راهنمای حذف آفلاین اطلاعات خصوصی (متادیتا) از تصاویر در موبایل و کامپیوتر

کمتر کسی را می‌شناسیم که حاضر باشد هنگام ارسال یک عکس خصوصی، زمان و مختصات جغرافیایی دقیق یا مدل گوشی را هم همراهش بفرستد! اما خیلی از اوقات ناخواسته دقیقاً همین کار را می‌کنیم. تمام عکس‌هایی که با موبایل یا دوربین عکاسی می‌گیریم، اطلاعاتی به نام «متادیتا» یا «داده EXIF» در خود دارند که شامل انبوهی از جزییات خصوصی می‌شوند. در این مطلب می‌گوییم چطور می‌توان قبل از ارسال عکس برای دیگران، این اطلاعات را به صورت آفلاین پاک کرد.

متادیتای تصویر چیست؟

متادیتای هر عکس، شامل اطلاعاتی درباره همان عکس است که با فرمت EXIF ذخیره می‌شود. این اطلاعات بسته به نوع دستگاه متفاوت است، اما اغلب اوقات این موارد را در بر می‌گیرد:

• تاریخ و زمان دقیق ثبت عکس
• موقعیت مکانی تصویر به صورت مختصات جغرافیایی
• برند سازنده، مدل دوربین و نوع لنز
• تنظیمات دوربین شامل میزان گشودگی دیافراگم، سرعت شاتر و حساسیت سنسور
• رزولوشن و حجم تصویر
• جزییات مربوط به نرم‌افزار ویرایش تصویر

بعضی از پلتفرم‌ها مثل ایکس (توییتر سابق) و تلگرام، این اطلاعات را به صورت خودکار پاک می‌کنند. اما اگر تصاویر را Send as File کنیم، با بلوتوث برای دیگران بفرستیم و یا در جایی مثل Google Drive آپلود کنیم، اطلاعات متادیتا هم به قوت خود باقی می‌مانند! و اشتراک‌گذاری این حجم از اطلاعات اصلاً ایده‌ی خوبی نیست. یک درس عبرت هم «جان مک‌آفی» فقید (صاحب همان آنتی ویروس مک‌آفی معروف) است که از روی متادیتای عکس دستگیر شد و تا آخر عمر در زندان ماند.

بنابراین قبل از انتشار عکس‌هایی که ممکن است حاوی اطلاعات خصوصی باشند، باید متادیتا را پاک کرد. در ادامه روش کار را روی اندروید، آیفون، ویندوز و macOS توضیح می‌دهیم. البته در نظر داشته باشید که بعضی پلتفرم‌ها قابلیت‌هایی محدود برای «پاکسازی آفلاین متادیتا» دارند و ممکن است به سرراستی باقی پلتفرم‌ها نباشند.

پاک کردن متادیتای تصاویر در ویندوز

پاکسازی متادیتا روی ویندوز از هر سیستم عامل دیگری سرراست‌تر است، فقط باید چهار کار انجام دهید:

• روی فایل تصویر مورد نظرتان راست‌کلیک و گزینه Properties را انتخاب کنید.

• در تب Details روی دکمه Remove Properties and Personal Information کلیک کنید.

• گزینه Remove the following properties from this file را انتخاب کنید و سپس Select all را بزنید.

• در نهایت دکمه OK را فشار دهید تا همه اطلاعات اضافی از تصویر پاک شود.

پاک کردن متادیتای تصاویر در macOS

در سیستم عامل macOS حذف کامل داده EXIF امکان‌پذیر نیست. اما می‌توانید موقعیت مکانی را از تصاویر حذف کنید که باز جای شکرش باقیست:

• تصویر مورد نظرتان را در Preview باز کنید.
• در قسمت Tools به Show Inspector بروید و روی علامت (i) بزنید.
• در تب GPS، گزینه Remove Location Info را انتخاب کنید تا اطلاعات مکانی از تصویر حذف شوند.

فراموش نکنید که باقی داده‌های EXIF (مثل مدل موبایل و زمان ثبت عکس) همچنان باقی می‌مانند.

پاک کردن متادیتای تصاویر در اندروید

تا مدتی قبل اپلیکیشن گوگل فوتوز روی اندروید اجازه می‌داد که خیلی راحت و با انتخاب چند گزینه، اطلاعات EXIF تصویر را پاک کنید؛ اما این قابلیت دیگر در دسترس نیست. از طرف دیگر هیچ قابلیت یکپارچه‌ای روی تمام موبایل‌های اندرویدی نداریم که متادیتا را پاک کند و تقریبا در تمام سناریوها نیاز به دانلود یک اپ مجزا خواهیم داشت.

اما برای اوقاتی که به‌هیچ‌وجه امکان دانلود اپ جداگانه نیست، بهترین و ساده‌ترین کار این است که تصویر مورد نظر را درون اپ گالری باز کنیم، از آن اسکرین‌شات بگیریم و سپس اسکرین‌شات را به جای تصویر اصلی برای دیگران بفرستیم.

این اسکرین‌شات حاوی اطلاعاتی مانند موقعیت جغرافیایی نخواهد بود و اطلاعات خصوصی شما را لو نمی‌دهد.

پاک کردن متادیتای تصاویر در iOS

همان ترفند اسکرین‌شات گرفتن که برای اندروید معرفی کردیم، روی iOS هم جواب می‌دهد. این ساده‌ترین روش است و کمتر از یک ثانیه زمان می‌برد، اما یک روش اندکی فنی‌تر هم داریم که از طریق اپلیکیشن Shortcuts آیفون انجام می‌شود. در این روش، میانبری جدید روی آیفون خود می‌سازیم و هر بار که دکمه Share را روی تصاویر فشار می‌دهیم، گزینه‌ای اضافه برای حذف داده EXIF به نمایش درمی‌آید.

• وارد اپلیکیشن Shortcuts شوید (این اپلیکیشن به صورت پیش‌فرض روی تمام آیفون‌ها نصب شده) و علامت + را بزنید تا میانبری جدید ایجاد شود.
• اسم این میانبر را «Clean Photo EXIF» می‌گذاریم.
• بعد در قسمت سرچ، دنبال گزینه «Convert Image» بگردید و آن را انتخاب کنید.
• حالا باید فرمت خروجی مورد نظرتان را تعیین کنید. پیشنهاد ما JPEG است.
• گزینه «Preserve Metadata» را هم خاموش کنید.
• حالا روی «Image» بزنید و «Shortcut Input» را انتخاب کنید.
• در کادر جدید روی «Nowhere» بزنید و «Input Source» را به «Show in Share Sheet» تغییر دهید.
• در کادر پایین گزینه‌ی «Show in Search» را فعال کنید و باقی تنظیمات را همان‌گونه که هستند، نگه دارید.
• از گوشه بالا سمت راست، دکمه Done را بزنید.

از این به بعد هر بار که دکمه Share را فشار می‌دهید، گزینه‌ای به نام «Clean Photo EXIF» ظاهر می‌شود. با انتخاب این گزینه، نسخه‌ای جدید از همان تصویر ساخته می‌شود که عاری از متادیتا است.

حذف اطلاعات متادیتا «پیش» از گرفتن عکس!

پیشگیری همیشه بهتر از درمان است، خصوصاً اوقاتی که درمان بدون اینترنت امکان‌پذیر نیست! هم روی موبایل اندروید و هم آیفون می‌توانیم با چند تنظیمات ساده، از ذخیره شدن اطلاعات لوکیشن درون تصاویر جلوگیری کنیم.

در اندروید:

• در تنظیمات (Settings) موبایل به بخش برنامه‌ها (Apps) بروید.
• گزینه مدیریت برنامه‌ها (Manage Apps) را انتخاب کنید.
• در این قسمت اپ دوربین را پیدا و انتخاب کنید و بعد روی دکمه مجوزها (Permissions) بزنید.
• مجوز دسترسی به اطلاعات مکانی (Location) را غیرفعال کنید.

در iOS:

• در تنظیمات (Settings) آیفون به بخش Privacy و بعد Location Services بروید.
• اپ Camera را انتخاب کنید و در صفحه بعدی، دکمه Never را فشار دهید.

در پایان

حذف داده EXIF عکس‌ها یک ضرورت امنیتی است، چون انتشار هر اطلاعات اضافه‌ای مثل موقعیت جغرافیایی و مدل دستگاه، می‌تواند دست‌درازی به حریم خصوصی ما را برای غریبه‌ها آسان‌تر کند. متاسفانه اگر نیاز به پاکسازی آفلاین متادیتا داشته باشیم، روش کار معمولاً آنقدرها که باید و شاید سرراست نیست. اما اگر هیچ روشی جواب نمی‌داد و دسترسی به هیچ اپی نداشتیم، همواره می‌توانیم یک اسکرین‌شات از عکس مورد نظر بگیریم و آن را برای دیگران بفرستیم.