کلاهبرداری «پرواربندی» نوعی کلاهبرداری سرمایهگذاری مبتنی بر اعتماد است. کلاهبردار ابتدا طی چند هفته یا چند ماه رابطهای دوستانه یا عاطفی میسازد و سپس قربانی را به یک سرمایهگذاری ظاهراً پرسود هدایت میکند. سودهای نمایشدادهشده، موجودی حساب و حتی پلتفرم معاملاتی ممکن است کاملاً ساختگی باشند.
هدف کلاهبردار این است که قربانی پس از یک سرمایهگذاری کوچک و ظاهراً موفق، مبالغ بیشتری وارد کند. وقتی قربانی برای برداشت سرمایه اقدام میکند، بهانههایی مانند مالیات، کارمزد، تحریم یا شارژ مجدد حساب مطرح میشوند و در نهایت تمام ارتباطها قطع میشود.
کلاهبرداری پرواربندی چگونه آغاز میشود؟
کلاهبرداری پرواربندی معمولاً با یک پیام ساده در شبکه اجتماعی، پیامرسان، برنامه دوستیابی یا حتی یک پیام ظاهراً اشتباهی آغاز میشود. تماسگیرنده عجلهای برای درخواست پول ندارد؛ ابتدا تلاش میکند رابطهای قابلاعتماد بسازد.
این رابطه الزاماً عاطفی نیست. فرد ممکن است خود را یک دوست مجازی، متخصص سرمایهگذاری، تاجر موفق یا فردی دلسوز معرفی کند که میخواهد فرصت درآمدزایی خوبی را با شما به اشتراک بگذارد. نهاد Investor.gov این روش را «کلاهبرداری سرمایهگذاری مبتنی بر رابطه» مینامد؛ زیرا اعتمادسازی طولانی، بخش اصلی فریب است.
پس از شکلگرفتن اعتماد، کلاهبردار درباره سودهای خود از رمزارز، صرافی یا یک پلتفرم معاملاتی صحبت میکند و معمولاً پیشنهاد میدهد شما نیز با مبلغ کمی شروع کنید.
چرا سرمایهگذاری اول سودآور به نظر میرسد؟
پلتفرمی که قربانی در آن سرمایهگذاری میکند ممکن است شبیه یک صرافی یا برنامه معاملاتی واقعی طراحی شده باشد. اعداد داخل حساب افزایش پیدا میکنند و نمودارها نشان میدهند که سرمایه در حال رشد است؛ اما این اطلاعات لزوماً به یک معامله واقعی ارتباط ندارند.
در بعضی موارد، کلاهبردار اجازه میدهد قربانی مبلغ کوچکی را برداشت کند. این پرداخت اولیه برای اثبات معتبر بودن سرمایهگذاری نیست؛ بلکه میتواند روشی برای جلب اعتماد و تشویق قربانی به واریز مبالغ بزرگتر باشد. افبیآی توضیح میدهد که مجرمان با نمایش بازدهی ساختگی و گاهی فراهمکردن برداشتهای محدود، قربانی را به سرمایهگذاری بیشتر ترغیب میکنند.
پس از برداشت اولیه، قربانی ممکن است از پسانداز خود استفاده کند، دارایی بفروشد یا از دیگران قرض بگیرد؛ چون تصور میکند روش سرمایهگذاری را آزمایش کرده و نتیجه آن را دیده است.
درخواست مالیات و کارمزد برای برداشت چه معنایی دارد؟
مرحله اصلی کلاهبرداری زمانی آشکار میشود که قربانی میخواهد سرمایه یا سود بزرگتر را برداشت کند. حساب ناگهان مسدود میشود یا پشتیبانی پلتفرم اعلام میکند که برداشت فقط پس از پرداخت مبلغ دیگری ممکن است.
این مبلغ ممکن است با عنوانهای مختلفی درخواست شود:
- مالیات سود سرمایهگذاری
- کارمزد آزادسازی موجودی
- هزینه تأیید هویت یا احراز حساب
- سپرده امنیتی
- جریمه تخلف
- هزینه ناشی از تحریم یا انتقال بینالمللی
- شارژ حداقل موجودی کیف پول
این مرحله نمونهای از «کلاهبرداری پیشپرداخت» است: از قربانی خواسته میشود برای دریافت پول خود، مبلغ تازهای بپردازد. نهادهای رسمی هشدار میدهند که پرداخت مالیات یا کارمزد تازه معمولاً به آزادشدن پول منجر نمیشود و فقط زیان را بیشتر میکند.
چرا قربانی باز هم پول پرداخت میکند؟
پس از سرمایهگذاری مبالغ زیاد، کنارکشیدن دشوار میشود. فرد با خود فکر میکند اگر فقط آخرین هزینه را پرداخت کند، تمام سرمایهاش آزاد خواهد شد. تمایل به ادامهدادن یک تصمیم فقط بهدلیل هزینهای که قبلاً صرف شده، با مفهوم «خطای هزینه ازدسترفته» ارتباط دارد.
کلاهبردار از همین فشار روانی استفاده میکند و هر بار وعده میدهد که فقط یک پرداخت دیگر باقی مانده است. ممکن است رسیدهای جعلی، پیامهای پشتیبانی، اسناد مالیاتی یا شمارش معکوس ساختگی نیز برای افزایش فشار نمایش داده شوند.
نشانههای کلاهبرداری پرواربندی چیست؟
پیشنهاد سرمایهگذاری از سوی فردی که فقط بهصورت آنلاین میشناسید، مهمترین نشانه خطر است؛ حتی اگر ماهها با او صحبت کرده باشید. تضمین سود، وعده بازدهی بالا با ریسک کم، هدایت به یک صرافی ناشناس و اصرار بر انتقال رمزارز نیز نیازمند توقف و بررسی مستقلاند.
موجودی نمایشدادهشده در یک سایت یا برنامه، مدرک وجود واقعی پول نیست. تصویر سود، نظر کاربران و پیام پشتیبانی نیز ممکن است بخشی از همان سامانه جعلی باشند.
اگر گرفتار این کلاهبرداری شدیم چه کنیم؟
هیچ مبلغ دیگری با عنوان مالیات، کارمزد یا آزادسازی حساب پرداخت نکنید. ارتباط با فرد و پلتفرم مشکوک را متوقف کنید، اما پیامها و حسابها را پیش از ذخیره مدارک حذف نکنید.
آدرس سایت، نام کاربریها، شماره تماسها، پیامها، رسیدهای پرداخت، آدرس کیف پول و شناسه تراکنشها را نگه دارید. موضوع را سریعاً به بانک، صرافی یا شرکت ارائهدهنده خدمات پرداخت اطلاع دهید و سپس آن را به پلیس فتا و مرجع قضایی گزارش کنید.
پس از این اتفاق، مراقب افرادی باشید که وعده میدهند در برابر دریافت هزینه، پول ازدسترفته را بازیابی کنند. کلاهبرداران بازیابی سرمایه گاهی دوباره سراغ قربانیان قبلی میروند و با وعده بازگرداندن پول، هزینه تازهای دریافت میکنند.
در کلاهبرداری پرواربندی، سود اولیه و رابطه دوستانه دو بخش جدا از فریب نیستند؛ هر دو برای آمادهکردن قربانی جهت انتقال مبالغ بزرگتر ساخته میشوند. هیچ سرمایهگذاری را فقط براساس اعتماد به یک دوست مجازی یا اعدادی که داخل یک پلتفرم نمایش داده میشوند انجام ندهید.