شرطبندی روی بازیهای جام جهانی، درست مثل این است که بخواهید به دل موجهای دریا بزنید؛ شاید اولش جالب و سرگرمکننده بهنظر برسد، اما وقتی درگیرش شوید، میتواند پول، روان و آرامش شما را در یک آن با خود ببرد.
هرچه بازیها به مراحل بالاتر میروند، بازار سایتهای شرطبندی هم داغتر میشود و کلاهبردارها خیلی سادهتر میتوانند با وعدههای پرزرقوبرق، کاربران را فریب بدهند؛ اما چرا شرطبندی خطرناک است و بهتر است از آن دوری کنیم؟
خطر اول: درگیریهای قانونی و حقوقی
در قوانین ایران، بر اساس ماده ۷۰۵ قانون مجازات اسلامی، رفتارهای مرتبط با قمار، شرطبندی و بختآزمایی، چه در فضای حقیقی و چه مجازی، جرم محسوب میشوند و میتوانند تبعات مالی و قضایی داشته باشند.
بر اساس این قانون، مهم نیست شما خودتان یک سایت شرطبندی راه بیندازید یا صرفاً بهعنوان شرکتکننده وارد این سایتها شوید؛ ورود به این فعالیتها میتواند بسته به نقش فرد، تبعات کیفری و مالی داشته باشد. با این حساب، نه تنها ممکن است در شرطبندیها پولتان را از دست بدهید، بلکه شاید مجازات هم بشوید!
اما این فقط یک زاویه ماجراست؛ حتی اگر در ایران هم نباشید و از نظر قانونی مشکلی برای شرطبندی وجود نداشته باشد، باز هم خطرات دیگری در کمین هستند.
خطر دوم: نقاب شرطبندی روی چهرهی کلاهبرداری
بخشی از سایتها و کانالهایی که با نام شرطبندی، پیشبینی فوتبال یا جایزههای ویژه جام جهانی تبلیغ میشوند (فارسی یا غیرفارسی)، میتوانند پوششی برای کلاهبرداری باشند. این کلاهبردارها اصولاً از یکی از ترفندهای زیر برای فریب استفاده میکنند.
۱. جایزههای کوچک و وعدههای بزرگ
سایتهای شرطبندی، در ابتدا چند نفر را بهعنوان برنده اعلام میکنند و حتی به آنها جوایز کوچکی هم میدهند؛ سپس شروع میکنند به دام پهن کردن و دانه پاشیدن! در واقع این جوایز کوچک، طعمهای هستند که شرکتکنندگان را وسوسه میکنند مبالغ سنگینتری برای شرطبندی بپردازند، اما مشکل معمولاً وقتی شروع میشود که کاربر بخواهد موجودیاش را برداشت کند.
۲. طراحی درگاههای پرداخت جعلی (فیشینگ)
یکی از خطرناکترین روشهای سایتهای شرطبندی، لینکهای جعلی هستند که هدفشان دزدی اطلاعات بانکی شماست. کافیست روی یکی از این لینکها بزنید و اطلاعات کارتتان را وارد کنید تا در چند ثانیه، کل موجودی حسابتان خالی شود!
این نوع سایتها با سوءاستفاده از نام فیفا و ظاهر رسمی، کاربر را به پرداخت پول، ورود اطلاعات حساب یا ارائه اطلاعات شخصی ترغیب میکنند و بعد میتوانند ناپدید شوند یا از دادههای بهدستآمده سوءاستفاده کنند.
۳. امکان دزدی اطلاعات و هویت دیجیتال
OCCRP هم در گزارشی درباره کلاهبرداریهای جام جهانی ۲۰۲۶، نسبت به وبسایتهای جعلی، اپلیکیشنهای مشکوک شرطبندی و تلههایی هشدار داده که میتوانند اطلاعات ورود، دادههای شخصی یا مالی کاربران را سرقت کنند؛ بنابراین خطر این سایتها فقط از دستدادن پول شرطبندی نیست؛ گاهی دادههای هویتی و مالی کاربر هم هدف قرار میگیرد.
نوشدارو پلاس
هرچند موضوع این مطلب کلاهبرداریهای شرطبندی است، اما بد نیست بدانید که در روزهای جام جهانی فقط سایتهای شرطبندی خطرناک نیستند. برخی کلاهبرداریها حتی با وعده «لینک پخش زنده رایگان چند دقیقه قبل از شروع بازی» کاربر را وسوسه میکنند؛ اما همین لینکها میتوانند به صفحه فیشینگ، تبلیغات آلوده یا دانلود بدافزار ختم شوند.
خطر سوم: وابستگی ذهنی و اعتیاد به شرطبندی
از ماجراهای قانونی و مالی که بگذریم، شرطبندی روی فوتبال میتواند برای برخی افراد به رفتاری مسئلهساز و اعتیادآور تبدیل شود. سازمان بهداشت جهانی (WHO) مدتهاست «اختلال قمار» (Gambling Disorder) را در رده اختلالات ناشی از رفتارهای اعتیادآور طبقهبندی کرده است.
از نظر روانشناختی، قمار مسئلهساز معمولاً از دو مسیر تقویت میشود: درگیر شدن سیستم پاداش مغز و شکلگیری خطاهای شناختی.
مسیر اول: درگیر شدن سیستم پاداش مغز
دوپامین، مادهای در مغز انسان است که در سیستم پاداش، انگیزه، یادگیری و انتظار پاداش، نقش کلیدی دارد. مثلاً وقتی یک غذای خوشمزه میخورید یا به هدفی میرسید، این دوپامین است که باعث میشود حس خوبی داشته باشید.
در شرطبندی، وقتی فرد به برد کوچکی دست پیدا میکند یا حتی به برد نزدیک میشود، مغزش دوپامین ترشح میکند. تکرار این تجربه میتواند باعث شود فرد برای رسیدن به همان هیجان، دوباره سراغ شرطبندی برود یا مبلغهای بیشتری وارد بازی کند تا مدام به همان سطح برسد. همین چرخه میتواند ادامهدادن را برای برخی افراد سختتر کند.
مسیر دوم: تحریفهای شناختی مغز
مشکل فقط فعل و انفعالات شیمیایی مغز نیست؛ افرادی که درگیر شرطبندی میشوند، بهمرور زمان چیزهایی را باور میکنند که واقعیت ندارد. این اتفاق، یک نوع «تحریف شناختی» (Cognitive Distortion) بهحساب میآید. در کل هنگام قمار و شرطبندی، ۲ نوع خطای شناختی در ذهن رایج هستند:
- «توهم کنترل» (Illusion of Control): کسانی که شرطبندی میکنند، اعتقاد دارند که میتوانند روی اتفاقهای کاملاً تصادفی، اثر بگذارند. مثلاً تصور میکنند با شانس یا روشهای خاص، میتوانند برنده شوند.
- «تعقیب باخت» (Chasing Losses): دلیل اینکه وقتی افراد وارد چرخه شرطبندی میشوند، دیگر نمیتوانند از آن بیرون بیایند، همین خطای شناختی است؛ اینکه تصور میکنند اگر دوباره شرط ببندند، ضررهای قبلی جبران میشود و این چرخه، تا ابد ادامه دارد.
چطور بفهمیم که در دام افتادهایم؟
شاید تصور کنید که فقط یکبار برای تفریح شرط میبندید و تمام میشود، اما باید این نشانهها را جدی بگیرید:
- درگیری ذهنی: مدام به شرطبندی فکر میکنید، حتی وقتی مشغول کار یا درس هستید.
- افزایش مبلغ: برای رسیدن به همان هیجان قبلی، مجبورید مبالغ بزرگتری شرط ببندید.
- کنترلنشدن: چند بار تصمیم میگیرید کمتر شرط ببندید یا کاملاً متوقف شوید، اما دوباره برمیگردید.
- بیقراری: وقتی نمیتوانید شرطبندی کنید یا تلاش میکنید کمتر شرط ببندید، بیقرار، کلافه یا عصبی میشوید.
- دروغگویی: از نزدیکان پنهان میکنید چقدر زمان یا پول صرف شرطبندی کردهاید.
- تعقیب باخت: بعد از هر باخت، وسوسه میشوید با شرط بزرگتر، ضررتان را جبران کنید.
- درخواست کمک مالی: ممکن است برای ادامه شرطبندی یا جبران باخت، پول قرض کنید یا از دیگران کمک مالی بخواهید.
- تداوم با وجود مشکلات: با وجود فشارهای شدید مالی یا درگیری با خانواده، باز هم دست از شرطبندی برنمیدارید.
اگر این نشانهها را در خود یا اطرافیانتان دیدید، وقت آن است که این چرخه را برای همیشه بشکنید و پیش از آنکه کار به مراحل قانونی، باختهای سنگین یا مشکلات روانی شدید برسد، با یک متخصص صحبت کنید.
