نکستکلاد (Nextcloud) یک پلتفرم متنباز برای ذخیره، همگامسازی و اشتراکگذاری فایلهاست که میتوانید آن را روی سرور خودتان نصب کنید. این ابزار میتواند بخشی از امکانات سرویسهایی مانند Google Drive، Google Calendar و Google Docs را در یک محیط تحتکنترل شما فراهم کند؛ اما نرمافزار رایگان به معنای بیهزینهبودن زیرساخت، نگهداری و امنیت سرور نیست.
نکستکلاد چه تفاوتی با گوگل درایو دارد؟
در سرویسهایی مانند گوگل درایو، شرکت ارائهدهنده زیرساخت، فضای ذخیرهسازی و بخش بزرگی از امور فنی را مدیریت میکند. در نکستکلاد میتوانید محل میزبانی اطلاعات را خودتان انتخاب کنید؛ برای مثال، آن را روی سرور داخل سازمان، سرور خانگی یا یک سرور مجازی نصب کنید.
بخش Nextcloud Files امکان بارگذاری، دستهبندی، همگامسازی و اشتراک فایلها را فراهم میکند. کاربران میتوانند از طریق مرورگر، برنامه دسکتاپ یا اپلیکیشن موبایل به اطلاعات دسترسی داشته باشند. برنامه دسکتاپ برای ویندوز، macOS و لینوکس ارائه شده و اپلیکیشنهای موبایل نیز برای اندروید و iOS در دسترساند.
خودمیزبانی کنترل بیشتری بر محل ذخیره اطلاعات، حسابهای کاربری و سیاستهای دسترسی ایجاد میکند؛ اما به معنای «کنترل مطلق» نیست. اگر از سرور یک شرکت میزبانی استفاده کنید، همچنان به امنیت، پایداری و زیرساخت همان شرکت وابسته خواهید بود.
آیا نکستکلاد هنگام قطع اینترنت در دسترس میماند؟
نصب نکستکلاد روی سرور شخصی، بهتنهایی دسترسی در زمان قطعی اینترنت را تضمین نمیکند. ادامه دسترسی به محل سرور و نوع قطعی بستگی دارد.
اگر سرور خارج از کشور باشد و ارتباط بینالمللی قطع شود، احتمالاً نکستکلاد نیز در دسترس نخواهد بود. اگر سرور داخل کشور قرار داشته باشد و شبکه داخلی همچنان کار کند، ممکن است دسترسی ادامه پیدا کند. نصب سرور در شبکه محلی خانه یا سازمان نیز میتواند امکان دسترسی کاربران همان شبکه را بدون اینترنت عمومی فراهم کند؛ البته باید شبکه و نشانی داخلی از قبل درست تنظیم شده باشند.
فایلهایی که قبلاً با برنامه دسکتاپ روی کامپیوتر همگام شدهاند، بهصورت آفلاین قابلاستفادهاند. مستندات نکستکلاد توصیه میکند برای داشتن نسخه آفلاین، فایلها با Desktop Client روی حافظه محلی همگام شوند. هنگام قطع ارتباط، تغییرات جدید با سرور تبادل نمیشوند و همکاری آنلاین نیز تا زمان وصلشدن دوباره متوقف خواهد شد.
آیا نکستکلاد جایگزین Google Docs است؟
نکستکلاد بهصورت پایه بیشتر نقش فضای ذخیرهسازی و همکاری روی فایلها را دارد. برای ساخت و ویرایش آنلاین فایلهای متنی، صفحهگسترده و ارائه، باید یک مجموعه اداری سازگار نیز به آن اضافه شود.
Nextcloud Office با استفاده از فناوری Collabora امکان ویرایش مشارکتی اسناد را در مرورگر فراهم میکند. اتصال ONLYOFFICE نیز از طریق برنامههای جانبی نکستکلاد امکانپذیر است. بنابراین نصب خودِ Nextcloud Server بهتنهایی تمام قابلیتهای Google Docs را ایجاد نمیکند و بخش ویرایش آنلاین به نصب، پیکربندی و منابع پردازشی بیشتری نیاز دارد.
نکستکلاد چه ابزارهای دیگری دارد؟
نکستکلاد فقط برای نگهداری فایل نیست. با نصب برنامههای رسمی و جانبی میتوان قابلیتهای دیگری به آن اضافه کرد:
- Calendar و Contacts برای تقویم و مخاطبان
- Talk برای گفتوگوی متنی، تماس صوتی و تماس تصویری
- Deck برای مدیریت پروژهها بهشکل بردهای ستونی
- Notes برای یادداشتبرداری
- مجموعههای اداری برای ویرایش آنلاین اسناد
فروشگاه برنامه نکستکلاد تعداد زیادی افزونه رسمی و جامعهمحور دارد. بااینحال، کیفیت، سازگاری و وضعیت پشتیبانی همه افزونهها یکسان نیست و مدیر سرور باید پیش از نصب، سازگاری آنها را با نسخه فعلی بررسی کند.
آیا یک سرور سبک برای نکستکلاد کافی است؟
برای استفاده شخصی و تعداد کمی کاربر، یک سرور نسبتاً ساده ممکن است کافی باشد؛ اما نمیتوان یک مشخصات ثابت برای همه پیشنهاد کرد. تعداد کاربران، حجم فایلها، تماسهای همزمان، ویرایش آنلاین اسناد و افزونههای نصبشده مستقیماً بر پردازنده، حافظه و فضای ذخیرهسازی موردنیاز اثر میگذارند. مستندات نکستکلاد نیز توصیه میکند ظرفیت سرور بر اساس اندازه نصب و میزان استفاده انتخاب شود.
امنیت نکستکلاد با چه کسی است؟
در نکستکلاد خودمیزبان، بخش مهمی از مسئولیت امنیت بر عهده مدیر سرور است. نصب بهروزرسانیها، استفاده از HTTPS، تنظیم درست دسترسیها، محافظت از حساب مدیر و بررسی برنامههای جانبی باید بهطور منظم انجام شود. نکستکلاد برای سختسازی سرور راهنمای رسمی دارد، اما اجرای این توصیهها همچنان به مدیر سیستم وابسته است.
تهیه نسخه پشتیبان نیز ضروری است. بکاپ کامل باید اطلاعات کاربران، فایل تنظیمات، برنامههای سفارشی و پایگاه داده را در بر بگیرد. نگهداری همه نسخههای پشتیبان روی همان سرور اصلی، در برابر خرابی سختافزار یا نفوذ حفاظت کافی ایجاد نمیکند.
نکستکلاد میتواند وابستگی به سرویسهای ابری عمومی را کاهش دهد و کنترل بیشتری بر دادهها ایجاد کند. بااینحال، این انتخاب زمانی نتیجه خوبی دارد که محل سرور، دسترسی در زمان قطعی، منابع سختافزاری، امنیت و پشتیبانگیری از ابتدا بهدرستی طراحی شده باشند.