هوش مصنوعی چطور گوشی‌های اقتصادی را از بازار جهانی محو می‌کند؟

وقتی گوشی وفادارتان بعد از چندین سال نفس‌های آخرش را می‌کشد؛ مجبور می‌شوید در بازار یا فروشگاه‌های آنلاین دنبال یک گوشی اقتصادی بگردید؛ اما وقتی فهرست‌ها را بالا و پایین می‌کنید، می‌بینید گوشی‌های ارزان‌قیمتی که فقط برای کارهای روزمره می‌خواستید، دیگر به‌راحتی پیدا نمی‌شوند یا قیمتشان بی‌دلیل بالا رفته است. هرچند در ایران همیشه پای نوسانات ارز در میان است، اما این‌بار مشکل جهانی است و دلیل آن به توسعه‌ی افسارگسیخته‌ی هوش مصنوعی برمی‌گردد.

دیتاسنترها؛ بلای جان بازار حافظه

سیستم‌های مدرن هوش مصنوعی برای آموزش و اجرای بهینه مدل‌ها به حجم وحشتناکی از حافظه‌های پرقدرت نیاز دارند. غول‌های فناوری مثل مایکروسافت، گوگل، آمازون و متا در حال توسعه تهاجمی زیرساخت‌های خود هستند و تقاضا برای تراشه‌های حافظه را با سرعتی بی‌سابقه بالا برده‌اند.

وقتی دیتاسنترها قراردادهای کلان برای خرید حافظه می‌بندند، تولیدکنندگان گوشی با کمبود قطعه و قیمت‌های بالاتر مواجه می‌شوند. در گوشی‌های اقتصادی که حاشیه سود در آن‌ها بسیار باریک است، حتی افزایش جزئی قیمت حافظه می‌تواند قیمت نهایی محصول را برای مصرف‌کننده به‌شدت بالا ببرد. بیشترین آسیب را گوشی‌های بسیار ارزان‌قیمت (مدل‌های زیر ۱۰۰ دلار) می‌بینند.

چرا گوشی‌های ارزان بیشتر آسیب می‌بینند؟

در گوشی‌های پرچم‌دار، حافظه فقط بخش کوچکی از هزینه‌ی ساخت است؛ اما در گوشی‌های اقتصادی سهم بزرگی از قیمت تمام‌شده دارد و حاشیه‌ی سود هم آن‌قدر باریک است که با کوچک‌ترین تکانی به هم می‌ریزد.

پای استانداردهای اجباری جدید هم در میان است. خود سیستم‌عامل اندروید و اپلیکیشن‌های روزمره به‌قدری سنگین شده‌اند که نمی‌توان یک گوشی با ۲ گیگابایت رم ساخت و انتظار داشت درست کار کند.در عمل، بسیاری از گوشی‌های اقتصادی قابل‌قبول امروز به حداقل‌هایی مثل ۴ گیگابایت رم و ۶۴ گیگابایت حافظه نزدیک شده‌اند؛ یعنی همان قطعاتی که حالا کمیاب و گران شده‌اند.

بازار ایران؛ جایی که ماجرا جدی‌تر است

ماجرا برای ما که در ایران زندگی می‌کنیم، ابعاد نگران‌کننده‌تری دارد. قدرت خرید محدود و قیمت بالای ارز باعث شده تا بازار ما کاملاً به گوشی‌های اقتصادی وابسته باشد. بر اساس گزارش «مرکز پژوهش‌های مجلس» در بهمن ۱۴۰۴، حدود ۸۰ درصد از گوشی‌های بازار ایران زیر ۳۰۰ دلار قیمت دارند که در دسته‌ی مدل‌های اقتصادی قرار می‌گیرند. با ادامه‌ی این روند شرکت‌هایی که تا دیروز گوشی‌های اقتصادی می‌ساختند، به‌ناچار قیمت محصولاتشان را بالا می‌برند و دسترسی بخش بزرگی از جامعه به اینترنت و خدمات دیجیتال سخت‌تر می‌شود. 

چه آینده‌ای در انتظار ماست؟

تا زمانی که تب ساخت سرورهای هوش مصنوعی فروکش نکند و کارخانه‌های تولید قطعه نتوانند ظرفیتشان را افزایش دهند، این روند ادامه دارد. ممکن است سازندگان برای کنترل قیمت، مشخصات را ضعیف‌تر کنند، قیمت را بالا ببرند، تخفیف‌ها را کمتر کنند یا تعداد مدل‌های فوق‌اقتصادی را کاهش دهند.

بهترین تصمیم در این شرایط چیست؟ اگر گوشی فعلی‌تان هنوز کار می‌کند، کمی بیشتر با آن مدارا کنید. استفاده از قاب محکم، پاک کردن فایل‌های اضافی و پرهیز از نصب برنامه‌های غیرضروری می‌تواند عمر دستگاه شما را بیشتر کند.