در شرایط بحرانی مانند جنگ، مشکلات زیرساختی، زلزله یا اختلال در شبکهی آبرسانی، دسترسی به مایع حیات ممکن است به طور ناگهانی محدود یا قطع شود. در چنین شرایطی که امیدواریم هیچوقت در آن قرار نگیریم، تنها راه نجات، آبی خواهد بود که از پیش ذخیره کردهایم. اما آب ذخیرهشده ممکن است پس از مدتی بو بگیرد یا مزهاش عوض شود که اغلب به نگهداری نادرست برمیگردد.
راهکارهای سادهی جلوگیری از فساد آب
آب به خودی خود فاسد نمیشود، اما برخی عوامل بو و مزه آن را تغییر میدهند. دانستن چند نکته ساده و خانگی کمک میکند کیفیت آب ذخیرهشده را برای مدت طولانیتری حفظ کنید.
۱. پر کردن کامل ظرف با آب
یکی از سادهترین و مهمترین راهکارها این است که ظرف یا مخزن را کاملاً پر کنید. وقتی داخل ظرف هوا وجود داشته باشد، اکسیژن باعث رشد میکروارگانیسمها میشود و واکنشهای شیمیایی سریعتر رخ میدهند.
پس ظرف را تا نزدیکترین نقطه به در پر کنید، فضای خالی را به حداقل برسانید و بعد درِ ظرف را محکم ببندید.
۲. استفاده از ظرف مناسب
نوع ظرفی که برای نگهداری آب استفاده میشود، تأثیر مستقیم بر کیفیت آن دارد. برخی ظروف پلاستیکی برای نگهداری مواد غذایی طراحی نشدهاند و به مرور زمان ترکیبات شیمیایی را وارد آب میکنند. این مسئله میتواند باعث تغییر طعم، ایجاد بویی شبیه پلاستیک و البته آلودگی شود.
۳. نگهداری آب در ظروف کوچک
بهجای استفاده از یک مخزن بزرگ، بهتر است آب را در چند بطری یا گالن کوچکتر تقسیم کنید. مثلاً بهجای یک گالن ۲۰ لیتری، از چهار گالن ۵ لیتری استفاده کنید. این کار چند مزیت دارد:
- هر بار فقط یک مخزن باز و بسته میشود.
- بقیهی آب بدون تماس با هوا سالم باقی میماند.
- احتمال آلودگی آبِ ذخیره کمتر میشود.
۴. دور نگه داشتن آب از نور
نور، بهویژه نور خورشید، یکی از مهمترین عوامل کاهش کیفیت آب است. برای جلوگیری از این مشکل:
- بطریها را داخل کمد یا جعبه نگهداری کنید.
- روی بطریها پارچه یا کیسهی تیره بکشید.
- از بطریهای مات یا غیر شفاف استفاده کنید.
نکته: حتی نور معمولی اتاق هم در طولانیمدت میتواند کیفیت آب را کاهش دهد.
۵. نگهداری در خنکترین نقطهی خانه
قدیمها که یخچال نبود، انباری یا زیرزمین خانهها (بهویژه در تابستان) نقش سیستم خنککننده را ایفا میکرد. این قسمت از خانه معمولاً چند ویژگی داشت:
- خنک بود.
- دور از نور مستقیم خورشید بود.
- خشک بود.
- فاقد مواد شیمیایی بود.
- دمای نسبتاً پایداری داشت.
هرچقدر دما پایینتر باشد، روند تغییر کیفیت آب کندتر است. پس مکانهای مناسب برای نگهداری آب شامل موارد زیر میشود:
- کمدهای داخلی خانه
- زیر تخت
- زیرزمین
- کف کمد
و مکانهای نامناسب عبارتند از:
- پشتبام
- داخل خودرو
- نزدیک بخاری یا شوفاژ
- بالای کابینتها
۶. جوشاندن آب قبل از مصرف
اگر آب برای مدت بسیار طولانی ذخیره شده و از کیفیت آن مطمئن نیستید، جوشاندن یکی از بهترین روشهای تصفیه آب در خانه است.
- اگر آب کثیف و کدر است، آن را با پارچه تمیز یا فیلتر قهوه صاف کنید؛
- آب را به نقطه جوش برسانید؛
- اجازه دهید ۱ تا ۳ دقیقه بجوشد و قل بزند؛
- سپس بگذارید خنک شود.
این کار بسیاری از میکروارگانیسمهای احتمالی را از بین میبرد.
انتخاب ظرف و آمادهسازی
قبل از ذخیرهی آب، لازم است ظرف مورد نظر به طور کامل تمیز و ضدعفونی شود. این کار باعث از بین رفتن میکروارگانیسمهای احتمالی میشود و کیفیت آب را در طول زمان حفظ میکند.
برای آمادهسازی ظرف. ابتدا لازم است ظرف را کاملاً استریل یا ضد عفونی کنیم تا هاگ باکتریها از بین برود.
- ابتدا ظرف را با آب و مایع ظرفشویی بشویید؛
- سپس محلولی شامل یک قاشق چایخوری سفیدکننده خانگی (بدون بو) در یک لیتر آب تهیه کنید؛
- محلول را داخل ظرف بریزید و بگردانید تا تمام سطوح داخلی را لمس کند و ۳۰ ثانیه منتظر بمانید؛
- ظرف را با آب تمیز خوب آبکشی کنید؛
- اجازه دهید کاملاً خشک شود؛
- سپس آن را با آب آشامیدنی پر کنید.
در خصوص آمادهسازی اقلام ضروری در شرایط اضطراری، مطلب «راهنمای آمادهسازی کولهی نجات برای مواقع اورژانس» را نیز در نوشدارو بخوانید.
ظروف مناسب برای نگهداری آب
بهترین گزینهها برای ذخیرهسازی آب عبارتاند از:
- بطریهای آب معدنی کارخانهای که بهصورت پلمب عرضه میشوند.
- گالنها و مخازن پلاستیکی که مخصوص نگهداری مواد غذایی (Food Grade) هستند.
- مخازن پلیاتیلن استاندارد مخصوص آب آشامیدنی.
در مواقع اضطراری و زمانی که هیچ چاره دیگری ندارید، میتوانید از بطریهای پلاستیکی نوشابه هم استفاده کنید. اما لازم است مراحل استریل کردن بطری را با دقت فراوان پیش ببرید.
ظروفی که نباید استفاده شوند
برخی ظروف حتی پس از شستوشوی کامل هم برای نگهداری آب مناسب نیستند. مثلاً:
- بطریهای شیر
- ظروف مواد شوینده
- مخازن نگهداری سوخت
- مخازن مواد شیمیایی
هر چند وقت یک بار آب ذخیرهشده را تعویض کنیم؟
آب لولهکشی تمیزی که در ظروف استاندارد و ضد عفونی شده ذخیره شده باشد، تا شش ماه تمیز میماند و سپس باید تعویض شود. آبهای معدنی پلمب هم تا تاریخ انقضا (و حتی یک سال پس از تاریخ انقضا، اگر در جای خنک و تاریک بمانند) قابل استفاده هستند.
توصیه میشود در صورت مشاهدهی کوچکترین تغییر، آب را تعویض کنید. مثلا:
- بوی غیرطبیعی
- تغییر رنگ
- وجود ذرات معلق
- تغییر طعم
در آخر
نگهداری صحیح آب یکی از مهمترین اقداماتی است که میتوانید برای آمادگی در شرایط بحران انجام دهید. با انتخاب ظرف مناسب، نگهداری در محیط خنک و تاریک و رعایت اصول بهداشتی، میتوان آب را برای چندین ماه، بدون تغییر در کیفیت نگهداری کرد.
نظر بدهید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.