به نظر میرسد چین قصد دارد یک «پردهی سیلیکونی» به دور فناوریهای هوش مصنوعیاش، از جمله مدلهای متنباز خود بکشد؛ درست در شرایطی که آمریکا نیز در حال تشدید محدودیتها برای دسترسی خارجیها به هوش مصنوعیِ پیشرفته است. گزارشهای جدید میگویند پکن درباره محدود کردن دسترسی کاربران خارجی به مدلهای هوش مصنوعیِ خود بحث و تبادل نظر کرده است. همزمان، شرکت چینی «دیپسیک» در حال توسعهی تراشه هوش مصنوعی اختصاصی است تا وابستگیاش به پردازندههای آمریکایی «انویدیا» را کاهش دهد.
این تحولات در حالی رخ میدهد که توسعهدهندگان و کسبوکارها در سراسر جهان، خسته از هزینههای دلاری و بعضی محدودیتهای مدلهایی مانند چت جیپیتی و کلود، تصمیم به مهاجرت به جایگزینهای ارزانتر و در دسترستر گرفتهاند؛ جایگزینهایی که اغلب همان مدلهای متنباز چینیاند.
بیشتر بخوانید
وابستگی جهان به هوش مصنوعی چینی
حتی آمریکاییها نیز بسیاری از استارتاپهای هوش مصنوعی و برنامههای خود را با استفاده از مدلهای متنباز چینی از شرکتهایی مانند «دیپسیک»، Moonshot AI و Z.ai ساختهاند. یک سرمایهگذار آمریکایی میگوید: «مسئله این نیست که توسعهدهندگان مدلهای چینی را ترجیح میدهند یا نه؛ واقعیت این است که در حال حاضر بهترین مدلهای متنباز، چینی هستند. شما همواره به سراغ کارآمدترین و کمهزینهترین مدلها خواهید رفت.»
آمارها و شواهد نیز این تغییر مسیر به سمت چین را تأیید میکنند:
- سلطه بر بنچمارکها: در پلتفرم ارزیابی Arena، هشت مدل برتر هوش مصنوعی «متنباز» برای وظایف مبتنی بر عامل (Agent-based1) و ۱۷ مدل برتر برای وظایف کدنویسی، همگی توسط توسعهدهندگان چینی ساخته شدهاند.
- مقرونبهصرفه و قدرتمند: در بسیاری از کاربردها، مدلهای چینی هم ارزانتر از سرویسهای پیشرو OpenAI و گوگل هستند، هم از نظر فنی توان رقابت با آنها را دارند.
- سرعت بالای توسعه: در حالی که مدل متنباز GPT-OSS متعلق به OpenAI نزدیک به یک سال قدمت دارد، محصولات متنباز شرکتهای بزرگی مثل انویدیا، گوگل و استارتاپ Reflection AI نتوانستهاند با قابلیتهای خیرهکننده مدل چینی GLM-5.2 همگام شوند.
- وابستگی گسترده: به گفتهی مدیرعامل پلتفرم Hugging Face2، هزاران استارتاپ و پژوهشگر در سراسر جهان به این مدلها وابستهاند و هرگونه محدودیت، قدرت را در انحصار چند ابرشرکت غربی قرار میدهد.
پاتک پکن به تحریمهای آمریکا؛ کابوس جدید دنیای فناوری
اگر دسترسی به مدلهای چینی محدود شود، توسعهدهندگانی که به دنبال حفظ کیفیت محصولات هوش مصنوعی خود هستند، چارهای جز بازگشت به سرویسهای گرانقیمت و پر از محدودیتِ غربی نخواهند داشت.
گزارشها حاکی از آن است که مقامات چینی با غولهای فناوری این کشور از جمله «علی بابا» ، «بایتدنس» و Z.ai درباره اعمال محدودیت بر نسخههای متنباز مذاکره کردهاند. البته اینکه پکن دقیقاً چگونه میخواهد دسترسی به مدلهای متنباز را – که ذاتاً برای هرکسی قابلدانلود هستند – محدود کند، هنوز مشخص نیست.
با این وجود، یک چیز روشن است: همانطور که تحریمهای آمریکا بر صادرات تراشههای انویدیا، نقطهی آسیبپذیر هوش مصنوعی چین را هدف قرار داد، محدودیتهای چین بر روی مدلهای متنباز و پرکاربردش نیز میتواند دقیقاً همان تأثیر فلجکننده را بر توسعهدهندگان در سراسر جهان بگذارد.
- وظایفی که در آن هوش مصنوعی بهصورت مستقل برنامهریزی، تصمیمگیری و اجرای چندمرحلهای کارها را برای رسیدن به یک هدف انجام میدهد، نه اینکه فقط به یک دستور ساده پاسخ دهد. ↩︎
- پلتفرم Hugging Face ابزارها و کتابخانههای قدرتمندی مانند Transformers را ارائه میکند که توسعه و آموزش مدلهای پردازش زبان طبیعی و دیگر انواع مدلهای هوش مصنوعی را تسهیل میکند. شما میتوانید با استفاده از این ابزارها، مدلهای موجود را تنظیم مجدد کنید یا مدلهای جدیدی را از ابتدا توسعه دهید. ↩︎
