وقتی اسم «کامپیوتر کوانتومی» به گوشمان میخورد، معمولاً یک کامپیوتر فوقسریع و جادویی را تصور میکنیم که قرار است جای سیستمهای فعلی را بگیرد. اما شایان مجیدی، متخصص محاسبات کوانتومی در دانشگاه هاروارد با اشاره به سه دانستنی کوتاه میگوید واقعیت هم سادهتر و هم نگرانکنندهتر از این تصورات است.
برای ما کاربران عادی اینترنت، کامپیوترهای کوانتومی نه ابزاری برای وبگردی سریعتر، بلکه «تغییردهنده بازی در امنیت دیجیتال» هستند و لازم است از همین حالا چند نکتهی مهم را راجع به آنها بدانیم.
۱. کامپیوتر کوانتومی همین حالا وجود دارد، اما نه برای کارهای روزمره
اولین چیزی که باید بدانید این است که کامپیوترهای کوانتومی همین الان در آزمایشگاههای بزرگ جهان در حال کارند. با این حال، قرار نیست به این زودیها یکی از آنها را روی میز کارتان داشته باشید.
این دستگاهها برای کارهایی مثل ارسال پیامک، بازی کردن یا چک کردن شبکههای اجتماعی هیچ مزیتی نسبت به گوشی فعلی شما ندارند. تخصص آنها حل کردن مسائل ریاضی بسیار پیچیدهای است که کامپیوترهای معمولی برای حل کردنشان به هزاران سال زمان نیاز دارند!
۲. خطر اصلی؟ شکستن قفلهای دیجیتال ما
مهمترین دلیلی که کامپیوترهای کوانتومی به زندگی من و شما ربط پیدا میکنند، موضوع «رمزنگاری» است. در حال حاضر امنیت پیامهای واتساپ، رمزهای بانکی و اطلاعات خصوصی ما به لطف مسائل پیچیده ریاضی تامین میشود. کامپیوترهای معمولی نمیتوانند این قفلهای ریاضی را باز کنند؛ اما کامپیوترهای کوانتومی دقیقاً برای حل همین نوع مسائل ساخته شدهاند.
در واقع، این کامپیوترها در آیندهای نه چندان دور میتوانند اعداد بزرگ را با سرعتی باورنکردنی تجزیه کنند و این یعنی شکسته شدن سپرهای امنیتی فعلی اینترنت.
۳. این کامپیوترها چطور کار میکنند؟
یک تصور غلط این است که کامپیوتر کوانتومی برای پیدا کردن یک رمز عبور، تمام حالتهای ممکن را همزمان امتحان میکند. اما علم فیزیک میگوید داستان ظریفتر است. این سیستمها با استفاده از قوانین پیچیده فیزیک کوانتوم (مثل برهمنهی)، پاسخهای غلط را «سرکوب» و پاسخ درست را «تقویت» میکنند. مثل این است که به جای گشتن در یک انبار کاه برای پیدا کردن سوزن، کاری کنند که خود سوزن بدرخشد و بلافاصله دیده شود!
در آخر: ما کاربران عادی چه کنیم؟
آیا باید نگران باشیم که فردا صبح حساب بانکیمان هک شود؟ خیر. کامپیوترهای کوانتومی هنوز به آن سطح از پایداری نرسیدهاند که بتوانند استانداردهای رمزنگاری فعلی را یکشبه نابود کنند. از طرف دیگر، شرکتهای بزرگ فناوری و کارشناسان امنیت سایبری همین الان در حال ساخت «رمزنگاریهای پسا-کوانتومی» (Post-Quantum Cryptography) هستند؛ قفلهای جدیدی که حتی کامپیوترهای کوانتومی هم نتوانند آنها را باز کنند.
تنها کاری که شما به عنوان یک کاربر آگاه باید انجام دهید، رعایت بهداشت دیجیتال است:
- همیشه سیستمعامل و برنامههای خود را بهروز نگه دارید: زمانی که قفلهای ضدکوانتومی آماده شوند، شرکتها آنها را در قالب همین آپدیتهای نرمافزاری به گوشی و لپتاپ شما میفرستند.
- به اصول اولیه پایبند بمانید: تا زمانی که تهدید کوانتومی جدی شود، خطر اصلی همچنان رمزهای عبور ضعیف، فیشینگ و نداشتن احراز هویت دو مرحلهای است.
