در شرایط بحرانی، همراهداشتن اصل مدارک هویتی ضروری است؛ اما کافی نیست. گوشی، لپتاپ، فلش یا کولهپشتی ممکن است گم، خراب یا سرقت شوند. راه مطمئنتر این است که از مدارک مهم چند نسخه فیزیکی و دیجیتال داشته باشید و از قبل راه دسترسی به آنها را بدون وابستگی به یک دستگاه مشخص آماده کنید.
نسخه رمزنگاریشده مدارک را در فضای ابری نگه دارید
از گذرنامه، کارتهای شناسایی، اسناد مهم، نسخههای پزشکی، فهرست داروها و اطلاعات بیمه اسکن یا عکس واضح تهیه کنید. سپس فایلها را پیش از بارگذاری، با یک ابزار معتبر رمزنگاری کنید. برای نمونه، نرمافزار 7-Zip امکان ساخت فایلهای 7z و ZIP با رمزنگاری AES-256 را فراهم میکند. هنگام ساخت فایل، گزینه رمزنگاری نام فایلها را نیز فعال کنید تا فردی که رمز را ندارد، حتی نتواند فهرست مدارک داخل آن را ببیند.
فایل رمزنگاریشده را میتوان در فضای ابری نگه داشت. Google Drive فایلها را هنگام انتقال و ذخیرهسازی رمزنگاری میکند، اما این نوع حفاظت با رمزنگاری سرتاسری که فقط خود کاربر کلید آن را در اختیار دارد یکسان نیست. Proton Drive اعلام میکند محتوای فایلها، نام فایلها و نام پوشهها پیش از خروج از دستگاه کاربر بهصورت سرتاسری رمزنگاری میشوند. بنابراین اگر از یک فضای ابری معمولی استفاده میکنید، رمزنگاری فایل پیش از آپلود اهمیت بیشتری پیدا میکند.
فضای ابری جایگزین کامل نسخه فیزیکی نیست. دسترسی به آن به اینترنت، رمز حساب و روش تأیید هویت وابسته است. راهنماهای آمادگی در برابر بحران نیز توصیه میکنند نسخهای از مدارک مهم در فضای ابری و نسخههای کاغذی در محفظهای مقاوم در برابر آب و آتش نگهداری شود.
برای فایلها یک عبارت عبور طولانی و منحصربهفرد بسازید
برای فایل رمزنگاریشده از یک عبارت عبور یا Passphrase طولانی استفاده کنید. عبارت عبور معمولاً از چند کلمه تشکیل میشود و نسبت به رمزهای کوتاه و پیچیده، بهخاطرسپردن آن آسانتر است. مؤسسه ملی استاندارد و فناوری آمریکا توصیه میکند رمز عبور حداقل ۱۵ کاراکتر داشته باشد و تأکید میکند طول، یکی از مهمترین عوامل مقاومت رمز در برابر حدسزدن است.
عبارت عبور را از چند کلمه نامرتبط بسازید و از جملههای معروف، اطلاعات شخصی، تاریخ تولد، نام اعضای خانواده یا نمونههایی که در اینترنت منتشر شدهاند استفاده نکنید. عبارتی که برای رمزنگاری مدارک انتخاب میکنید باید با رمز ایمیل، فضای ابری و سایر حسابها متفاوت باشد.
بهتر است عبارت عبور اصلی را فقط به حافظه نسپارید. یک نسخه اضطراری از آن را در محلی امن و جدا از فایلها نگه دارید یا در اختیار فردی کاملاً مورداعتماد قرار دهید. قراردادن فایل رمزنگاریشده و رمز آن در یک کیف یا یک فضای ذخیرهسازی، عملاً بخش مهمی از حفاظت را از بین میبرد.
راه بازیابی حساب فضای ابری را از قبل آماده کنید
داشتن فایل در فضای ابری زمانی مفید است که پس از ازدستدادن گوشی نیز بتوانید وارد حساب شوید. تأیید دومرحلهای را فعال کنید، اما کدهای پشتیبان آن را چاپ کرده و در محل امنی جدا از گوشی نگه دارید. گوگل توضیح میدهد که این کدها در صورت نبودن تلفن میتوانند برای ورود به حساب استفاده شوند و هر کد پس از یک بار استفاده غیرفعال میشود.
شماره تلفن، ایمیل بازیابی و در صورت امکان مخاطب بازیابی حساب را نیز از قبل تنظیم کنید. کاربران Proton باید روشهای بازیابی حساب و دادههای رمزنگاریشده، مانند Recovery Phrase یا Recovery File، را پیش از وقوع بحران فعال و در محلی امن و جدا از رمز حساب نگهداری کنند.
روی برگه اضطراری فقط اطلاعات ضروری را بنویسید
یک کارت کوچک ضدآب میتواند در زمان خاموششدن گوشی یا قطع اینترنت مفید باشد. نام، چند شماره تماس ضروری، اطلاعات پزشکی حیاتی مانند حساسیت دارویی و نشانی یک محل امن را روی آن بنویسید. این کارت را میتوان لمینت کرد یا داخل پوشش ضدآب گذاشت و یک نسخه دیگر را در محلی جداگانه نگه داشت.
اطلاعات بسیار محرمانه، رمز حسابها و کدهای بانکی را روی کارتی که همراه خود حمل میکنید ننویسید. گمشدن لباس، کیف یا کارت میتواند این اطلاعات را مستقیماً در اختیار فرد دیگری قرار دهد.
عبارت بازیابی کیف پول رمزارزی یا Seed Phrase نیز نباید با «آدرس کیف پول» اشتباه گرفته شود. آدرس عمومی کیف پول برای دریافت رمزارز قابلاشتراک است؛ اما Seed Phrase کلید بازیابی داراییهاست و هر فردی که به آن دسترسی پیدا کند، ممکن است کنترل کامل کیف پول را به دست بگیرد. این عبارت را نباید در فضای ابری، عکس گوشی، فایل مدارک یا برگهای که داخل لباس حمل میشود ذخیره کرد. توصیه رایج سازندگان کیف پول سختافزاری، نگهداری آفلاین آن در یک محل فیزیکی امن و خصوصی است.
هیچ روش ذخیرهسازی کاملاً غیرقابلحذف یا غیرقابلدسترسی نیست. بهترین راه، وابستهنبودن به یک نسخه است: اصل مدارک در محفظهای امن، یک نسخه کاغذی جداگانه، یک فایل رمزنگاریشده در فضای ابری و روشهای بازیابی حساب که پیش از بحران آزمایش شدهاند.
منابع
راهنمای آمادگی اضطراری Ready.gov، مستندات امنیتی Google Drive و Google Account، مستندات Proton Drive و Proton Account، راهنمای رمز عبور NIST، مستندات 7-Zip و راهنماهای حفاظت از عبارت بازیابی Ledger.