تصور کنید در حال گفتوگوی خصوصی با یک دوست هستید؛ غافل از اینکه نفر سومی هم بدون اطلاع شما به مکالمه اضافه شده است. این طرحی است که پارلمان فرانسه میخواهد درباره پیامرسانهایی مثل «واتساپ»، «سیگنال» و «تلگرام» اجرا کند!
پارلمان فرانسه چه میخواهد؟
«هیئت اطلاعاتی پارلمان فرانسه»، متشکل از ۸ عضو ارشد، طرحی را پیشنهاد کرده که به مقامهای قضایی و نهادهای اطلاعاتی اجازه میدهد به «پیامهای خصوصی و رمزنگاری شده» دسترسی هدفمند داشته باشند.
این هیئت در گزارش تازه خود نوشته که امنیت بالای پیامرسانهایی مانند «سیگنال» و «تلگرام»، کار را برای سیستم قضایی و نیروهای امنیتی سخت کرده است. آنها بر همین اساس پیشنهاد دادهاند که شرکتهای فناوری وادار شوند مسیر را برای دسترسی نهادهای قانونی به چتهای خصوصی هموار کنند!
مهمان ارواح؛ ترفندی برای خواندن پیامها
پیامرسانهایی مانند سیگنال و واتساپ از «رمزنگاری سرتاسری» (End-to-End Encryption) پشتیبانی میکند. رمزنگاری سرتاسری یعنی کلیدِ خواندنِ پیام فقط روی دستگاه فرستنده و گیرنده وجود دارد، نه روی سرور شرکت. به زبان ساده حتی خود واتساپ یا سیگنال هم نمیتوانند متن پیامهای شما را بخوانند. هرچند در این مورد هم شک و شبههی زیادی وجود دارد، برای مثال در مورد واتساپ چند هفته پیش در نوشدارو صحبت کردیم که این شرکت احتمالا پیامها را قبل از رمزنگاری شدن استخراج میکند.
حالا نمایندگان فرانسوی ایدهی عجیبی به نام «کاربر شبح» (Ghost User) مطرح کردهاند تا این مانع را دور بزنند. ایده آنها به شکل زیر کار میکند:
- شما در حال چت دو نفره با دوست خود هستید.
- سیستم پیامرسان بهصورت پنهانی یک فرد سوم را به چت شما اضافه میکند.
- شما هرگز متوجه حضور این شخص سوم نمیشوید، اما او تمام پیامها را میخواند!
چرا کارشناسان با این طرح مخالف هستند؟
منتقدان میگویند اگر راهی برای ورود دولت ساخته شود، آن راه فقط در اختیار «آدمهای خوب» نمیماند. همان دری که برای پروندههای قضایی باز میشود، ممکن است بعداً برای پروندههای عادیتر، نظارت همگانی گستردهتر یا حتی سوءاستفاده هکرها هم به کار برود.
نکته کلیدی
متخصصان رمزنگاری سالهاست یک نکته ساده را تکرار میکنند: چیزی به اسم «درِ پشتی امن» وجود ندارد.
«پاول دورف»، بنیانگذار تلگرام به عنوان یکی از منتقدان اصلی سیاستهای نظارتی، دولت فرانسه را به جمعآوری غیرقانونی دادههای شخصی، استخراج دادهها از سیستمهای خودکار و زیر پا گذاشتن محرمانگی ارتباطات الکترونیکی متهم کرده است.
در آخر؛ خیرخواهی؟ یا قدرتطلبی؟
نیروهای امنیتی همین حالا ابزارهای متعددی برای ردیابی مجرمان دارند؛ از شنود تماسهای عادی گرفته تا هک کردن هدفمند گوشی افراد مظنون. اما تغییر ساختار امنیتی پیامرسانها میتواند حریم خصوصی میلیونها کاربر عادی را از بین ببرد و راه را برای سوءاستفادههای خطرناک باز کند.
آنچه در فرانسه رخ میدهد، فقط یک بحث داخلی نیست. اگر یک کشور بزرگ اروپایی بتواند پیامرسانها را به ارائه راه نفوذ وادار کند، دولتهای دیگر هم ممکن است همین مسیر را دنبال کنند. به نظر شما آیا حفظ امنیت و مبارزه با مجرمان، دلیل قانعکنندهای برای خواندن پیامهای خصوصی افراد است؟ آیا این سطح از دسترسی میتواند محدود و بیخطر بماند؟
