این یک داستان علمیتخیلی یا سناریوی یک فیلم نیست! محققان در دنیای واقعی به ظرفی حاوی ۲۰۰ هزار سلول زندهی مغز انسان آموزش دادهاند که بازی ویدیویی محبوب دهه ۹۰ میلادی، یعنی DOOM، را بازی کنند!
پژوهشگران شرکت استرالیایی «کورتیکال لبز» در حال توسعه «اولین کامپیوتر بیولوژیکی جهان با قابلیت اجرای کد» هستند؛ کامپیوتری که با سلولهای عصبی یا نورونهایِ پرورشیافته رویِ یک تراشهی سیلیکونی کار میکند. این تیم اخیراً اعلام کرده که تودهی سلولی آنها توانسته این بازی کلاسیک را پیش ببرد، ولی هنوز خیلی در تجربهاش ماهر نیست!
سلولهای گیمر
چند سال پیش همین شرکت اعلام کرده بود که به حدود ۸۰۰ هزار سلولِ کشتشده روی یک تراشه کامپیوتری آموزش داده بازی «Pong» (شبیهساز بسیار ساده پینگپونگ که در دهه ۱۹۷۰ میلادی عرضه شد و بعضی به آن «اولین بازی جهان» میگویند) را بازی کنند. حالا خبر DOOM بازی کردن این سلولها نشان میدهد که محققان موفق به ساخت کامپیوتری بسیار بهینهتر شدهاند!
نکته جالبتر اینکه نورونهای استفادهشده در این پروژه، عمدتاً متعلق به مدیرعامل همین شرکت هستند، البته نه از خودِ مغز او! او پیشتر مقداری از خون خود را به پروژه پروژه اهدا کرد و محققان گلبولهای سفید را از نمونهی خون او استخراج و دوباره «برنامهریزی» کردند تا تبدیل به سلول بنیادی شوند؛ سلولهایی که میتوانند به تکثیر ادامه دهند و به شکل سایر سلولها در بیایند.
مدیر عامل کورتیکال لبز میگوید:
در واقع ما ساعت بیولوژیکی را به حالت جنینی برمیگردانیم، سلولها را وادار میکنیم به نورون تبدیل شوند و سپس آنها را روی تراشهای شیشهای که تقریباً هماندازهی یک سکه است، قرار میدهیم. از آنجا که این سلولها روی تراشه قرار میگیرند (و الکتریسیته زبان مشترک نورونها و سیستمهای کامپیوتری است) میتوانیم با این سلولها ارتباط برقرار کنیم و وادارشان کنیم DOOM بازی کنند!
اگرچه این نورونها بازی را بهتر از یک بازیکن کاملاً تازهکار تجربه میکنند، اما هنوز آنقدرها ماهر نیستند. مدیر ارشد علمی کورتیکال لبز در این مورد میگوید:
در حال حاضر این سلولها شبیه یک بازیکن مبتدی عمل میکنند که هرگز کامپیوتر ندیده است، و اگر منصف باشیم، واقعاً هم کامپیوتر ندیدهاند! اما این سلولها میتوانند دنبال دشمنان بگردند، شلیک کنند و در محیط پرسه بزنند. با اینکه زیاد کشته میشوند، اما در حال یادگیری هستند.
در آخر: هنوز نمیدانیم که سلولهای عصبی چطور کار میکنند!
نکتهای که این پژوهش را عجیبتر میکند این است که دانشمندان هنوز به طور کامل درک نکردهاند این نورونها دقیقاً چگونه بازی میکنند. مثلاً محققان هنوز نمیدانند سلولها چگونه متوجه میشوند که چه انتظاری از آنها میرود و یا چه تصویری روی صفحه نمایش دیده میشود.
به عبارت دیگر با سلولهای زندهای روبهرو هستیم که تنها درکشان از واقعیت، «محیط بازی DOOM» و تنها تجربهشان از زندگی، «قدم برداشتن» و «تیراندازی» در همین بازیست! و بدون اینکه پاداش یا انگیزهای داشته باشند، به بازی کردن و بهتر شدن ادامه میدهند!
اما از ابعاد عجیب ماجرا که بگذریم، کامپیوترهای بیولوژیکی اهدافی بسیار فراتر از برنده شدن در بازیهای ویدیویی دارند. هدف واقعی این تکنولوژی، پیادهسازی در علم پزشکی است.
پشت این شگفتی، تصویری از آیندهای قرار دارد که در آن مرز میان بدن انسان، هوش مصنوعی و حریمخصوصی روزبهروز کمرنگتر میشود.
