پیامکی که در آن فردی ناشناس ادعا میکند گنج، سکه قدیمی یا اشیای باستانی پیدا کرده و برای فروششان به کمک شما نیاز دارد، یک فرصت اتفاقی برای ثروتمندشدن نیست. این پیامها معمولاً مقدمه کلاهبرداریاند و پاسخدادن به آنها میتواند به ازدستدادن پول، خرید اشیای تقلبی یا کشیدهشدن به یک قرار ناامن منجر شود. در برخی پروندههای گزارششده، قربانیان در محلهای خلوت با زورگیری، ضربوجرح و حتی جرائم شدیدتری روبهرو شدهاند.
کلاهبرداری با پیامک کشف گنج چگونه انجام میشود؟
فرستنده معمولاً خود را فردی ساده، کمسواد، روستایی یا کارگر معرفی میکند که هنگام حفاری یا کار در زمین، تعدادی سکه، مجسمه یا ظرف قدیمی پیدا کرده است. او مدعی میشود راه فروش این اشیا را نمیداند و بهدلیل اعتماد، دینداری یا آشنایی قبلی، حاضر است آنها را با قیمتی بسیار کمتر از ارزش واقعی به شما بدهد.
نامهایی مانند «گلمحمد» و داستانهایی درباره پیداکردن اتفاقی سکه، سالها در نسخههای مختلف این کلاهبرداری استفاده شدهاند. در یک پرونده منتشرشده در سال ۱۴۰۱، پلیس فردی را که با همین عنوان در سراسر کشور قربانی جذب میکرد بازداشت کرد و از محل او یک سلاح و حدود ۱۸۰۰ سکه تقلبی به دست آمد.
اشاره به نام خانوادگی شما، سوگندخوردن، غلطهای املایی عمدی یا تعریف یک زندگی سخت، مدرک واقعیبودن داستان نیست. این جزئیات برای طبیعیکردن شخصیت فرستنده و ایجاد حس اعتماد طراحی میشوند.
هدف کلاهبردار از ادامه گفتوگو چیست؟
در بعضی موارد، کلاهبردار ابتدا چند تصویر از سکهها یا اشیای ظاهراً تاریخی میفرستد و بعد برای اثبات اعتماد شما، مبلغی بهعنوان بیعانه، هزینه کارشناسی یا هزینه انتقال درخواست میکند. پس از پرداخت ممکن است ارتباط قطع شود یا هزینههای تازهای مطرح شود.
روش دیگر، فروش سکه و اشیای تقلبی بهجای آثار تاریخی است. قانون ایران ساخت، عرضه و معرفی نمونه تقلبی آثار فرهنگیـتاریخی بهجای شیء اصلی را جرمانگاری کرده است.
خطرناکترین مرحله زمانی است که فرستنده برای مشاهده یا تحویل اشیا، شما را به باغ، روستا، جاده فرعی یا منطقهای خارج از شهر دعوت میکند. گزارشهای مرتبط با این شگرد نشان میدهند که بعضی باندها از وعده گنج برای کشاندن قربانی به محل خلوت و سرقت پول و وسایل او استفاده کردهاند.
خرید اشیای کشفشده چه مشکل قانونی دارد؟
حتی اگر اشیای پیشنهادشده واقعی باشند، خرید آنها لزوماً یک معامله قانونی نیست. ماده ۵۶۲ قانون مجازات اسلامی، حفاری و کاوش برای دستیابی به اموال تاریخی و فرهنگی را ممنوع میداند. براساس تبصره همین ماده، خریدوفروش اموال تاریخیـفرهنگی حاصل از حفاری غیرمجاز نیز ممنوع است و علاوه بر ضبط اشیا، برای خریدار و فروشنده مجازات تعیین شده است.
اگر کسی واقعاً یک اثر تاریخی را بهصورت اتفاقی پیدا کرده باشد، مسیر قانونی آن تحویل و گزارش به مراجع مسئول میراث فرهنگی است؛ نه پیداکردن مشتری از طریق پیامک و فروش مخفیانه آن.
در برابر پیامک گنج چه کار کنیم؟
به پیام پاسخ ندهید و برای کنجکاوی وارد گفتوگو نشوید. هیچ مبلغی بهعنوان بیعانه، هزینه حمل، کارشناسی یا تضمین پرداخت نکنید و تصویر کارت بانکی، مدرک هویتی یا نشانی محل زندگی خود را نفرستید.
برای مشاهده اشیا با فرستنده قرار نگذارید؛ بهویژه اگر محل ملاقات خارج از شهر، خلوت یا در آخر شب است. حتی همراهبردن دوست یا آشنا، چنین قراری را امن نمیکند.
از متن پیام، شماره فرستنده، تصاویر، شماره حساب و گفتوگوها نسخه نگه دارید و موضوع را به پلیس یا پلیس فتا گزارش کنید. اگر قبلاً قرار گذاشتهاید یا احساس میکنید فردی شما را تعقیب یا تهدید میکند، به محل ملاقات نروید و فوراً از پلیس کمک بخواهید.
وعده پیداشدن گنج دقیقاً روی یک احساس انسانی حساب میکند: اینکه شاید این بار شانس بهطور اتفاقی در خانه ما را زده باشد. اما در این شگرد، معمولاً نه گنجی وجود دارد و نه معاملهای استثنایی؛ فقط روایتی حسابشده برای گرفتن پول یا کشاندن قربانی به موقعیتی خطرناک وجود دارد.
منابع
کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی در سامانه ملی قوانین و مقررات، گزارشهای پلیسی درباره بازداشت کلاهبرداران معروف به «گلمحمد» و گزارشهای منتشرشده درباره فروش سکههای تقلبی، زورگیری و جرائم مرتبط با وعده کشف گنج.