درباره ایستگاه رادیویی مرموزی که همزمان با جنگ شروع به پخش کرد چه می‌دانیم؟

اگر در قطعی فعلی اینترنت اخبار به دست‌تان رسیده باشد، می‌دانید که درست از روز نخست جنگ، ایستگاه رادیویی جدیدی راه افتاد که هر چند ساعت یک‌بار، پیامی مرموز پخش می‌کند. صدای یک مرد به گوش می‌رسد که به فارسی می‌گوید «توجه! توجه! توجه!» و بعد شروع به خواندن رشته‌ای از اعداد به ظاهر نامنظم می‌کند. بعد از دو ساعت، پیام به پایان می‌رسد و چند ساعت بعد، دوباره از سر گرفته می‌شود.

این ایستگاه رادیویی درست از روز نهم اسفند شروع به کار کرد و روزی دو بار روی یک فرکانس موج کوتاه پخش می‌شود. «پریوم» (Priyom)، سازمانی که استفاده‌های نظامی و اطلاعاتی از رادیوی موج کوتاه را در سراسر جهان رصد می‌کند، می‌گوید این پخش رادیویی به صورت منظم روی موج کوتاه ۷۹۱۰ کیلوهرتز پخش شده است: یک‌بار ساعت ۰۲:۰۰ و یک‌بار هم ساعت ۱۸:۰۰ به وقت جهانی (UTC).

همین سازمان اخیراً اعلام کرد که منشا احتمالی پخش را شناسایی کرده. پریوم با استفاده از تکنیک‌هایی مثل «چندجانبه‌سنجی» و «مثلث‌یابی»، رد سیگنال را تا یک مرکز پخش موج کوتاه در پایگاه نظامی آمریکا در بوبلینگن (در جنوب غربی اشتوتگارت آلمان) دنبال کرده. محققان می‌گویند احتمال دارد این پخش رادیویی به «گردان ۵۲ ارتباطات راهبردی ارتش آمریکا» مرتبط باشد که در همان حوالی مقر دارد.

با این حال هنوز مشخص نشده که چه کسی پشت این پخش‌هاست و پیام‌ها را برای چه کسانی می‌فرستد.

هر پخش دو ساعته، به پنج یا شش بخش تقسیم شده که هرکدام حداکثر ۲۰ دقیقه طول می‌کشند. هر بخش با عبارت «توجه!» آغاز می‌شود و بعد رشته‌ای از اعداد فارسی و گاهی یک یا دو واژه انگلیسی شنیده می‌شود. پنج روز پس از آغاز پخش، دستگاه‌های اخلال‌گر رادیویی به راه افتادند تا این فرکانس را مختل کنند و یک روز بعد، پخش به فرکانس ۷۸۴۲ کیلوهرتز منتقل شد.

تمام این ماجرا یادآور سامانه‌ای متعلق به دوران جنگ سرد است که به آن «ایستگاه اعداد» یا «Numbers Station» می‌گویند.

بازگشت ایستگاه‌های اعداد در قرن ۲۱

ایستگاه اعداد به ایستگاه‌های رادیویی موج کوتاهی گفته می‌شود که مجموعه‌ای از اعداد یا کدهایِ به ظاهر تصادفی را پخش می‌کنند؛ دقیقاً مثل همین چیزی که این روزها شنیده می‌شود. این ایستگاه‌ها معمولاً به سازمان‌های اطلاعاتی و دولتی تعلق دارند و برای برقراری ارتباط با جاسوسان استفاده می‌شوند، اما به خاطر اینکه پخش رادیویی بدون شناسه در قوانین بین‌المللی غیرمجاز است، معمولاً هیچ دولتی آن‌ها را گردن نمی‌گیرد!

دوران اوج این ایستگاه‌ها به برهه جنگ سرد میان آمریکا و شوروی بازمی‌گردد. همین‌طور که جاسوسی شکلی پیچیده‌تر به خود می‌گرفت، دولت‌ها به دنبال راهی امن برای ارتباط گرفتن با ماموران خود بودند و پیام‌ها را به این طریق و اغلب به شکل کد مورس ارسال می‌کردند. گاهی اوقات هم ارتباط شکل دوطرفه داشت و جاسوس‌ها نیز با فرستنده‌های موج کوتاه خودشان پاسخ می‌دادند.

تصادفی بودن اعداد به این معنی بود که فقط با داشتن یک دفترچه‌ی رمزگشایی می‌شد معنی آن‌ها را فهمید. از طرف دیگر، چنین سیستم‌هایی باید از قبل طراحی و با جاسوسان هماهنگ می‌شدند.

سیگنالی که هدف و مخاطبِ‌اش مشخص نیست

با اینکه منشا احتمالی سیگنال روشن‌تر شده، هدف و مخاطب‌اش همچنان نامشخص است. محققان می‌گویند از آن‌جا که این پخش‌ها رمزنگاری و با هدفِ مخفی ماندن طراحی شده‌اند، ممکن است سال‌ها زمان ببرد تا جزییات‌شان روشن شود. با این حال زمان‌بندی ثابت پخش و استفاده مداوم از فرکانس‌های مشخص نشان می‌دهد که با یک عملیات برنامه‌ریزی‌شده روبه‌رو هستیم.

یکی از فرضیه‌ها این است که پخش از داخل ایران سرچشمه می‌گیرد و بخشی از تلاش‌های اطلاعاتی ایران در زمان جنگ است. چنین ایستگاهی می‌تواند زمانی شروع به کار کند که سرویس اطلاعاتی، راه معمول برای ارتباط با ماموران را از دست داده و حالا پیام‌ها و دستورها را با رادیوی موج کوتاه می‌فرستد.

فرضیه‌ی دیگری که حامیان بیشتری دارد این است که کشورهای غربی از فرستنده‌های موج کوتاه برای گفتگو با ماموران خود در ایران استفاده می‌کنند.

اما موضوع هرچه که باشد، تنها چند روز پس از نخستین پخش، تلاش برای مختل کردن سیگنال آغاز شد. ناظران متوجه شده‌اند که از روشی به نام «اخلال‌گر حبابی» (Bubble Jammer) استفاده می‌شود.

اخلال‌گر حبابی نوعی پارازیت عمدی رادیویی است که روی همان فرکانسِ سیگنال هدف، یک صدای تپنده و شبیه «قل‌قل» یا «حباب» پخش می‌کند تا صدای اصلی، زیرِ نویز گم شود و شنیدن یا فهمیدن پیام سخت و ناممکن شود. این روش معمولاً برای مختل کردن پخش‌های موج کوتاه به کار می‌رود؛ یعنی هدفش این است که مخاطب اصلاً نتواند پیام را واضح دریافت کند.

در آخر: چه شده که این ایستگاه اکنون فعال شده؟

ایستگاه‌های عددی برای چندین دهه هم توجه پژوهشگران را جلب کرده‌اند و هم علاقه‌مندان به تئوری‌های توطئه!

همین حالا که این مطلب را می‌خوانید، هزاران انجمن و جامعه‌ آنلاین داریم که سعی می‌کنند از معدود پخش‌های عددی قرن بیست‌ویکم سر در بیاورند. اما علی‌رغم پیشینه طولانی این ایستگاه‌‌ها، ظاهر شدن یک ایستگاه عددی جدید، رویدادی غیرعادی و مهم به حساب می‌آید؛ عمدتاً به این خاطر که این روزها راه‌های بسیار زیاد و متنوعی برای برقراری ارتباط پنهان و امن داریم.

محققان می‌گویند که این سیستم تا حدی دست‌وپاگیر است، چون به تجهیزات رادیویی و هدفون نیاز دارد و مخاطب اصلی هم باید اعداد را به دقت گوش دهد، یادداشت کند و بعد با استفاده از کلید رمزگشایی، از آن‌ها سر در بیاورد. در واقع با فناوری‌هایی که امروز در دسترس‌اند، این یکی از آخرین روش‌هایی است که دولت‌ها برای انتقال پیام انتخاب می‌کنند!

با این حال این روش ارتباطی هنوز هم مزایایی دارد. به عنوان مثال چنین سیستمی سخت‌تر از جایگزین‌های مدرن‌تر ردیابی می‌شود و هیچ راهی برای فهمیدن این وجود ندارد که چه کسی سینگال‌های ورودی را دریافت می‌کند؛ چون پیام برای همه پخش شده است.