محققان دانشگاه واشنگتن اخیراً قصد داشتند یک پروژهی تحقیقاتی عجیب در مهدکودکها اجرا کنند. برنامه این بود که مربیان، دوربینهای کوچکی روی لباس خود نصب کنند و از تمام اتفاقات کلاس، از جمله رفتار و تعامل کودکان خردسال فیلم بگیرند! هدف از این کار هم استفاده از این ویدیوها برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی بود. اما این پروژه با اعتراض و خشم شدید والدین روبهرو شد و دانشگاه چارهای جز لغو پروژه خود نداشت.
داستانی از فریب و بیاخلاقی!
یکی از بزرگترین مشکلات این پروژه، نحوهی رضایت گرفتن از والدین بود. محققان از روش «انصراف اجباری» استفاده کرده بودند؛ یعنی اگر شما بهعنوان پدر یا مادر بهصورت کتبی مخالفت خود را اعلام نمیکردید، فرزندتان بهطور خودکار وارد این آزمایش و تصویرش ثبت میشد.
علاوه بر این، متن رضایتنامههایی که به دست والدین رسید هم پر از کلمات مبهم بود. در این فرمها گفته میشد که ویدیوها برای بررسی کیفیت تعاملات کلاس استفاده میشوند و ممکن است در فضای ابری پردازش شوند. اما هیچ اشارهای نشده بود که دقیقاً کدام مدلها یا کدام شرکتهای فناوری قرار است به تصویر و صدای کودکان دسترسی داشته باشند.
در واقع پرسشهای بیپاسخ فراوان بود: مثلاً اگر والدین یک کودک رضایت نمیدانند، آیا فقط چهرهی او در ویدیو تار میشد؟ این کار در عمل چطور انجام میشد؟ محققان فقط گفته بودند «تا حد امکان» نام و چهرهها را سانسور میکنند، اما این یعنی همچنان از کودک خردسال فیلمبرداری میشد و دادههای او در اختیار شرکتهای ناشناس قرار میگرفت.
این ابهامها باعث ترس و نگرانی والدین شد. همچنین زبان مبهم فرمها باعث شده بود خانوادههای مهاجری که به زبان انگلیسی تسلط کافی نداشتند، اصلاً متوجه نشوند با چه چیزی موافقت میکنند!
در آخر: خطری بزرگتر در کمین کودکان؟
در نهایت با بالا گرفتن اعتراضها، این پروژه متوقف شد؛ اما یکی دیگر از نشانههای این بود که شرکتهای بزرگ فناوری مانند OpenAI، آنتروپیک و مایکروسافت با صرف هزینههای میلیون دلاری در حال نفوذ به دانشگاهها، اتحادیههای معلمان و سیستمهای آموزشیاند. آنها برای ساخت مدلهای تخصصیتر به دادههای واقعی نیاز دارند؛ اما والدین هم میتوانند با آگاهی، پرسشگری و واکنش بهموقع، جلوی به خطر افتادن حریم خصوصی فرزندان را بگیرند.
