اغلب ما وقتی میخواهیم به دوستان و آشنایان پیام بدهیم، بیاختیار سراغ آیکونهای سبز و آبی واتساپ و تلگرام میرویم. در واقع عادت کردهایم زندگی دیجیتالمان را روی زمینهایی بنا کنیم که مالک مشخصی دارند. در این اپها کنترل سرورها، اطلاعات، قوانین و حتی اینکه چه محتوایی بماند و چه چیزی حذف شود، همگی دست یک شرکت یا نهاد واحد است.
اما نوع دیگری از پیامرسان به نام پیامرسان غیرمتمرکز (Decentralized Messenger) هم داریم که دقیقاً در نقطهی مقابل قرار میگیرد. پیامرسانهای غیرمتمرکز، سرور مرکزی و واحدی ندارند و در عوض اطلاعات را بین چند سرور مستقل (و یا حتی میان کاربران) توزیع میکنند.
تفاوت بنیادین متمرکز در برابر غیرمتمرکز
برای درک بهتر، خوب است بدانیم معماری پیامرسانهای متمرکز و غیرمتمرکز چه تفاوتی با هم دارند.
در پیامرسانهای متمرکز (مثل واتساپ یا تلگرام)، همهچیز در یک «خانه بزرگ» نگهداری میشود و کلید این خانه دست یک شرکت خاص است. همین شرکت تصمیم میگیرد چه کسی وارد شود و چه چیزی در خانه بماند. اگر هم روزی برق خانه قطع شود، همه ساکنین در تاریکی فرو میروند.
اما در پیامرسانهای غیرمتمرکز، اطلاعات در تنها یک خانه نمیمانند و بین هزاران خانه کوچک (که میتوانند سرورهای مستقل یا دستگاه کاربران باشند) پخش میشوند.
یک مقایسهی سریع
برای درک بهتر تفاوتها، نگاهی به جدول زیر بیندازید:
| ویژگیها | پیامرسان متمرکز (مثل واتساپ و تلگرام) | پیامرسان غیرمتمرکز (مثل Delta Chat و SimpleX) |
| کنترل سرورها و اطلاعات | در اختیار یک شرکت واحد | توزیعشده بین سرورها و کاربران داوطلب |
| مالکیت و ذخیرهسازی اطلاعات | دادهها در سرور شرکت سازنده ذخیره میشوند. | دادهها نزد کاربران میمانند و در سراسر شبکه رمزنگاری میشوند. |
| خطر حذف محتوا | بالا (به دستور شرکت سازنده یا مراجع). | بسیار پایین (نقطهای مرکزی برای مسدودسازی محتوا وجود ندارد). |
| پایداری سرویس | وابسته به سرور مرکزی (اگر قطع شود، همه قطع میشوند). | پایداری دائمی (اگر یک سرور از کار بیفتد، باقی سرورها به کار ادامه میدهند). |
| نیاز به وارد کردن اطلاعات شخصی | معمولا نیاز به وارد کردن شماره تلفن یا ایمیل داریم. | اغلب اوقات نیازی به شماره تلفن یا اطلاعات هویتی نیست. |
معرفی چند پیامرسان قدرتمند و غیرمتمرکز
اگر برایتان جالب است که نگاهی به ابزارهای پیامرسان غیرمتمرکز بیندازید، موارد زیر از مشهورترین و امنترین انتخابها به حساب میآیند:
- دلتا چت (Delta Chat) یکی از سادهترین و هوشمندانهترین نمونههاست. این پلتفرم به جای اینکه شما را وارد شبکهای جدید کند، از زیرساخت ایمیلها کمک میگیرد. در واقع شما با همان ایمیل ساده و همیشگیتان چت میکنید، اما درون اپلیکیشنی که ظاهر و کارکرد مشابه به پیامرسانهای معمولی دارد و تمام پیامها را رمزنگاری میکند. (دانلود برای اندروید | iOS | ویندوز)
- المنت (Element) از محبوبترین اپلیکیشنها برای استفاده از پروتکل «ماتریکس» است؛ پروتکلی متنباز که اجازه میدهد سرورهای خاص خودتان را بسازید و با باقی سرورها ارتباط بگیرید. با اپ Element میتوانید در بستر ماتریکس، سرورهای اختصاصی یا به اصطلاح Room بسازید و دوستان و آشنایان را به اتاق خود بیاورید. (دانلود برای اندروید | iOS | ویندوز | لینوکس | macOS)
- سیمپلایکس (SimpleX) هم برای افرادی ساخته شده که حریم خصوصی را خط قرمز خود میدانند. این برنامه نه از شما شماره تلفن میخواهد، نه ایمیل و نه حتی نام کاربری. در عوض یک لینک یا کیوآرکد اختصاصی میسازید و دیگران به کمک همان به شما پیام میدهند. در نتیجه خبری از رد پای دیجیتال نیست. (دانلود برای اندروید | iOS | ویندوز | لینوکس | macOS)
نظر بدهید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.