در شرایط جنگی و صدای انفجار، ترس و دستپاچگی کاملاً طبیعی است. اما در همین شرایط باید کمکهای اولیه را بلد باشیم. این راهنما به زبان ساده نوشته شده تا با کمترین امکانات، از زخمهای سطحی یا شدید مراقبت و آنها را پانسمان و درمان کنید.
۱. اول امنیت خودتان، بعد امداد
بزرگترین اشتباه این است که بدون در نظر گرفتن امنیت خودتان به سمت مجروح بدوید. اگر خطر شلیک و انفجار وجود دارد، اول مجروح را به یک جای امن (پشت دیوار، زیرزمین یا پناهگاه) بکشید. اگر شما هم آسیب ببینید، دیگر کسی نیست که به مجروح کمک کند.
در این ویدیو توضیح میدهیم که روش صحیح جابهجایی مصدوم از محل حادثه چگونه است:
۲. ارزیابی علائم حیاتی و زخمها
قبل از اینکه زخمها پانسمان شوند، باید علائم حیاتی را بررسی کرد:
- نفس میکشد؟ (قفسه سینه بالا و پایین میشود؟)
- راه تنفس باز است؟ (دهان را نگاه کنید، اگر شخص نفس نمیکشد، گردن او را صاف کنید و تنفس مصنوعی بدهید).
- چقدر و از چه نقاطی خونریزی دارد؟ (آیا خون فواره میکند؟)
اگر علائم حیاتی وجود داشت، باید به سراغ زخمها رفت. زخمها در بحران معمولاً دو دستهاند:
- زخمهای سطحی: مثل بریدگیهای ساده با شیشه یا خراشیدگی. خونریزی کم است و زود بند میآید.
- زخمهای عمیق و خطرناک: بریدگیهای عمیق، قطع عضو یا ترکش که به خونریزی شدید، جهنده (مثل فواره) یا مداوم منتهی میشوند.
توجه: در شرایط جنگی، متوقف کردن خونریزی شدید مهمترین و حیاتیترین کار شماست. شستشو و پانسمان در مراحل بعدی انجام میشوند.
۳. کنترل خونریزی
خونریزی شریانی (خون روشن که با هر ضربان قلب فواره میزند) میتواند در چند دقیقه جان فرد را بگیرد. برای کنترل خونریزی، دستکش به دست کنید یا دستان را با پلاستیک تمیز بپوشانید و مراحل زیر را دنبال کنید:
- گام اول، فشار مستقیم: یک پارچه تمیز (گاز استریل، تیشرت، حوله) روی زخم بگذارید و با تمام وزن روی آن فشار دهید. حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بدون توقف فشار دهید. (مدام پارچه را برندارید تا ببینید خون بند آمده یا نه؛ این کار لخته خونِ در حال شکلگیری را پاره میکند). در صورت امکان، عضو آسیبدیده را بالاتر از سطح قلب نگه دارید.
- گام دوم، تورنیکه یا رگبند (فقط برای دست و پا): اگر خون با فشار مستقیم بند نیامد یا با قطع عضو روبهرو شدید (ویدیوی پایین را هم با دقت ببینید):
- از کمربند، روسری یا کابل استفاده کنید (اما هرگز از سیم، نخ یا طناب بسیار نازک استفاده نکنید، چون گوشت را میبرد).
- تورنیکه را ۵ تا ۷ سانتیمتر بالاتر از زخم (به سمت قلب) ببندید. روی مفاصل (زانو یا آرنج) نبندید.
- پارچه را گره بزنید، یک تکه چوب یا خودکار روی گره بگذارید، دوباره گره بزنید و چوب را مثل پیچ بپیچانید تا خونریزی کاملاً قطع شود.
نکته اول: حتماً ساعت دقیق بستن تورنیکه را روی بدن مجروح بنویسید (مثلاً ۱۴:۳۰).
نکته دوم: برخلاف باور قدیمی، بههیچوجه تورنیکه را برای استراحتِ عضو آسیبدیده شل نکنید. شل کردن تورنیکه باعث میشود لختهها کنده شوند و سموم جمعشده در دست یا پا به قلب برگردند که میتواند باعث مرگ فوری شود. باز کردن تورنیکه فقط باید توسط جراح در بیمارستان انجام شود.
۴. ترکش، شیشه یا اجسام فرورفته
یکی از رایجترین اشتباهات این است که افراد سعی میکنند تکه شیشه بزرگ یا ترکشی که در بدن گیر کرده را بیرون بکشند.
- هرگز جسم خارجی بزرگ را از زخم بیرون نکشید: آن جسم خودش مثل یک درپوش عمل میکند و جلوی رگهای پارهشده را میگیرد. بیرون کشیدن آن میتواند باعث خونریزی غیرقابل کنترل شود.
- چه کار کنیم؟ پارچهها یا باند را دور تا دور جسم (مثل یک حلقه یا دونات) قرار دهید تا ثابت بماند و تکان نخورد، سپس همانطور با احتیاط باندپیچی کنید.
۵. شستشو و پاکسازی زخم
زخم جنگی همیشه کثیف است و عفونت میتواند خطر مرگبار بعدی باشد. وقتی خونریزی بند آمد، باید زخم را تمیز کنید.
- ابتدا هر چیز کوچکی که داخل زخم هست را با انبر تمیز (یا دست تمیز) در بیاورید. اگر عمیقاً فرو رفته و در گوشت گیر کرده، به آن دست نزنید و صرفاً اطرافش را تمیز کنید.
- با چه چیزی بشوییم؟ آبی که قابل نوشیدن باشد، برای شستن زخم (در شرایط اضطراری) امن است. اگر در جعبه کمکهای اولیه خود سرم شستشو (نرمال سالین) داشتید، میتوانید از آن هم استفاده کنید و گزینه بهتری است چون کاملا استریل است.
- چگونه بشوییم؟ آب را با فشار ملایم روی زخم بریزید تا خاک و کثیفیها شسته شود (پیشنهاد میشود حداقل یک لیتر آب بریزید و زخم را از داخل به بیرون تمیز کنید).
- هشدار مهم در مورد بتادین: بتادین یا الکل را هرگز داخل زخم باز و عمیق نریزید. این مواد سلولهای زنده داخل زخم را میکشند و ترمیم را به تاخیر میاندازند. بتادین فقط برای ضدعفونی کردن پوستِ سالمِ دورِ زخم است.
نکته: زخم را کاملاً خشک نکنید؛ رطوبتِ تمیز، ترمیم را سریعتر میکند.
۶. نحوه پانسمان بر اساس نوع زخم
هر زخمی پانسمان خودش را میخواهد. در حالت ایدهآل لازم است از گاز استریل و باند تمیز استفاده کنید، اما اگر در دسترس نبود، پارچه نخی تمیز را ۱۰ دقیقه در آب بجوشانید و بگذارید خشک شود (یا آن را با داغترین درجهی ممکن، اتو بکشید).
زخم سطحی یا خراش
- گاز استریل یا پارچه تمیز و جوشیده را اندکی خیس کنید (با آب گرم یا سرد تمیز).
- روی زخم بگذارید و با باند ببندید. خیلی محکم نبندید که جریان خون قطع نشود.
- پانسمان را هر روز عوض کنید.
زخمهای سوراخی (ورود ترکش یا گلوله)
- هرگز داخل سوراخ را با پارچه پر نکنید. (برخلاف آنچیزی که شاید در فیلمها دیده باشید!)
- صرفاً دهانه زخم را بپوشانید تا میکروب وارد نشود.
- اگر سوراخ خروجی هم دارد، آن را هم جداگانه پانسمان کنید.
سوختگی (اتفاقی رایج بعد از انفجارها)
- ۱۰-۱۵ دقیقه با آب خنک (نه یخ) محل را خنک کنید و تاولها را نترکانید.
- بههیچوجه خمیر دندان، کره یا روغن روی سوختگی نمالید.
- فقط با گاز یا پارچه تمیز و مرطوب، سوختگی را به نرمی بپوشانید. اگر در جعبه کمکهای اولیه خود پماد سوختگی دارید، حتماً استفاده کنید.
پیشنهاد میکنیم با مطالعه مطلب «خلاصهی کمکهای اولیه در سوختگی» جزییات بیشتر راجع به نحوه رسیدگی به سوختگیهای خفیف یا شدید را یاد بگیرید.
زخم همراه با شکستگی
اگر زخم با شکستگی استخوان همراه باشد، نیاز است شخصی آموزشدیده وارد عمل شود:
- ابتدا با استفاده از یک تکه چوب یا آتل، عضو آسیبدیده را ثابت کنید و سپس به پانسمان زخم مشغول شوید.
- باند را دور شکستگی ببندید، اما خیلی سفت نبندید تا خونرسانی قطع نشود (انگشتان مجروح نباید سرد، کبود یا بیحس شوند).
۷. مراقبتهای بعد از پانسمان
در صورت عدم دسترسی به پزشک، پانسمان را روزی یکبار (یا اگر کثیف/خیس شد زودتر) با دستهای شسته و تمیز عوض کنید.
مراقب این ۴ علامت خطر باشید:
- قرمزی، ورم و حرارت شدید دور زخم.
- درد ضرباندار که روزبهروز بیشتر میشود.
- خروج چرک زرد، سبز یا بدبو.
- تب بالای ۳۸.۵ درجه یا لرز.
در صورت بروز این علائم، استفاده از آنتیبیوتیک (مثل آمپیسیلین یا سیپروفلوکساسین) ضروری است. هرچند به طور کلی معمولا برای پیشگیری از عفونت برای تمام این گروه از زخمها همراه با پانسمان اولیه آنتیبیوتیک هم تجویز میشود. مجروح باید آب فراوان بنوشد و در صورت امکان مواد پروتئینی (مانند تخممرغ و حبوبات) مصرف کند.
۸. وسایل ضروری برای جعبه کمکهای اولیه
- گاز استریل (حداقل ۱۰ عدد) یا پارچههای نخی جوشیدهشده
- باندِ کشی و چسب زخم پهن
- تورنیکه (یا کمربند/کابل/روسری ضخیم + یک تکه چوب قوی)
- سرم شستشو (نرمال سالین) یا بطری آب تمیز
- بتادین یا کلرهگزیدین (فقط برای دور زخم)
- قیچی و موچین/انبر تمیز
- دستکش یکبارمصرف (یا پلاستیک فریزر تمیز)
- خودکار (برای نوشتن زمان بستن تورنیکه)
در آخر
خونسردی شما در لحظهی بحران، پیشنیاز اصلی برای نجات جان انسانهاست. با دست روی خونریزی فشار بیاورید، ترکشهای درشت را بیرون نکشید، تورنیکه را شل نکنید، زخم را با آب تمیز بشویید و آن با تمیزترین پارچهای که دارید پانسمان کنید.
و مهمتر از همه، به مجروح روحیه بدهید؛ گاهی اوقات ترس بدتر از زخم است.
۵ پاسخ
|
خیلی خوب
|
خیلی خوبه
|
من تنها هستم از صدای انفجار به شدت میترسم دست خودم نیست من بیمار ام اس هستم هیچ کس کنار من نیست،
|
عالی بود
|
ممنون از شما که این نکات مهم وحیاتی رو پخش کردید که بسیار اموزنده هستند .با تشکر