هنگام استفاده از یک سایت یا اپلیکیشن، ممکن است اطلاعاتی مانند نام، ایمیل، شماره تلفن، موقعیت مکانی، شناسه دستگاه، جستوجوها و نحوه استفاده شما از سرویس جمعآوری شود. همه سرویسها تمام این اطلاعات را دریافت نمیکنند؛ نوع دادههای جمعآوریشده به کارکرد برنامه، مجوزهایی که دادهاید و سیاست حریم خصوصی آن بستگی دارد.
بخشی از دادهها روی گوشی یا مرورگر ذخیره میشوند و بخشی دیگر ممکن است به سرورهای شرکت، ارائهدهندگان فنی و شرکای تبلیغاتی یا تحلیلی آن ارسال شوند. برای کاهش خطر، باید اطلاعات کمتری ارائه کنید، مجوز برنامهها را کنترل کنید و تنظیمات حریم خصوصی هر سرویس را جداگانه بررسی کنید.
اطلاعات جمعآوریشده به کجا میروند؟
برخی اطلاعات فقط روی دستگاه باقی میمانند؛ برای مثال یک کوکی میتواند تنظیمات یا وضعیت ورود شما به یک سایت را در مرورگر ذخیره کند. اطلاعات دیگری مانند پیامها، فایلهای ابری، مشخصات حساب یا سابقه فعالیت ممکن است روی سرورهای شرکت نگهداری شوند.
شرکتها میتوانند از این دادهها برای ارائه خدمت، تشخیص تقلب، رفع خطا، تحلیل رفتار کاربران، شخصیسازی محتوا یا نمایش تبلیغات استفاده کنند. ممکن است شرکت اصلی برای انجام این کارها از سرویسهای دیگری مانند میزبان سرور، ابزار آمارگیری، سامانه تبلیغاتی یا پشتیبانی مشتری استفاده کند.
اشتراک اطلاعات با یک شرکت طرف قرارداد همیشه به معنی «فروش اطلاعات به افراد ناشناس» نیست. بااینحال، صنعت مستقلی به نام کارگزاری داده یا Data Brokerage وجود دارد. کارگزاران داده، اطلاعات مصرفکنندگان را از منابع مختلف جمعآوری و برای بازاریابی، تحلیل یا خدمات دیگر در اختیار شرکتها قرار میدهند. کمیسیون فدرال تجارت آمریکا درباره نبود شفافیت کافی در بعضی فعالیتهای این صنعت هشدار داده است.
از کجا بفهمیم یک برنامه چه دادههایی جمع میکند؟
پیش از نصب، صفحه برنامه در فروشگاه رسمی را بررسی کنید. بخش Data Safety در Google Play نشان میدهد توسعهدهنده اعلام کرده است چه نوع اطلاعاتی را جمعآوری یا با دیگران به اشتراک میگذارد. این بخش براساس اطلاعات ارائهشده از سوی توسعهدهنده تنظیم میشود و نباید تنها معیار اعتماد باشد.
در اندروید میتوانید از مسیر Settings > Security & Privacy > Privacy > Permission Manager بررسی کنید کدام برنامهها به موقعیت، دوربین، میکروفون و مخاطبان دسترسی دارند. نام دقیق مسیر ممکن است در گوشیهای مختلف متفاوت باشد.
در آیفون نیز میتوانید از بخش Settings > Privacy & Security دسترسی برنامهها به اطلاعات حساس را کنترل کنید. گزینه Tracking مشخص میکند کدام برنامهها اجازه دارند فعالیت شما را میان برنامهها و وبسایتهای شرکتهای دیگر برای تبلیغات یا اندازهگیری دنبال کنند.
کوکیها چه اطلاعاتی نگه میدارند؟
کوکی فایل کوچکی است که سایت در مرورگر ذخیره میکند. کوکیها میتوانند برای حفظ ورود به حساب، نگهداشتن تنظیمات، ثبت سبد خرید، اندازهگیری بازدید یا دنبالکردن فعالیت تبلیغاتی استفاده شوند.
پاککردن کوکیها ممکن است شما را از سایتها خارج کند و تنظیمات ذخیرهشده را از بین ببرد. این کار فقط اطلاعات موجود در مرورگر را حذف میکند و دادههایی را که قبلاً در حساب یا سرور شرکت ذخیره شدهاند لزوماً پاک نمیکند.
بهجای پاککردن مداوم همه کوکیها، میتوانید کوکیهای غیرضروری را نپذیرید، کوکیهای شخص ثالث را مسدود کنید یا اطلاعات یک سایت مشخص را جداگانه حذف کنید.
نشت اطلاعات چه خطری ایجاد میکند؟
اگر یک سرویس دچار نفوذ یا نشت داده شود، اطلاعات کاربران ممکن است در اختیار افراد غیرمجاز قرار بگیرد. نام، شماره تلفن، ایمیل، رمز افشاشده و اطلاعات رفتاری میتوانند برای فیشینگ هدفمند، تصاحب حساب، کلاهبرداری یا جعل هویت استفاده شوند.
امنیت ضعیف شرکت تنها عامل نشت نیست. حملههای پیچیده، خطای کارکنان، تنظیمات اشتباه سرور و دسترسی نامناسب پیمانکاران نیز میتوانند باعث افشای اطلاعات شوند. هیچ سرویس آنلاینی را نباید کاملاً مصون از نشت دانست.
چگونه از اطلاعات شخصی محافظت کنیم؟
فقط اطلاعاتی را وارد کنید که برای دریافت همان خدمت ضروری است. اگر یک برنامه ساده بدون توضیح روشن به مخاطبان، موقعیت دائمی، میکروفون یا دوربین دسترسی میخواهد، درخواست آن را نپذیرید.
برای هر حساب یک رمز طولانی و منحصربهفرد بسازید و از مدیر رمز عبور استفاده کنید. تأیید دومرحلهای را نیز روی ایمیل، شبکههای اجتماعی، پیامرسانها و حسابهای مالی فعال کنید. CISA تأکید میکند که تأیید چندمرحلهای با افزودن یک روش دوم برای اثبات هویت، خطر ورود غیرمجاز را کاهش میدهد.
حسابها و برنامههای بلااستفاده را حذف کنید، اما توجه داشته باشید که پاککردن برنامه از گوشی لزوماً اطلاعات ذخیرهشده روی سرور را حذف نمیکند. در صورت امکان از گزینه Delete Account یا درخواست رسمی حذف داده استفاده کنید.
حریم خصوصی فقط با پاککردن کوکیها تأمین نمیشود. کاهش اطلاعاتی که ارائه میکنید، کنترل مجوزها، انتخاب سرویسهای شفاف و محافظت از حسابها با رمزهای متفاوت و تأیید دومرحلهای، تأثیر بیشتری در کاهش خطر دارند.
منابع
راهنماهای رسمی Google و Apple درباره کوکیها، دسترسی برنامهها و رهگیری کاربران؛ توصیههای CISA درباره رمزهای قوی و تأیید چندمرحلهای؛ و گزارشهای کمیسیون فدرال تجارت آمریکا درباره حریم خصوصی و کارگزاران داده.