های جذاب می‌کنند.
2. طعمه‌گذاری با پاداش: برای جلب توجه سریع، با همکاری اینفلوئنسرها ایردراپ، جایزه و قرعه‌کشی راه می‌اندازند. این کار باعث می‌شود افراد زیادی درباره پروژه صحبت کنند.
3. تزریق ترس از جا ماندن (فومو): وقتی قیمت توکن کمی بالا می‌رود، سرمایه‌گذاران اولیه سود می‌کنند و خبرش در بازار می‌پیچد. بقیه افراد از ترس اینکه مبادا این فرصت طلایی را از دست بدهند، با عجله پول‌های خود را وارد پروژه می‌کنند.
4. ضربه‌ی نهایی: وقتی نقدینگی به حد کافی رسید، پول‌ها به والت‌های غیرقابل ردیابی منتقل می‌شود، سایت پروژه از دسترس خارج شده و شبکه‌های اجتماعی حذف می‌شوند.
   

نشانه‌هایی که باید بشناسید

پروژه‌های راگ پول نشانه‌های مشترکی دارند که آن‌ها را از پروژه‌های معتبر متمایز می‌کند:

چطور از دام‌ها در امان بمانیم؟

پیشگیری از راگ پول چندان پیچیده نیست و با چند راهکار ساده از آن در امان خواهید ماند:

ابزاری برای شکار پروژه‌های راگ پول

سایت Honeypot.is یک ابزار امنیتی پیشرفته برای شناسایی نوع خاصی از راگ پول به نام «تله عسل» (Honey Pot) در شبکه‌های «اتریوم»، «بایننس اسمارت چین» (BSC) و «بیس» (BASE) است. برای بررسی سریع توکن‌های مشکوک با این ابزار مراحل زیر را دنبال کنید:

1. کپی کردن آدرس: ابتدا آدرس دقیق قرارداد هوشمند (Contract Address) توکن مورد نظر را در سایت یا شبکه‌های اجتماعی سازنده کپی کنید.
2. جستجو در پلتفرم: وارد سایت Honeypot.is شده و آدرس را در کادر جستجوی اصلی سایت جای‌گذاری کنید.
3. شبیه‌سازی تراکنش: منتظر بمانید تا سایت به صورت خودکار عملیات خرید و فروش مجازی را روی آن توکن شبیه‌سازی و تحلیل کند.
4. بررسی نتایج: ارزیابی نهایی سایت را بخوانید؛ اگر پلتفرم هشدار داد که توکن قابل فروش نیست یا خطرات امنیتی بالایی دارد، از خرید آن صرف‌نظر کنید.
   

جمع‌بندی

بازار کریپتو پر از فرصت است، اما قرار نیست با هر توکن جدیدی یک‌شبه ثروتمند شویم. همان‌طور که دیدیم، تیم‌های ناشناس، وعده‌های نجومی و وایت‌پیپرهای مبهم، نشانه‌هایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. همیشه قبل از خرید درباره سازندگان و ماهیت پروژه تحقیق کنید، از صرافی‌های معتبر خرید کرده و هرگز تمام سرمایه‌تان را روی یک ارز ناشناخته نگذارید. سود نکردن در یک پروژه مبهم، هزار بار بهتر از مواجه شدن با کیف‌پولِ خالی است.

پرسش‌های پرتکرار