رسید کارتبهکارت، پیام خریدار یا حتی پیامک واریز بهتنهایی ثابت نمیکند که مبلغ کامل وارد حساب شما شده است. پیش از تحویل کالا باید تراکنش را از داخل اپلیکیشن رسمی بانک، اینترنتبانک یا گردش حساب خودتان بررسی کنید؛ زیرا خریدار ممکن است رسید را دستکاری کرده باشد یا عمداً مبلغی بسیار کمتر از رقم توافقشده واریز کند.
کلاهبرداری با کمکردن یک صفر چگونه انجام میشود؟
در این روش، خریدار بهجای مبلغ توافقشده، عددی شبیه به آن اما با یک یا چند صفر کمتر انتقال میدهد. برای مثال ممکن است بهجای یکمیلیونوپانصد هزار تومان، فقط صدوپنجاه هزار تومان واریز کند.
خریدار سپس رسید واقعی همان انتقال را برای فروشنده میفرستد و امیدوار است فروشنده بهدلیل عجله، شباهت ظاهری عددها یا توجهنکردن به واحد پول، کالا را تحویل دهد. اگر فروشنده متوجه اختلاف شود، خریدار ممکن است آن را یک اشتباه ساده جلوه دهد؛ اما در بعضی موارد، هدف از ابتدا امتحانکردن دقت فروشنده است.
این روش با «رسید جعلی» تفاوت دارد. در رسید جعلی، تصویر رسید ساخته یا ویرایش میشود و ممکن است اصلاً پولی منتقل نشده باشد. در کلاهبرداری با مبلغ کمتر، تراکنش واقعی است؛ اما مقدار آن با مبلغ معامله تطابق ندارد.
چرا نباید به تصویر رسید اعتماد کنیم؟
تصویر رسید را میتوان ویرایش کرد و نوشتههایی مانند مبلغ، زمان، شماره پیگیری یا وضعیت تراکنش را تغییر داد. حتی یک رسید کاملاً واقعی نیز فقط نشان میدهد خریدار تراکنشی را آغاز کرده یا مبلغی فرستاده است؛ نه اینکه مبلغ مورد توافق بهطور کامل و قطعی به حساب شما رسیده باشد.
راهنماهای رسمی مقابله با کلاهبرداری توصیه میکنند اطلاعات پرداخت از یک مسیر مستقل بررسی شود و تصمیم مالی فقط بر اساس تصویری که طرف مقابل فرستاده است گرفته نشود. کلاهبرداران معمولاً قربانی را برای اقدام سریع تحت فشار میگذارند تا فرصت بررسی جزئیات را از او بگیرند.
پیش از تحویل کالا چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
ابتدا وارد اپلیکیشن رسمی بانک یا اینترنتبانک خودتان شوید و تراکنش ورودی را در گردش حساب پیدا کنید. روی اعلان گوشی، تصویر رسید خریدار یا لینکی که برایتان ارسال شده تکیه نکنید.
مبلغ را فقط با شمردن سریع صفرها بررسی نکنید. عدد را به حروف برای خودتان بخوانید و به جداکنندهها و واحد نمایشدادهشده توجه کنید. مبلغ «۱٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان» با «۱۵۰٬۰۰۰ تومان» فقط یک صفر تفاوت دارد. همچنین بررسی کنید عدد در رسید یا اپلیکیشن بر اساس ریال نوشته شده است یا تومان.
نام و مشخصات واریزکننده، زمان تراکنش و مبلغ نهایی را نیز با توافق معامله مقایسه کنید. اگر مبلغ کامل وارد حساب نشده است، کالا، کلید، رمز تحویل یا کد فعالسازی را در اختیار خریدار قرار ندهید.
اگر خریدار مبلغ کمتری واریز کرد چه کار کنیم؟
معامله را متوقف کنید و اختلاف مبلغ را بهصورت مکتوب به خریدار اطلاع دهید. تا زمانی که کل مبلغ در گردش حساب شما ثبت نشده است، تحویل را انجام ندهید.
اگر رفتار خریدار مشکوک است، از او نخواهید پول را به روشهای پیچیده یا از چند حساب مختلف تکمیل کند. پیامها، آگهی، رسید، شماره تماس و اطلاعات تراکنش را نگه دارید و معامله را لغو کنید. اگر لازم است مبلغی بازگردانده شود، ابتدا ورود قطعی پول را بررسی کنید و وجه را به حسابی متفاوت از حساب فرستنده انتقال ندهید؛ درخواست بازپرداخت به حساب شخصی دیگر میتواند نشانه کلاهبرداری پیچیدهتری باشد.
اگر کالا را تحویل دادهاید و بعد متوجه کمبود مبلغ یا جعلیبودن رسید شدهاید، مدارک را حذف نکنید. موضوع را سریعاً به پلتفرم ثبت آگهی، بانک و پلیس فتا یا مرجع قضایی گزارش دهید. حفظ رسیدها و پیامها برای بررسی ماجرا اهمیت دارد.
اصل امن در فروش اینترنتی ساده است: رسید را خریدار نشان میدهد، اما دریافت پول را فقط حساب بانکی شما تأیید میکند. مبلغ، واحد پول و تعداد صفرها را پیش از تحویل کالا از داخل حساب خودتان بررسی کنید.
منابع
راهنمای کمیسیون رقابت و مصرفکننده استرالیا درباره کلاهبرداریهای خریدوفروش و توصیههای مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا درباره بررسی مستقل پیامها و درخواستهای مشکوک.