سالهاست یک نگرانی بهخصوص راجع به دستیارهای صوتی مختلف مثل الکسا و سیری تکرار میشود: آیا هوش مصنوعی صرفاً فرمانهای صوتی ما را میشنود یا بیشتر از چیزی که فکر میکنیم راجع به زندگیمان میفهمد؟ پژوهشی که اواخر سال ۲۰۲۰ انجام شد، این بحث را به مرحلهای تازه برد: شاید مسئله فقط «شنیدن حرفها» نباشد؛ شاید دستیارهای هوش مصنوعی و میکروفونهای همیشهگوشبهزنگ بتوانند از «صدای فعالیتهای ما» هم سرنخهای مهمی بهدست بیاورند!
مشکلِ تیزگوشی!
پژوهشگران دانشگاه کمبریج در آزمایشی نشان دادند که دستیارهای صوتی میتوانند صدای برخورد انگشتان با صفحهی لمسی گوشی را بشنوند و تفاوتهای بسیار ریز را هنگام تایپ تشخیص دهند. آنها با ترکیب کردن هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، سیستمی ساختند که صرفاً با گوش دادن به صدای تایپ لمسی روی صفحه، متن تایپشده را استخراج میکرد.
در این آزمایش از داوطلبان خواسته شد که که پینکدهای ۵ رقمی (و شبیه به رمزهای بانکی) یا عبارات گوناگون را روی گوشی تایپ کنند. یک دستگاه مجهز به میکروفون هم کنار آنها قرار گرفت و صدای محیط را ضبط میکرد. در آخر هوش مصنوعی وارد عمل میشد تا بفهمد این افراد دقیقاً چه چیزی تایپ کردهاند.
نتیجه در همان سال ۲۰۲۰ واقعاً ترسناک بود، چه برسد به این روزها که هوش مصنوعی کنترل کامپیوترمان را هم دست گرفته است!
زمانی که کاربر در فاصله ۲۰ سانتیمتریِ میکروفون تایپ میکرد، سیستم میتوانست با تنها سه فرصت حدس، پینکدها را با دقت ۶۰ الی ۷۶ درصد تشخیص دهد. حتی با دور کردن گوشی از میکروفون و رسیدن به فاصله ۵۰ سانتیمتری هم هوش مصنوعی میتوانست ۲۰ درصد از حروف یا اعداد را به درستی حدس بزند.
آیا باید احساس خطر کنیم؟
همانطور که یکی از محققین این پروژه به نام ایلیا شومایلوف میگوید:
شاید هکرها هنوز بهطور گسترده از این روش استفاده نکنند، اما دنیای فناوری به سرعت در حال تغییر است و میکروفونِ گوشیها روزبهروز قویتر میشوند. همین که چنین سرقتی از نظر فنی امکانپذیر شده، به خودی خود وحشتناک است.
در واقع این پژوهش نمیگوید که دستیارهای صوتی در حال گوش دادن به الگوهای تایپ کردن ما هستند. اما میگوید اگر کنترل دستگاههای مجهز به میکروفون به دست افراد اشتباه بیفتد، در تئوری و در عمل میتوانند به چنین اشکالی اطلاعات خصوصی را گردآوری کنند.
شاید پیادهسازی چنین سیستمی برای یک برنامهنویس معمولی دشوار باشد، اما هکرها، شرکتهای بزرگ و دولتها میتوانند به چنین روشهایی، الگوهای زندگی کاربران را از طریق میکروفون هر دستگاه هوشمندی پایش کنند.
در آخر: راه حل چیست؟
درحالی که نمیشود تمام دستگاههای میکروفوندار را کنار گذاشت، برای شروع میتوان نگاهی سراسری به دسترسیهای موبایل انداخت و دسترسی اپلیکیشنهای غیرضروری را به میکروفون بست.
علاوه بر این اگر از گجتهایی مثل اسپیکر یا تلویزیون هوشمند استفاده میکنید، خوب است آنها را دور از میز کامپیوتر یا محل نشستن دائمی قرار دهید تا صدای تکتک مکالمات که برقرار و حروفی که تایپ میکنید را نشنوند!
