هوش مصنوعی محتوای سایت شما را می‌خواند؛ مشتری نصیب چه کسی می‌شود؟

تصور کنید از یک چت‌بات می‌پرسید بهترین رستوران شهر کجاست. چند ثانیه بعد، جوابی خوب و مرتب جلوی چشمتان است؛ پاسخی که شاید از ترکیب منوها، سایت‌های محلی و نظر کاربران ساخته شده باشد، بی‌آنکه شما حتی یکی از آن سایت‌ها را باز کنید. برای صاحب سایت، هزینه‌ی تولید و نگهداری محتوا سر جایش است؛ اما بازدیدکننده‌ای که تبلیغ ببیند یا مشتری شود، دیگر وجود ندارد.

همین مسئله محور گفت‌وگوی سایت The Verge با «متیو پرینس» (Matthew Prince)، مدیرعامل «کلادفلر»، است. پرینس معتقد است گسترش هوش مصنوعی فقط شیوه‌ی جست‌وجوی ما را تغییر نمی‌دهد؛ بلکه مدل اقتصادی وب را هم زیر سؤال می‌برد.

وبی که مهمان‌هایش بیشتر ربات‌اند

شرکت کلادفلر جایی ایستاده که ترافیک بخش بزرگی از وب از آن می‌گذرد؛ چیزی شبیه چهارراه اصلی یک شهر شلوغ. پرینس می‌گوید طبق داده‌های این شرکت، ترافیک خودکار ناشی از ربات‌ها در ماه مه ۲۰۲۶ از ترافیک انسانی پیشی گرفته است. البته این گزارش بر داده‌های کلادفلر تکیه دارد و نباید آن را سرشماری قطعی کل اینترنت دانست. بااین‌حال، مسئله روشن است: ربات‌های هوش مصنوعی برای آموزش مدل‌ها یا پاسخ‌دادن به کاربران، حجم زیادی از صفحات وب را می‌خوانند.

در مدل قدیمی، موتور جست‌وجو (مثلا گوگل) کاربر را به سایت می‌فرستاد و آن بازدید می‌توانست برای ناشر درآمد بیاورد. حالا ممکن است ابزار هوش مصنوعی اطلاعات را از همان سایت بردارد و پاسخ را در محیط خودش نشان دهد. به گفته‌ی پرینس، ربات‌ها نه روی تبلیغ کلیک می‌کنند و نه هزینه‌ی پهنای باند و سروری که مصرف می‌کنند را می‌پردازند. مثل مهمانی که از سفره برمی‌دارد و می‌رود، بی‌آنکه حتی صاحب‌خانه را ببیند!

آیا می‌شود از ربات‌ها پول ورودی گرفت؟

پیشنهاد کلادفلر این است که صاحب سایت خودش تصمیم بگیرد: دسترسی ربات‌های هوش مصنوعی را ببندد، آزاد بگذارد یا در برابرش پول بگیرد. این شرکت روی سازوکاری کار می‌کند که به‌ازای هر بار دسترسی ربات، مبلغی بسیار کوچک دریافت شود. پرینس می‌گوید این پول می‌تواند از هزینه‌ای تأمین شود که کاربران برای خدمات هوش مصنوعی می‌پردازند.

او همچنین از گوگل می‌خواهد تکلیف را روشن کند: رباتش محتوای یک صفحه را برای نمایش در نتایج جست‌وجو می‌خواند یا برای کاربردهای هوش مصنوعی؟ چون صاحب سایت ممکن است با اولی موافق باشد و با دومی نه.

برای ناشر فارسی‌زبان، این پرسش کاملاً ملموس است: اگر یک راهنمای خرید، تحقیق یا نتایج گزارش اختصاصی شما سر از پاسخ چت‌بات درآورد، سهم سازنده‌اش چیست؟

چیزی که فقط شما دارید، ارزشمند است

پرینس معتقد است ارزشمندترین محتوا برای شرکت‌های هوش مصنوعی، بازنویسی خبرهای تکراری نیست؛ اطلاعاتی است که هیچ‌جای دیگری پیدا نمی‌شود. مثالش روزنامه‌ای محلی است که خودش در آن سهیم است. او پیش‌بینی می‌کند درآمد امسال این روزنامه از قراردادهای استفاده‌ی شرکت‌های هوش مصنوعی از محتوا، از درآمد تبلیغات دیجیتالش بیشتر شود.

این تجربه تضمینی برای دیگر ناشران نیست؛ اما برای تولیدکنندگان محتوای فارسی نکته‌ای دارد: گزارش دست‌اول و دانش بومی ممکن است از بازنویسی مطالب موجود ارزشمندتر شوند. چیزی شبیه فرق دست‌پخت خانگی با غذایی که همه‌جا پیدا می‌شود.

روی دیگر سکه: شغل‌ها و قدرت کلادفلر

پرینس می‌گوید کلادفلر حدود ۱۱۰۰ نفر، نزدیک به ۲۰ درصد کارکنانش، را تعدیل کرده. به گفته‌ی او، هوش مصنوعی بخشی از کارهای سنجش و نظارت در شرکت را با نیروی کمتری انجام می‌دهد. هم‌زمان می‌گوید استخدام برای ساخت محصول و فروش ادامه دارد؛ تغییری که نشان می‌دهد گسترش هوش مصنوعی می‌تواند فرصت‌های تازه بسازد، اما شغل‌های فعلی را هم جابه‌جا کند.

مصاحبه‌کننده‌، پرسش دیگری را هم وسط می‌گذارد: اگر کلادفلر بتواند دسترسی ربات‌ها به بخش بزرگی از وب را کنترل کند، چه کسی بر قدرت خود کلادفلر نظارت می‌کند؟ پرینس پاسخ می‌دهد که مشتریان می‌توانند خدمات شرکت را ترک کنند. اما اینکه طرح پیشنهادی او واقعاً پول و اعتبار را به سازندگان دانش برساند، هنوز پرسشی باز است.

دفعه‌ی بعدی که چت‌بات جوابی سریع و مرتب جلوی شما گذاشت، یک لحظه هم به این فکر کنید: پشت آن جواب، کسی زحمت کشیده. اما اینکه سهمش چه می‌شود، هنوز پاسخ روشنی ندارد…

عبور از هزارتوی کلودفلر؛ مرز باریک میان تشخیص ربات و ردیابی کاربران 

هوش مصنوعی «فقط یک ابزار» نیست؛ کدام سختی را باید حذف کرد و کدام را نه؟